मोक्षोपाय · अध्याय 1.20

मांसपुत्तलिकायाश् च यन्त्रलोलाङ्गपञ्जरे ।
स्नाय्वस्थिग्रन्थिशालिन्यास् स्त्रियाः किम् इव शोभनम् ॥

त्वङ्मांसरक्तबाष्पास्रु पृथक् कृत्वा विलोचनम् ।
समालोकय रम्यं चेत् किं मुधा परिमुह्यसि ॥

इतः केशा इतो रक्तम् इतीयं प्रमदातनुः ।
किम् एतया निन्दितया करोतु विपुलाशयः ॥

वासोविलेपनैर् यानि लालितानि पुनः पुनः ।
तान्य् अङ्गान्य् अवलुम्पन्ति क्रव्यादास् सर्वदेहिनाम् ॥

मेरोश् शृङ्गतटोल्लासिगङ्गाजलरयोपमाः ।
दृष्टा यस्मिन् स्तने मुक्ता हारस्योल्लासशालिनः ॥

श्मशानेषु दिगन्तेषु स एव ललनास्तनः ।
श्वभिर् आस्वाद्यते काले लघुपिण्ड इवान्धसः ॥

रक्तमांसादिदिग्धानि करभस्य यथा वने ।
तथैवाङ्गानि कामिन्यास् तत् प्रत्य् अपि हि को ग्रहः ॥

आपातरमणीयत्वं कल्प्यते केवलं स्त्रियाः ।
मन्ये तद् अपि नास्त्य् अत्र मुने मोहैककारणे ॥

विपुलोल्लासदायिन्या मदोन्मथनपूर्वकम् ।
को विशेषो विकारिण्या मदिराया इह स्त्रियाः ॥

ललनालानसंलीना मुने मानवदन्तिनः ।
प्रबोधं नाधिगच्छन्ति दीर्घैर् अपि शमाङ्कुशैः ॥

केशकज्जलधारिण्यस् तीक्ष्णाः प्रकृतितस् सदा ।
दुष्कृताग्निशिखा नार्यो दहन्ति तृणवन् नरम् ॥

ते वन्द्यास् ते महात्मानस् त एव पुरुषा भुवि ।
ये सुखेन समुत्तीर्णास् साधो यौवतसङ्कटात् ॥

ज्वलताम् अपि दूरे ऽपि सरसा अपि नीरसम् ।
स्त्रियो हि नरकाग्नीनां दारु चारु च दारुणम् ॥

कीर्णान्धकारकवरी तरत्तारकलोचना ।
पूर्णेन्दुबिम्बवदना कुमुदोत्करहासिनी ॥

लीलाविलोलपरुषा कार्यसंहारकारिणी ।
परं विमोहनं बुद्धेः कामिनी दीर्घयामिनी ॥

पुष्पाभिराममधुरा करपल्लवलासिनी ।
भ्रमरभ्रूविलासाढ्या स्तबकस्तनधारिणी ॥

पुष्पकेसरगौराङ्गी नरमारणतत्परा ।
ददात्य् उत्तमवैवश्यं कान्ता विषमहालता ॥

सीत्कारोच्छ्वासमात्रेण भुजङ्गदलनोत्कया ।
कान्तयोद्ध्रियते जन्तुः करभ्येवोरगो बिलात् ॥

कामनाम्ना किरातेन वितीर्णा मुग्धचेतसाम् ।
नार्यो नरविहङ्गानाम् अङ्गबन्धनवागुराः ॥

ललनाविपुलालाने मनोमत्तमतङ्गजः ।
रतिशृङ्खलया ब्रह्मन् बद्धस् तिष्ठति मूकवत् ॥

जन्मपल्वलमत्स्यानां कर्मकोटरचारिणाम् ।
पुंसां दुर्वासनारज्जुर् नारी बडिशपिण्डिका ॥

मन्दुरेव तुरङ्गानाम् आलानम् इव दन्तिनाम् ।
पुंसाम् अब्जम् इवालीनां बन्धनं वामलोचनाः ॥

नानारसमयी चित्रा भोगभूमिर् इयं मुने ।
स्त्रियम् आश्रित्य संयाता पराम् इह हि संस्थितिम् ॥

सर्वेषां दोषरत्नानां सुसमुद्गिकयानया ।
दुःखशृङ्खलया नित्यम् अलम् अस्तु मम स्त्रिया ॥

किं स्तनेन किम् अक्ष्णा वा किं नितम्बेन किं भ्रुवा ।
मांसमात्रैकसारेण करोम्य् अहम् अवस्तुना ॥

इतो मांसम् इतो रक्तम् इतो ऽस्थीनि च वासरैः ।
ब्रह्मन् कतिपयैर् एव याति स्त्री विशरारुताम् ॥

यास् ता निष्परुषैस् तूलैर् लालिताः पतिभिस् स्त्रियः ।
ता मुने प्रविभक्ताङ्ग्यस् स्वपन्ति पितृभूमिषु ॥

यस्मिन् घननवस्नेहं मुखे पत्त्राङ्कुरश्रियः ।
कान्तेन रचिता ब्रह्मञ् शीर्यते तत् तु जङ्गले ॥

केशाश् श्मशानवृक्षेषु यान्ति चामरलेशताम् ।
अस्थीन्य् उडुवद् आभान्ति दिनैर् अवनिमण्डले ॥

पिबन्ति पांसवो रक्तं क्रव्यादाश् चाप्य् अनेकशः ।
चर्मानलशिखा भुङ्क्ते खं यान्ति प्राणवायवः ॥

इत्य् एषा ललनाङ्गानाम् अचिरेणैव भाविनी ।
स्थितिर् मया वः कथिता किं भ्रान्तिम् अनुधावथ ॥

भूतपञ्चकसङ्घट्टसंस्थानं ललनाभिधम् ।
रसाद् अभिवहत्व् एतत् कथं नाम धियान्वितः ॥

शाखावितानगहना कट्वम्लफलशालिनी ।
प्रतानोत्तालताम् एति चिन्ता कान्तानुसारिणी ॥

क्वचिद् भूततया चेतो धनगर्धान्धम् आकुलम् ।
परं मोहम् उपादत्ते यूथभ्रष्टो मृगो यथा ॥

शोच्यतां परमाम् एति तरुणस् तरुणीरतः ।
निबद्धः करिणीलोभाद् विन्ध्यखाते यथा द्विपः ॥

यस्य स्त्री तस्य भोगेच्छा निस्स्त्रीकस्य न भोगभूः ।
स्त्रियं त्यक्त्वा जगत् त्यक्तं जगत् त्यक्त्वा सुखी भवेत् ॥

आपातमात्ररमणेषु दुरन्तरेषु भोगेषु नाहम् अलिपक्षतिपेलवेषु ।
ब्रह्मन् रमे मरणरोगजरादिभीत्या शाम्याम्य् अहं परम् उपैमि वनं प्रयत्नात् ॥