પરાશરધર્મસંહિતા · અધ્યાય 5

વૃકશ્વાનસૃગાલાદ્યૈર્ દષ્ટો યસ્ તુ દ્વિજોત્તમઃ ।
સ્નાત્વા જપેત્ સ ગાયત્રીં પવિત્રાં વેદમાતરમ્ ॥

ગવાં શૃઙ્ગોદકૈઃ સ્નાનં મહાનદ્યોસ્ તુ સંગમે ।
સમુદ્રદર્શનાદ્ વાપિ શુના દષ્ટઃ શુચિર્ ભવેત્ ॥

વેદવિદ્યાવ્રતસ્નાતઃ શુના દષ્ટો દ્વિજો યદિ ।
સ હિરણ્યોદકૈઃ સ્નાત્વા ઘૃતં પ્રાશ્ય વિશુધ્યતિ ॥

સવ્રતસ્ તુ શુના દષ્ટો યસ્ ત્રિરાત્રમ્ ઉપાવસેત્ ।
ઘૃતં કુશોદકં પીત્વા વ્રતશેષં સમાપયેત્ ॥

અવ્રતઃ સવ્રતો વાપિ શુના દષ્ટો ભવેદ્ દ્વિજઃ ।
પ્રણિપત્ય ભવેત્ પૂતો વિપ્રૈશ્ ચક્ષુર્નિરીક્ષિતઃ ॥

શુના ઘ્રાતાવલીઢસ્ય નખૈર્ વિલિખિતસ્ય ચ ।
અદ્ભિઃ પ્રક્ષાલનં પ્રોક્તમ્ અગ્નિના ચોપચૂલનમ્ ॥

શુના તુ બ્રાહ્મણી દષ્ટા જમ્બુકેન વૃકેણ વા ।
ઉદિતં ગ્રહનક્ષત્રં દૃષ્ટ્વા સદ્યઃ શુચિર્ ભવેત્ ॥

કૃષ્ણપક્ષે યદા સોમો ન દૃશ્યેત કદાચન ।
યાં દિશં વ્રજતે સોમસ્ તાં દિશં વાવલોકયેત્ ॥

અસદ્બ્રાહ્મણકે ગ્રામે શુના દષ્ટો દ્વિજોત્તમઃ ।
વૃષં પ્રદક્ષિણીકૃત્ય સદ્યઃ સ્નાત્વા શુચિર્ ભવેત્ ॥

ચણ્ડાલેન શ્વપાકેન ગોભિર્ વિપ્રૈર્ હતો યદિ ।
આહિતાગ્નિર્ મૃતો વિપ્રો વિષેણાત્મહતો યદિ ॥

દહેત્ તં બ્રાહ્મણં વિપ્રો લોકાગ્નૌ મન્ત્રવર્જિતમ્ ।
સ્પૃષ્ટ્વા વોઢ્વા ચ દગ્ધ્વા ચ સપિણ્ડેષુ ચ સર્વથા ॥

પ્રાજાપત્યં ચરેત્ પશ્ચાદ્ વિપ્રાણામ્ અનુશાસનાત્ ।
દગ્ધાસ્થીનિ પુનર્ ગૃહ્ય ક્ષીરૈઃ પ્રક્ષાલયેદ્ દ્વિજઃ ॥

પુનર્ દહેત્ સ્વાગ્નિના તુ સ્વતન્ત્રેણ પૃથક્ પૃથક્ ।
આહિતાગ્નિર્ દ્વિજઃ કશ્ચિત્ પ્રવસન્ કાલચોદિતઃ ॥

દેહનાશમ્ અનુપ્રાપ્તસ્ તસ્યાગ્નિર્ વસતે ગૃહે ।
પ્રેતાગ્નિહોત્રસંસ્કારઃ શ્રૂયતામ્ ઋષિપુઙ્ગવાઃ ॥

કૃષ્ણાજિનં સમાસ્તીર્ય કુશૈસ્ તુ પુરુષાકૃતિમ્ ।
ષટ્શતાનિ શતં ચૈવ પલાશાનાં ચ વૃન્તતઃ ॥

ચત્વારિંશચ્ છિરે દદ્યાચ્ છતં કણ્ઠે તુ વિન્યસેત્ ।
બાહુભ્યાં શતકં દદ્યાદ્ અઙ્ગુલીષુ દશૈવ તુ ॥

શતં તુ જઘને દદ્યાદ્ દ્વિશતં તૂદરે તથા ।
દદ્યાદ્ અષ્ટૌ વૃષણયોઃ પઞ્ચ મેધ્રે તુ વિન્યસેત્ ॥

એકવિંશતિમ્ ઊરુભ્યાં દ્વિશતં જાનુજઙ્ઘયોઃ ।
પાદાઙ્ગુલીષુ ષડ્ દદ્યાદ્ યજ્ઞપાત્રં તતો ન્યસેત્ ॥

શમ્યં શિશ્ને વિનિઃક્ષિપ્ય અરણીં મુષ્કયોર્ અપિ ।
જુહૂં ચ દક્ષિણે હસ્તે વામે તૂપભૃતં ન્યસેત્ ॥

કર્ણે ચોલૂખલં દદ્યાત્ પૃષ્ઠે ચ મુસલં ન્યસેત્ ।
ઉરસિ ક્ષિપ્ય દૃષદં તણ્ડુલાજ્યતિલાન્ મુખે ॥

શ્રોત્રે ચ પ્રોક્ષણીં દદ્યાદ્ આજ્યસ્થલીં તુ ચક્ષુષોઃ ।
કર્ણે નેત્રે મુખે ઘ્રાણે હિરણ્યશકલં ન્યસેત્ ॥

અગ્નિહોત્રોપકરણમ્ અશેષં તત્ર નિક્ષિપેત્ ।
અસૌ સ્વર્ગાય લોકાય સ્વાહેત્ય્ એકાહુતિં સકૃત્ ॥

દદ્યાત્ પુત્રો ઽથવા ભ્રાતાપ્ય્ અન્યો વાપિ ચ બાન્ધવઃ ।
યથા દહનસંસ્કારસ્ તથા કાર્યં વિચક્ષણૈઃ ॥

ઈદૃશં તુ વિધિં કુર્યાદ્ બ્રહ્મલોકગતિઃ સ્મૃતા ।
દહન્તિ યે દ્વિજાસ્ તં તુ તે યાન્તિ પરમાં ગતિમ્ ॥

અન્યથા કુર્વતે કર્મ ત્વ્ આત્મબુદ્ધ્યા પ્રચોદિતાઃ ।
ભવન્ત્ય્ અલ્પાયુષસ્ તે વૈ પતન્તિ નરકે ઽશુચૌ ॥