મોક્ષોપાય · અધ્યાય 1.20

માંસપુત્તલિકાયાશ્ ચ યન્ત્રલોલાઙ્ગપઞ્જરે ।
સ્નાય્વસ્થિગ્રન્થિશાલિન્યાસ્ સ્ત્રિયાઃ કિમ્ ઇવ શોભનમ્ ॥

ત્વઙ્માંસરક્તબાષ્પાસ્રુ પૃથક્ કૃત્વા વિલોચનમ્ ।
સમાલોકય રમ્યં ચેત્ કિં મુધા પરિમુહ્યસિ ॥

ઇતઃ કેશા ઇતો રક્તમ્ ઇતીયં પ્રમદાતનુઃ ।
કિમ્ એતયા નિન્દિતયા કરોતુ વિપુલાશયઃ ॥

વાસોવિલેપનૈર્ યાનિ લાલિતાનિ પુનઃ પુનઃ ।
તાન્ય્ અઙ્ગાન્ય્ અવલુમ્પન્તિ ક્રવ્યાદાસ્ સર્વદેહિનામ્ ॥

મેરોશ્ શૃઙ્ગતટોલ્લાસિગઙ્ગાજલરયોપમાઃ ।
દૃષ્ટા યસ્મિન્ સ્તને મુક્તા હારસ્યોલ્લાસશાલિનઃ ॥

શ્મશાનેષુ દિગન્તેષુ સ એવ લલનાસ્તનઃ ।
શ્વભિર્ આસ્વાદ્યતે કાલે લઘુપિણ્ડ ઇવાન્ધસઃ ॥

રક્તમાંસાદિદિગ્ધાનિ કરભસ્ય યથા વને ।
તથૈવાઙ્ગાનિ કામિન્યાસ્ તત્ પ્રત્ય્ અપિ હિ કો ગ્રહઃ ॥

આપાતરમણીયત્વં કલ્પ્યતે કેવલં સ્ત્રિયાઃ ।
મન્યે તદ્ અપિ નાસ્ત્ય્ અત્ર મુને મોહૈકકારણે ॥

વિપુલોલ્લાસદાયિન્યા મદોન્મથનપૂર્વકમ્ ।
કો વિશેષો વિકારિણ્યા મદિરાયા ઇહ સ્ત્રિયાઃ ॥

લલનાલાનસંલીના મુને માનવદન્તિનઃ ।
પ્રબોધં નાધિગચ્છન્તિ દીર્ઘૈર્ અપિ શમાઙ્કુશૈઃ ॥

કેશકજ્જલધારિણ્યસ્ તીક્ષ્ણાઃ પ્રકૃતિતસ્ સદા ।
દુષ્કૃતાગ્નિશિખા નાર્યો દહન્તિ તૃણવન્ નરમ્ ॥

તે વન્દ્યાસ્ તે મહાત્માનસ્ ત એવ પુરુષા ભુવિ ।
યે સુખેન સમુત્તીર્ણાસ્ સાધો યૌવતસઙ્કટાત્ ॥

જ્વલતામ્ અપિ દૂરે ઽપિ સરસા અપિ નીરસમ્ ।
સ્ત્રિયો હિ નરકાગ્નીનાં દારુ ચારુ ચ દારુણમ્ ॥

કીર્ણાન્ધકારકવરી તરત્તારકલોચના ।
પૂર્ણેન્દુબિમ્બવદના કુમુદોત્કરહાસિની ॥

લીલાવિલોલપરુષા કાર્યસંહારકારિણી ।
પરં વિમોહનં બુદ્ધેઃ કામિની દીર્ઘયામિની ॥

પુષ્પાભિરામમધુરા કરપલ્લવલાસિની ।
ભ્રમરભ્રૂવિલાસાઢ્યા સ્તબકસ્તનધારિણી ॥

પુષ્પકેસરગૌરાઙ્ગી નરમારણતત્પરા ।
દદાત્ય્ ઉત્તમવૈવશ્યં કાન્તા વિષમહાલતા ॥

સીત્કારોચ્છ્વાસમાત્રેણ ભુજઙ્ગદલનોત્કયા ।
કાન્તયોદ્ધ્રિયતે જન્તુઃ કરભ્યેવોરગો બિલાત્ ॥

કામનામ્ના કિરાતેન વિતીર્ણા મુગ્ધચેતસામ્ ।
નાર્યો નરવિહઙ્ગાનામ્ અઙ્ગબન્ધનવાગુરાઃ ॥

