रामायण (संशोधित पाठ) · अध्याय 2.79

एवम् उक्तस् तु भरतो निषादाधिपतिं गुहम्
प्रत्युवाच महाप्राज्ञो वाक्यं हेत्वर्थसंहितम् ॥

ऊर्जितः खलु ते कामः कृतो मम गुरोः सखे
यो मे त्वम् ईदृशीं सेनाम् एको ऽभ्यर्चितुम् इच्छसि ॥

इत्य् उक्त्वा तु महातेजा गुहं वचनम् उत्तमम्
अब्रवीद् भरतः श्रीमान् निषादाधिपतिं पुनः ॥

कतरेण गमिष्यामि भरद्वाजाश्रमं गुह
गहनो ऽयं भृशं देशो गङ्गानूपो दुरत्ययः ॥

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राजपुत्रस्य धीमतः
अब्रवीत् प्राञ्जलिर् वाक्यं गुहो गहनगोचरः ॥

दाशास् त्व् अनुगमिष्यन्ति धन्विनः सुसमाहिताः
अहं चानुगमिष्यामि राजपुत्र महायशः ॥

कच्चिन् न दुष्टो व्रजसि रामस्याक्लिष्टकर्मणः
इयं ते महती सेना शङ्कां जनयतीव मे ॥

तम् एवम् अभिभाषन्तम् आकाश इव निर्मलः
भरतः श्लक्ष्णया वाचा गुहं वचनम् अब्रवीत् ॥

मा भूत् स कालो यत् कष्टं न मां शङ्कितुम् अर्हसि
राघवः स हि मे भ्राता ज्येष्ठः पितृसमो मम ॥

तं निवर्तयितुं यामि काकुत्स्थं वनवासिनम्
बुद्धिर् अन्या न ते कार्या गुह सत्यं ब्रवीमि ते ॥

स तु संहृष्टवदनः श्रुत्वा भरतभाषितम्
पुनर् एवाब्रवीद् वाक्यं भरतं प्रति हर्षितः ॥

धन्यस् त्वं न त्वया तुल्यं पश्यामि जगतीतले
अयत्नाद् आगतं राज्यं यस् त्वं त्यक्तुम् इहेच्छसि ॥

शाश्वती खलु ते कीर्तिर् लोकान् अनुचरिष्यति
यस् त्वं कृच्छ्रगतं रामं प्रत्यानयितुम् इच्छसि ॥

एवं सम्भाषमाणस्य गुहस्य भरतं तदा
बभौ नष्टप्रभः सूर्यो रजनी चाभ्यवर्तत ॥

संनिवेश्य स तां सेनां गुहेन परितोषितः
शत्रुघ्नेन सह श्रीमाञ् शयनं पुनर् आगमत् ॥

रामचिन्तामयः शोको भरतस्य महात्मनः
उपस्थितो ह्य् अनर्हस्य धर्मप्रेक्षस्य तादृशः ॥

अन्तर्दाहेन दहनः संतापयति राघवम्
वनदाहाभिसंतप्तं गूढो ऽग्निर् इव पादपम् ॥

प्रस्रुतः सर्वगात्रेभ्यः स्वेदः शोकाग्निसम्भवः
यथा सूर्यांशुसंतप्तो हिमवान् प्रस्रुतो हिमम् ॥

ध्याननिर्दरशैलेन विनिःश्वसितधातुना
दैन्यपादपसंघेन शोकायासाधिशृङ्गिणा ॥

प्रमोहानन्तसत्त्वेन संतापौषधिवेणुना
आक्रान्तो दुःखशैलेन महता कैकयीसुतः ॥

गुहेन सार्धं भरतः समागतो महानुभावः सजनः समाहितः
सुदुर्मनास् तं भरतं तदा पुनर् गुहः समाश्वासयद् अग्रजं प्रति ॥