महासुभाषितसंग्रह · श्लोक 2123-2142

अपृष्टेनापि वक्तव्यं सचिवेनात्र किंचन ।
पृष्टेन तु विशेषेण वाच्यं पथ्यं महीपतेः ॥

अपृष्टोऽत्राप्रधानो यो ब्रूते राज्ञः पुरः कुधीः ।
न केवलमसंमानं लभते च विडम्बनम् ॥

अपृष्ट्वैव भवेन्मूढज्ञानं मनसि चिन्तनात् ।
अपूर्णः कुरुते शब्दं न पूर्णः कुरुते घटः ॥

अपेक्षन्ते न च स्नेहं न पात्रं न दशान्तरम् ।
सदा लोकहितासक्ता रत्नदीपा इवोत्तमाः ॥

अपेताः शत्रुभ्यो वयमिति विषादोऽयमफलः प्रतीकारस्त्वेषामनिशमनुसंधातुमुचितः ।
जरासंधाद्भग्नः सह हलभृता दानवरिपुर् जघानैनं पश्चान्न किमनिलसूनुः प्रियसखः ॥

अपेहि हृदयाद्वा मे वामे दर्शनमेहि वा ।
अदूरविरहोत्कण्ठादुःखं दुःकेन सह्यते ॥

अप्यखिलालंकारा- नाकलयन्तोऽपि रसविदश्चित्रम् ।
कलयन्ति सरसकाव्ये नालंकारं कदाचिदपि ॥

अप्यग्रणीर्मन्त्रकृतामृषीणां कुशाग्रबुद्धे कुशली गुरुस्ते ।
यतस्त्वया ज्ञानमशेषमाप्तं लोकेन चैतन्यमिवोष्णरश्मेः ॥

अप्यतिशयितमनर्थं शमयत्यर्थं समर्पयन् नृपतिः ।
तमनर्पयन् निरर्थं प्राणेन समं परित्यजत्यर्थम् ॥

अप्यत्युच्चो भूमिसमः पार्थिवोऽपि न पार्थिवः ।
मानार्थं जीवितं तस्य कृते माने न जीवति ॥

अप्यनारभमाणस्य विभोरुत्पादिताः परैः ।
व्रजन्ति गुणतामर्थाः शब्दा इव विहायसः ॥

अप्यनावर्जिताः स्वेन फलरागेण संनताः ।
अर्भकैरपि गृह्यन्ते साधुसंतानशाखिनः ॥

अप्यनेकैरुपचितैर् दुर्विनीतैः सुतैरलम् ।
निदर्शनं धार्तराष्ट्राः शतं दुर्योधनादयः ॥

अप्यभीष्टा न लभ्यन्ते संत्यक्ता न त्यजन्ति च ।
वासना इव संसारे मोहनैकपराः स्त्रियः ॥

अप्यशक्यं त्वया दत्तं दुःखं शक्यन्तरात्मनि ।
बाष्पो वाहीकनारीणां वेगवाही कपोलयोः ॥

अप्याकरसमुत्पन्नमणिजातिरसंस्कृता ।
जातरूपेण कल्याणि न हि संयोगमर्हति ॥

अप्यात्मनो विनाशं गणयति न खलः परव्यसनहृष्टः ।
प्रायो मस्तकनाशे समरमुखे नृत्यति कबन्धः ॥

अप्यापत्समयः साधोः प्रयाति श्लाघनीयताम् ।
विधोर्विधुंतुदास्कन्दविपत्कालोऽपि सुन्दरः ॥

अप्यामीलितपङ्कजां कमलिनीमप्युल्लसत्पल्लवां वासन्तीमपि सौधभित्तिपतितामात्मप्रतिच्छायिकाम् ।
मन्वानः प्रथमं प्रियेति पुलकस्वेदप्रकम्पाकुलं प्रीत्यालिङ्गति नास्ति सेति न पुनः खेदोत्तरं मूर्च्छति ॥

अप्युत्कटे च रौद्रे च शत्रौ यस्य न हीयते ।
धैर्यं प्राप्ते महीपस्य न स याति पराभवम् ॥