पराशरधर्मसंहिता · अध्याय 10

चातुर्वर्ण्येषु सर्वेषु हितां वक्ष्यामि निष्कृतिम् ।
अगम्या गमने चैव शुद्ध्यै चान्द्रायणं चरेत् ॥

एकैकं ह्रासयेद् ग्रासं कृष्णे शुक्ले च वर्धयेत् ।
अमावास्यां न भुञ्जीत ह्य् एष चान्द्रायणो विधिः ॥

कुक्कुटाण्डप्रमाणं तु ग्रासं वै परिकल्पयेत् ।
अन्याथा भावदोषेण न धर्मो न च शुध्यति ॥

प्रायश्चित्ते ततश् चीर्णे कुर्याद् ब्रह्मणभोजनम् ।
गोद्वयं वस्त्रयुग्मं च दद्याद् विप्रेषु दक्षिणाम् ॥

चण्डालीं वा श्वपाकीं वा ह्य् अभिगच्छति यो द्विजः ।
त्रिरात्रम् उपवासित्वा विप्राणाम् अनुशासनम् ॥

सशिखं पवनं कृत्वा प्राजापत्यद्वयं चरेत् ।
गोद्वयं दक्षिणां दद्याच् छुद्धिं पाराशरो ऽब्रवीत् ॥

क्षत्रियो वाथ वैश्यो वा चण्डालीं गच्छतो यदि ।
प्राजापत्यद्वयं कुर्याद् दद्याद् गोमिथुनद्वयम् ॥

श्वपाकीं वाथ चण्डालीं शूद्रो वा यदि गच्छति ।
प्राजापत्यं चरेत् कृच्छ्रं चतुर् गोमिथुनं ददेत् ॥

मातरं यदि गच्छेत् तु भगिनीं स्वसुतां तथा ।
एतास् तु मोहितो गत्वा त्रीणि कृच्छ्राणि संचरेत् ॥

चान्द्रायणत्रयं कुर्याच् छिश्नच्छेदेन शुध्यति ।
मातृष्वसृगमे चैवम् आत्ममेढ्रनिकर्तनम् ॥

अज्ञानेन तु यो गच्छेत् कुर्याच् चान्द्रायणद्वयम् ।
दश गोमिथुनं दद्याच् छुद्धिं पारशरो ऽब्रवीत् ॥

पितृदारान् समारुह्य मातुर् आप्तां तु भ्रातृजाम् ।
गुरुपात्नीं स्नुषां चैव भ्रातृभार्यां तथैव च ॥

मातुलानीं सगोत्रां च प्राजापत्यत्रयं चरेत् ।
गोद्वयं दक्षिणां दद्याच् छुध्यते नात्र संशयः ॥

पशुवेष्यादिगमने महिष्युष्ट्रीकपीस् तथा ।
खरीं च सूकरीं गत्वा प्राजापत्यव्रतं चरेत् ॥

गोगामी च त्रिरात्रेण गाम् एकां ब्राह्मणे ददन् ।
महिष्युष्ट्रीखरीगामी त्व् अहोरात्रेण शुध्यति ॥

डामरे समरे वापि दुर्भिक्षे वा जनक्षये ।
बन्दिग्राहे भयार्ता वा सदा स्वस्त्रीं निरीक्षयेत् ॥

चण्डालैः सह संपर्कं या नारी कुरुते ततः ।
विप्रान् दश वरान् कृत्वा स्वकं दोषं प्रकाशयेत् ॥

आकण्ठसंमिते कूपे गोमयोदककर्दमे ।
तत्र स्थित्वा निराहारा त्व् अहोरात्रेण निष्क्रमेत् ॥

सशिखं वपनं कृत्वा भुञ्जीयाद् यावकौदनम् ।
त्रिरात्रम् उपवासित्वा त्व् एकरात्रं जले वसेत् ॥

शंखपुष्पीलतामूलं पत्रं वा कुसुमं फलम् ।
सुवर्णं पञ्चगव्यं च क्वाथयित्वा पिबेज् जलम् ॥

