महासुभाषितसंग्रह · श्लोक 7694-7713

एकैकशोऽपि निघ्नन्ति विषया विषसंनिभाः ।
क्षेमी तु स कथं नु स्याद् यः समं पञ्च सेवते ॥

एकैकशो युवजनं विलङ्घमानाक्षनिकरमिव तरला ।
विश्राम्यति सुभग त्वाम् अङ्गुलिरासाद्य मेरुमिव ॥

एकैकशो विनिघ्नन्ति विषया विषसंनिभाः ।
किं पुनः पञ्च मिलिताः न कथं नाशयन्ति हि ॥

एकैकस्य यदादाय पुष्पस्य मधु संचितम् ।
किंचिन् मधुकरीवर्गैस् तदप्यश्नन्ति निर्घृणाः ॥

एकैकस्य शरस्यैव चतुष्पक्षाणि योजयेत् ।
षडङ्गुलप्रमाणेन पक्षच्छेदं च कारयेत् ॥

एकैकस्योपकारस्य प्राणान् दास्यामि ते कपे ।
प्रत्यहं क्रियमाणस्य शेषस्य ऋणिनो वयम् ॥

एकैकातिशयालवः परगुणज्ञानैकवैज्ञानिकाः सन्त्येते धनिकाः कलासु सकलास्वाचार्यचर्याचणाः ।
अप्येते सुमनोगिरां निशमनाद् बिभ्यत्यहो श्लाघया धूते मूर्धनि कुण्डले कषणतः क्षीणे भवेतामिति ॥

एकैकोऽसंख्यजीवानां घाततो मधुनः कणः ।
निष्पद्यते यतस्तेन मध्वश्नाति कथं बुधः ॥

एकैव कविता पुंसां ग्रामायाश्वाय हस्तिने ।
अन्ततोऽन्नाय वस्त्राय ताम्बूलाय च कल्पते ॥

एकैव काचिन् महतामवस्था सूक्ष्माणि वस्त्राण्यथवा च कन्था ।
कराग्रलग्नाभिनवा च बाला गङ्गातरङ्गेष्वथवाक्षमाला ॥

एकैव दण्डनीतिस् तु विद्येत्यौशनसाः स्थिताः ।
तस्यां हि सर्वविद्यानाम् आरम्भाः संप्रतिष्ठिताः ॥

एकैव संगमे बाला वियोगे तन्मयं जगत् ।
कृतोपकार एवायं वियोगः केन निन्द्यते ॥

एकैव सामृतमयी सुतरामनर्घ्या काप्यस्त्यसौ हिमकरस्य कला ययैव ।
आरोपितो गुणविदा परमेश्वरेण चूडामणौ न गणितोऽस्य कलङ्कदोषः ॥

एकैव सार्थका चिन्ता धर्मस्यार्थे विचिन्त्यते ।
द्वितीया सार्थका चिन्ता योगिनां धर्मनन्दिनी ॥

एकैश्वर्ये स्थितोऽपि प्रणतबहुफले यः स्वयं कृत्तिवासाः कान्तासंमिश्रदेहोऽप्यविषयमनसां यः परस्ताद् यतीनाम् ।
अष्टाभिर्यस्य कृत्स्नं जगदपि तनुभिर्बिभ्रतो नाभिमानः सन्मार्गालोकनाय व्यपनयतु स वस् तामसीं वृत्तिमीशः ॥

एको गिरिशः स्वामी गणता तुल्यैव वल्लभत्वं च ।
किं कुर्मः कर्मगतौ शुष्यति भृङ्गी विनायकः पीनः ॥

एको गोत्रे पुमान् प्रोक्तः प्राक्तनैः स्वकुटुम्बभृत् ।
एकोऽप्यनेकः पुरुषः परेषां भरणक्षमः ॥

एको जयति सद्वृत्तः किं पुनर्द्वौ सुसंहतौ ।
किं चित्रं यदि तन्वङ्ग्याः स्तनाभ्यां निर्जितं जगत् ॥

एको जीवो बहवो देहा एकं तत्त्वं बहवो मोहाः ।
एका विद्या बहुपाषण्डा विबुधैः क्रियते किमिति वितण्डा ॥

एकोदरसमुद्भूता एकनक्षत्रजातकाः ।
न भवन्ति समाः शीले यथा बदरकण्टकाः ॥