मोक्षोपाय · अध्याय 5.4

मेघगम्भीरया वाचा विस्रब्धपदसुन्दरम् ।
इदं दशरथो वाक्यम् उवाच मुनिनायकम् ॥

भगवन् ह्यस्तनेन त्वं वाक्यसन्दर्भजन्मना ।
कच्चिन् मुक्तो ऽसि खेदेन तपःकार्श्यातिशायिना ॥

ह्यस् त्वयोक्तो य आनन्दी विविक्तो वचसां गणः ।
अमृतावर्षणेनेव तेनेहाश्वासिता वयम् ॥

चन्द्रांशव इवोत्सार्य तमांस्य् अमृतनिर्मिताः ।
अन्तश् शीतलयन्त्य् एता महताम् अमला गिरः ॥

अपूर्वाह्लाददायिन्य उच्चैस्तरपदाश्रयाः ।
अतिमोहापहारिण्यस् सूक्तयो ऽमृतवृष्टयः ॥

आत्मरत्नावलोकैकदीपिका पारमार्थिकी ।
यस्माद् उक्तिलतोदेति स वन्द्यस् सज्जनद्रुमः ॥

दुरीहितं दुर्विहितं सर्वं सज्जनसूक्तयः ।
प्रमार्जयन्ति शीतांशोस् तमस्काण्डम् इवांशवः ॥

तृष्णालोभादयो ऽस्माकं संसारनिगडा मुने ।
तवोक्त्या तनुतां याताश् शरदीवासिताम्बुदाः ॥

सम्प्रवृत्ता वयं द्रष्टुम् आत्मानम् अपकल्मषम् ।
रसाञ्जनानीतदृशो जात्यन्धा इव काञ्चनम् ॥

संसारवासनानाम्नी मिहिका हृदयाम्बरे ।
प्रवृत्ता तनुतां गन्तुं त्वदुक्तिशरदेह नः ॥

मुने मन्दारमञ्जर्यस् तरङ्गा वामृताम्भसः ।
न तथाह्लादयन्त्य् अन्तर् यथोदारधियां गिरः ॥

यद् यद् राघव संयाति महाजनसपर्यया ।
दिनं तद् इह सालोकं शेषास् त्व् अन्धा दिनालयः ॥

राम राजीवपत्त्राक्ष प्रकृतार्थदिदृक्षया ।
मुनिम् आबोधय पुनः प्रसादे समवस्थितम् ॥

इत्य् उक्ते भूभृता तत्र रामाभिमुखम् आस्थितः ।
उवाचेदम् उदारात्मा वसिष्ठो भगवान् मुनिः ॥

राघव स्वकुलैकेन्दो तं मयोक्तं महामते ।
कच्चित् स्मरसि वाक्यार्थं पूर्वापरविचारितम् ॥

उत्पत्तीनां विचित्राणां सत्त्वादिगुणभेदतः ।
कच्चित् स्मरसि सर्वासां विभागम् अरिमर्दन ॥

कच्चित् सर्वम् असर्वं च सद् असच् च सदोदितम् ।
रूपं स्मरसि देवस्य विमलं परमात्मनः ॥

यथेदम् उदितं विश्वं विश्वेशाद् ईश्वरेश्वरात् ।
कच्चित् स्मरसि तत् साधो साधुवादैकभाजन ॥

रूपं कच्चिद् अविद्यायाः फल्गुभङ्गुरम् आततम् ।
अनन्तम् अन्तवच् चैव सम्यक् स्मरसि सन्मते ॥

चित्तम् एव नरो नान्यद् इति यत् प्रतिपादितम् ।
लवणादिविचारेण कच्चित् स्मरसि साधु तत् ॥

वाक्यार्थश् चाखिलः कच्चित् त्वया राम विचारितः ।
ह्यस्तनस्य विचारस्य रात्रौ हृदि निवेशितः ॥

भूयो भूयः परामृष्टं हृदये सुनियोजितम् ।
प्रयोजनं फलत्य् उच्चैर् न हेलाहतसंस्थिति ॥

भाजनं त्वं विविक्तानां वचसां शुद्धिशालिनाम् ।
विविक्तहृदयो वेणुर् मुक्तानाम् इव मानद ॥

कमलासनपुत्रेण मुनिना सुमहौजसा ।
एवंवितीर्णावसरो रामो वाक्यम् उवाच ह ॥

भगवन् सर्वधर्मज्ञ तवैवैतद् विजृम्भितम् ।
यद् अहं परमोदारं बुद्धवान् वचनं तव ॥

यद् आदिशसि तत् सर्वं तथैव न तद् अन्यथा ।
अपास्तनिद्रेण मया वाक्यार्थो निशि चिन्तितः ॥

भवान्धकारक्षतये भवतोर्वीविवस्वता ।
ह्यः प्रसारितम् आह्लादि वाग्रश्मिपटलं प्रभो ॥

तद् अदीनम् अदीनात्मन् सर्वम् अन्तःकृतं मया ।
रम्यं पुण्यं विचित्रं च रत्नवृन्दम् इवाब्धिना ॥

हितानुबन्धि हृद्यं च पुण्यम् आनन्दसाधनम् ।
शिरसा ध्रियते कैर् नो सिद्ध्यै त्वदनुशासनम् ॥

प्रक्षीयमाणसंसारनीहारावरणा वयम् ।
प्रसन्नास् त्वत्प्रसादेन वर्षान्त इव वासराः ॥

आपातमधुरारम्भं मध्ये सौभाग्यवर्धनम् ।
अनुत्तमफलोदर्कं पुण्यं त्वदनुशासनम् ॥

विकासि सितम् अम्लानम् आह्लादि मुदिताशयम् ।
त्वद्वचःकुसुमं नित्यं श्रीमत्फलदम् अस्तु नः ॥

सकलशाश्वतशास्त्रविशारद प्रसृतपुण्यजलैकमहाह्रद ।
भज भृशं विततव्रत सम्प्रति प्रसृततां हतकिल्बिष मां प्रति ॥