पराशरधर्मसंहिता · अध्याय 5

वृकश्वानसृगालाद्यैर् दष्टो यस् तु द्विजोत्तमः ।
स्नात्वा जपेत् स गायत्रीं पवित्रां वेदमातरम् ॥

गवां शृङ्गोदकैः स्नानं महानद्योस् तु संगमे ।
समुद्रदर्शनाद् वापि शुना दष्टः शुचिर् भवेत् ॥

वेदविद्याव्रतस्नातः शुना दष्टो द्विजो यदि ।
स हिरण्योदकैः स्नात्वा घृतं प्राश्य विशुध्यति ॥

सव्रतस् तु शुना दष्टो यस् त्रिरात्रम् उपावसेत् ।
घृतं कुशोदकं पीत्वा व्रतशेषं समापयेत् ॥

अव्रतः सव्रतो वापि शुना दष्टो भवेद् द्विजः ।
प्रणिपत्य भवेत् पूतो विप्रैश् चक्षुर्निरीक्षितः ॥

शुना घ्रातावलीढस्य नखैर् विलिखितस्य च ।
अद्भिः प्रक्षालनं प्रोक्तम् अग्निना चोपचूलनम् ॥

शुना तु ब्राह्मणी दष्टा जम्बुकेन वृकेण वा ।
उदितं ग्रहनक्षत्रं दृष्ट्वा सद्यः शुचिर् भवेत् ॥

कृष्णपक्षे यदा सोमो न दृश्येत कदाचन ।
यां दिशं व्रजते सोमस् तां दिशं वावलोकयेत् ॥

असद्ब्राह्मणके ग्रामे शुना दष्टो द्विजोत्तमः ।
वृषं प्रदक्षिणीकृत्य सद्यः स्नात्वा शुचिर् भवेत् ॥

चण्डालेन श्वपाकेन गोभिर् विप्रैर् हतो यदि ।
आहिताग्निर् मृतो विप्रो विषेणात्महतो यदि ॥

दहेत् तं ब्राह्मणं विप्रो लोकाग्नौ मन्त्रवर्जितम् ।
स्पृष्ट्वा वोढ्वा च दग्ध्वा च सपिण्डेषु च सर्वथा ॥

प्राजापत्यं चरेत् पश्चाद् विप्राणाम् अनुशासनात् ।
दग्धास्थीनि पुनर् गृह्य क्षीरैः प्रक्षालयेद् द्विजः ॥

पुनर् दहेत् स्वाग्निना तु स्वतन्त्रेण पृथक् पृथक् ।
आहिताग्निर् द्विजः कश्चित् प्रवसन् कालचोदितः ॥

देहनाशम् अनुप्राप्तस् तस्याग्निर् वसते गृहे ।
प्रेताग्निहोत्रसंस्कारः श्रूयताम् ऋषिपुङ्गवाः ॥

कृष्णाजिनं समास्तीर्य कुशैस् तु पुरुषाकृतिम् ।
षट्शतानि शतं चैव पलाशानां च वृन्ततः ॥

चत्वारिंशच् छिरे दद्याच् छतं कण्ठे तु विन्यसेत् ।
बाहुभ्यां शतकं दद्याद् अङ्गुलीषु दशैव तु ॥

शतं तु जघने दद्याद् द्विशतं तूदरे तथा ।
दद्याद् अष्टौ वृषणयोः पञ्च मेध्रे तु विन्यसेत् ॥

एकविंशतिम् ऊरुभ्यां द्विशतं जानुजङ्घयोः ।
पादाङ्गुलीषु षड् दद्याद् यज्ञपात्रं ततो न्यसेत् ॥

शम्यं शिश्ने विनिःक्षिप्य अरणीं मुष्कयोर् अपि ।
जुहूं च दक्षिणे हस्ते वामे तूपभृतं न्यसेत् ॥

कर्णे चोलूखलं दद्यात् पृष्ठे च मुसलं न्यसेत् ।
उरसि क्षिप्य दृषदं तण्डुलाज्यतिलान् मुखे ॥

श्रोत्रे च प्रोक्षणीं दद्याद् आज्यस्थलीं तु चक्षुषोः ।
कर्णे नेत्रे मुखे घ्राणे हिरण्यशकलं न्यसेत् ॥

अग्निहोत्रोपकरणम् अशेषं तत्र निक्षिपेत् ।
असौ स्वर्गाय लोकाय स्वाहेत्य् एकाहुतिं सकृत् ॥

दद्यात् पुत्रो ऽथवा भ्राताप्य् अन्यो वापि च बान्धवः ।
यथा दहनसंस्कारस् तथा कार्यं विचक्षणैः ॥

ईदृशं तु विधिं कुर्याद् ब्रह्मलोकगतिः स्मृता ।
दहन्ति ये द्विजास् तं तु ते यान्ति परमां गतिम् ॥

अन्यथा कुर्वते कर्म त्व् आत्मबुद्ध्या प्रचोदिताः ।
भवन्त्य् अल्पायुषस् ते वै पतन्ति नरके ऽशुचौ ॥