एकभक्तं चरेत् पश्चाद् यावत् पुष्पवती भवेत् ।
व्रतं चरति तद् यावत् तावत् संवसते बहिः ॥

प्रायश्चित्ते ततश् चीर्णे कुर्याद् ब्राह्मणभोजनम् ।
गोद्वयं दक्षिणां दद्यच् छुद्धिं पाराशरो ऽब्रवीत् ॥

चातुर्वर्ण्यस्य नारीणां कृच्छ्रं चान्द्रायणं व्रतम् ।
यथा भूमिस् तथा नारी तस्मात् तां न तु दूषयेत् ॥

बन्दिग्राहेण या भुक्ता हत्वा बद्ध्वा बलाद् भयात् ।
कृत्वा सांतपनं कृच्छ्रं शुध्येत् पाराशरो ऽब्रवीत् ॥

सकृद् भुक्ता तु या नारी नेच्छन्ती पापकर्मभिः ।
प्राजापत्येन शुध्येत ऋतुप्रस्रवणेन च ॥

पतत्य् अर्धं शरीरस्य यस्य भार्या सुरां पिबेत् ।
पतितार्धशरीरस्य निष्कृतिर् न विधीयते ॥

गायत्रीं जपमानस् तु कृच्छ्रं सांतपनं चरेत् ।
गोमूत्रं गोमयं क्षीरं दधि सर्पिः कुशोदकम् ॥

एकरात्रोपवासश् च कृच्छ्रं सांतपनं स्मृतम् ।
जारेण जनयेद् गर्भं मृते ऽव्यक्ते गते पतौ ॥

तां त्यजेद् अपरे राष्ट्रे पतितां पापकारिणीम् ।
ब्राह्मणी तु यदा गच्छेत् परपुंसा समन्विता ॥

सा तु नष्टा विनिर्दिष्टा न तस्यागमनं पुनः ।
कामान् मोहात् तु या गच्छेत् त्यक्त्वा बन्धून् सुतान् पतिम् ॥

सा तु नष्टा परे लोके मानुषेषु विशेषतः ।
मदमोहगता नारी क्रोधाद् दण्डादिताडिता ॥

अद्वितीया गता चैव पुनरागमनं भवेत् ।
दशमे तु दिने प्राप्ते प्रायश्चित्तं न विद्यते ॥

दशाहं न त्यजेन् नारीं त्यजेन् नष्टश्रुतां तथा ।
भर्ता चैव चरेत् कृच्छ्रं कृच्छार्धं चैव बान्धवाः ॥

तेषां भुक्त्वा च पीत्वा च अहोरात्रेण शुध्यति ।
ब्राह्मणी तु यदा गच्छेत् परपुंसा विवर्जिता ॥

गत्वा पुंसां शतं याति त्यजेयुस् तां तु गोत्रिणः ।
पुंसो यदि गृहे गच्छेत् तद् अशुद्धं गृहं भवेत् ॥

पतिमातृगृहं यच् च जारस्यैव तु तद् गृहम् ।
उल्लिख्य तद् गृहं पश्चात् पञ्चगव्येन सेचयेत् ॥

त्यजेच् च मृण्मयं पात्रं वस्त्रं काष्ठं च शोधयेत् ।
संभारान् शोधयेत् सर्वान् गोबालैश् च फलोद्भवान् ॥

ताम्राणि पञ्चगव्येन कांस्यानि दश भस्मभिः ।
प्रायश्चित्तं चरेद् विप्रो ब्राह्मणैर् उपपादितम् ॥

गोद्वयं दक्षिणां दद्यात् प्राजापत्यद्वयं चरेत् ।
इतरेषाम् अहोरात्रं पञ्चगव्यं च शोधनम् ॥

उपवासैर् व्रतैः पुण्यैः स्नानसंध्यार्चनादिभिः ।
जपहोमदयादानैः शुध्यन्ते ब्राह्मणादयः ॥

आकाशं वायुर् अग्निश् च मेध्यं भूमिगतं जलम् ।
न प्रदुष्यन्ति दर्भाश् च यज्ञेषु चमसा यथा ॥