पराशरधर्मसंहिता · अध्याय 7

अथातो द्रव्यशुद्धिस् तु पराशरवचो यथा ।
दारवाणां पात्राणां तक्षणाच् छुद्धिर् इष्यते ॥

भस्मना शुध्यते कांस्यं ताम्रमम्लेन शुध्यति ।
रजसा शुध्यते नारी विकलं या न गच्छति ॥

नदी वेगेन शुध्येत लोपो यदि न दृश्यते ।
वापीकूपतडागेषु दूषितेषु कथंचन ॥

उद्धृत्य वै घटशतं पञ्चगव्येन शुध्यति ।
अष्टवर्षा भवेद् गौरी नववर्षा तु रोहिणी ॥

दशवर्षा भवेत् कन्या अत ऊर्ध्वं रजस्वला ।
प्राप्ते तु द्वादशे वर्षे यः कन्यां न प्रयच्छति ॥

मासि मासि रजस् तस्याः पिबन्ति पितरः स्वयम् ।
माता चैव पिता चैव ज्येष्ठो भ्राता तथैव च ॥

त्रयस् ते नरकं यान्ति दृष्ट्वा कन्यां रजस्वलाम् ।
यस् तां समुद्वहेत् कन्यां ब्राह्मणो मदमोहितः ॥

असंभाष्यो ह्य् अपाङ्क्तेयः स विप्रो वृषलीपतिः ।
यः करोत्य् एकरात्रेण वृषलीसेवनं द्विजः ॥

स भैक्षभुज् जपन् नित्यं त्रिभिर् वर्षैर् विशुध्यति ।
अस्तंगते यदा सूर्ये चण्डालं पतितं स्त्रियम् ॥

सूतिकां स्पृशतश् चैव कथं शुद्धिर् विधीयते ।
जातवेदः सुवर्णं च सोममार्गं विलोक्य च ॥

ब्राह्मणानुमतश् चैव स्नानं कृत्वा विशुध्यति ।
स्पृष्ट्वा रजस्वलान्योन्यं ब्राह्मणी ब्राह्मणी तथा ॥

तावत् तिष्ठेन् निराहारा त्रिरात्रेणैव शुध्यति ।
स्पृष्ट्वा रजस्वलान्योन्यं ब्राह्मणी क्षत्रिया तथा ॥

अर्धकृच्छ्रं चरेत् पूर्वा पादम् एकम् अनन्तरा ।
स्पृष्ट्वा रजस्वलान्योन्यं ब्राह्मणी वैश्यजा तथा ॥

पादहीनं चरेत् पूर्वा पादम् एकम् अनन्तरा ।
स्पृष्ट्वा रजस्वलान्योन्यं ब्राह्मणी शूद्रजा तथा ॥

कृच्छ्रेण शुध्यते पूर्वा शूद्रा दानेन शुध्यति ।
स्नाता रजस्वला या तु चतुर्थे ऽहनि शुध्यति ॥

कुर्याद् रजो निवृत्तौ तु दैवपित्र्यादि कर्म च ।
रोगेण यद् रजः स्त्रीणाम् अन्वहं तु प्रवर्तते ॥

नाशुचिः सा ततस् तेन तत् स्याद् वैकालिकं मतम् ।
साध्वाचारा न तावत् स्याद् रजो यावत् प्रवर्तते ॥

रजोनिवृत्तौ गम्या स्त्री गृहकर्मणि चैव हि ।
प्रथमे ऽहनि चण्डाली द्वितीये ब्रह्मघातिनी ॥

तृतीये रजकी प्रोक्ता चतुर्थे ऽहनि शुध्यति ।
आतुरे स्नानोत्पन्ने दशकृत्वो ह्य् अनातुरः ॥

स्नात्वा स्नात्वा स्पृशेद् एनं ततः शुध्येत् स आतुरः ।
उच्छिष्टोच्छिष्टसंस्पृष्टः शुना शूद्रेण वा द्विजः ॥

उपोष्य रजनीम् एकां पञ्चगव्येन शुध्यति ।
अनुच्छिष्टेन शूद्रेण स्पर्शे स्नानं विधीयते ॥

तेनोच्छिष्टेन संस्पृष्टः प्राजापत्यं समाचरेत् ।
भस्मना शुध्यते कांस्यं सुरया यन् न लिप्यते ॥

सुरामात्रेण संस्पृष्टं शुध्यते ऽग्न्युपलेखनैः ।
गवाघ्रातानि कांस्यानि श्वकाकोपहतानि च ॥

शुध्यन्ति दशभिः क्षारैः शूद्रोच्छिष्टानि यानि च ।
गण्डूषं पादशौचं च कृत्वा वै कांस्यभाजने ॥

षण्मासान् भुवि निःक्षिप्य उद्धृत्य पुनर् आहरेत् ।
आयसेष्व् आयसानां च सीसस्याग्नौ विशोधनम् ॥

दन्तम् अस्थि तथा भृङ्गं रूप्यं सौवर्णभाजनम् ।
मणिपाषाणपात्राणीत्य् एतान् प्रक्षालयेज् जलैः ॥

पाषाणे तु पुनर् घर्षः शुद्धिर् एवम् उदाहृता ।
मृण्मये दहनाच् छुद्धिर् धान्यानां मार्जनाद् अपि ॥

वेणुवल्कलचीराणां क्षौमकार्पासवाससाम् ।
और्णनेत्रपटानां च प्रोक्षणाच् छुद्धिर् इष्यते ॥

मुञ्जोपस्करशूर्पाणां शणस्य फलचर्मणाम् ।
तृणकाष्ठस्य रज्जूणाम् उदकाभ्युक्षणं मतम् ॥

तूलिकाद्युपधानानि रक्तवस्त्रादिकानि च ।
शोषयित्वातपेनैव प्रोक्षणाच् छुद्धिताम् इयुः ॥

मार्जारमक्षिकाकीट पतङ्गकृमिदर्दुराः ।
मेध्यामेध्यं स्पृशन्तो ऽपि नोच्छिष्टं मनुर् अब्रवीत् ॥

महीं स्पृष्ट्वागतं तोयं याश् चाप्य् अन्योन्यविप्रुषः ।
भुक्तोच्छिष्टं तथा स्नेहं नोच्छिष्टं मनुर् अब्रवीत् ॥

ताम्बूलेक्षुफले चैव भुक्तस्नेहानुलेपने ।
मधुपर्के च सोमे च नोच्छिष्टं धर्मतो विदुः ॥

रथ्याकर्दमतोयानि नावः पन्थास् तृणानि च ।
मारुतार्केण शुध्यन्ति पक्वेष्टकचितानि च ॥

अदुष्टा संतता धारा वातोद्धूताश् च रेणवः ।
स्त्रियो वृद्धाश् च बालाश् च न दुष्यन्ति कदाचन ॥

देशभङ्गे प्रवासे वा व्याधिषु व्यसनेष्व् अपि ।
रक्षेद् एव स्वदेहादि पश्चाद् धर्मं समाचरेत् ॥

येन केन च धर्मेण मृदुना दारुणेन वा ।
उद्धरेद् दीनम् आत्मानं समर्थो धर्मम् आचरेत् ॥

आपत्काले तु निस्तीर्णे शौचाचारं तु चिन्तयेत् ।
शुद्धिं समुद्धरेत् पश्चात् स्वस्थो धर्मं समाचरेत् ॥