લલનાવિપુલાલાને મનોમત્તમતઙ્ગજઃ ।
રતિશૃઙ્ખલયા બ્રહ્મન્ બદ્ધસ્ તિષ્ઠતિ મૂકવત્ ॥

જન્મપલ્વલમત્સ્યાનાં કર્મકોટરચારિણામ્ ।
પુંસાં દુર્વાસનારજ્જુર્ નારી બડિશપિણ્ડિકા ॥

મન્દુરેવ તુરઙ્ગાનામ્ આલાનમ્ ઇવ દન્તિનામ્ ।
પુંસામ્ અબ્જમ્ ઇવાલીનાં બન્ધનં વામલોચનાઃ ॥

નાનારસમયી ચિત્રા ભોગભૂમિર્ ઇયં મુને ।
સ્ત્રિયમ્ આશ્રિત્ય સંયાતા પરામ્ ઇહ હિ સંસ્થિતિમ્ ॥

સર્વેષાં દોષરત્નાનાં સુસમુદ્ગિકયાનયા ।
દુઃખશૃઙ્ખલયા નિત્યમ્ અલમ્ અસ્તુ મમ સ્ત્રિયા ॥

કિં સ્તનેન કિમ્ અક્ષ્ણા વા કિં નિતમ્બેન કિં ભ્રુવા ।
માંસમાત્રૈકસારેણ કરોમ્ય્ અહમ્ અવસ્તુના ॥

ઇતો માંસમ્ ઇતો રક્તમ્ ઇતો ઽસ્થીનિ ચ વાસરૈઃ ।
બ્રહ્મન્ કતિપયૈર્ એવ યાતિ સ્ત્રી વિશરારુતામ્ ॥

યાસ્ તા નિષ્પરુષૈસ્ તૂલૈર્ લાલિતાઃ પતિભિસ્ સ્ત્રિયઃ ।
તા મુને પ્રવિભક્તાઙ્ગ્યસ્ સ્વપન્તિ પિતૃભૂમિષુ ॥

યસ્મિન્ ઘનનવસ્નેહં મુખે પત્ત્રાઙ્કુરશ્રિયઃ ।
કાન્તેન રચિતા બ્રહ્મઞ્ શીર્યતે તત્ તુ જઙ્ગલે ॥

કેશાશ્ શ્મશાનવૃક્ષેષુ યાન્તિ ચામરલેશતામ્ ।
અસ્થીન્ય્ ઉડુવદ્ આભાન્તિ દિનૈર્ અવનિમણ્ડલે ॥

પિબન્તિ પાંસવો રક્તં ક્રવ્યાદાશ્ ચાપ્ય્ અનેકશઃ ।
ચર્માનલશિખા ભુઙ્ક્તે ખં યાન્તિ પ્રાણવાયવઃ ॥

ઇત્ય્ એષા લલનાઙ્ગાનામ્ અચિરેણૈવ ભાવિની ।
સ્થિતિર્ મયા વઃ કથિતા કિં ભ્રાન્તિમ્ અનુધાવથ ॥

ભૂતપઞ્ચકસઙ્ઘટ્ટસંસ્થાનં લલનાભિધમ્ ।
રસાદ્ અભિવહત્વ્ એતત્ કથં નામ ધિયાન્વિતઃ ॥

શાખાવિતાનગહના કટ્વમ્લફલશાલિની ।
પ્રતાનોત્તાલતામ્ એતિ ચિન્તા કાન્તાનુસારિણી ॥

ક્વચિદ્ ભૂતતયા ચેતો ધનગર્ધાન્ધમ્ આકુલમ્ ।
પરં મોહમ્ ઉપાદત્તે યૂથભ્રષ્ટો મૃગો યથા ॥

શોચ્યતાં પરમામ્ એતિ તરુણસ્ તરુણીરતઃ ।
નિબદ્ધઃ કરિણીલોભાદ્ વિન્ધ્યખાતે યથા દ્વિપઃ ॥

યસ્ય સ્ત્રી તસ્ય ભોગેચ્છા નિસ્સ્ત્રીકસ્ય ન ભોગભૂઃ ।
સ્ત્રિયં ત્યક્ત્વા જગત્ ત્યક્તં જગત્ ત્યક્ત્વા સુખી ભવેત્ ॥

આપાતમાત્રરમણેષુ દુરન્તરેષુ ભોગેષુ નાહમ્ અલિપક્ષતિપેલવેષુ ।
બ્રહ્મન્ રમે મરણરોગજરાદિભીત્યા શામ્યામ્ય્ અહં પરમ્ ઉપૈમિ વનં પ્રયત્નાત્ ॥