कथासरित्सागर · अध्याय 1.4

% व् व्। - व् व् - व् - व् - - %
% व् व् - - व्। व् - व् - व्। - - % अर्धसम: मालभारिणी (11, 12)
% व् व् - व् व् - व्। - व् - - %
% व् व् - - व् व् - व् - व् - - % अर्धसम: मालभारिणी (11, 12)
इति महाकविश्रीसोमदेवभट्टविरचिते कथासरित्सागरे कथापीठलम्बके तृतीयस् तरङ्गः ।
चतुर्थस् तरङ्गः ।
इत्याख्याय कथां मध्ये विन्ध्यान्तः काणभूतये ।
पुनर्वररुचिस्तस्मै प्रकृतार्थमवर्णयत्

% - - - व्। व् -। - -। % अ पथ्या
% - - -। - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व् व् व् - - -। % च् पथ्या
% व् व् - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
एवं व्याडीन्द्रदत्ताभ्यां सह तत्र वसन् क्रमात् ।
प्राप्तो ऽहं सर्वविद्यानां पारमुत्क्रान्तशैशवः

% - -। - - व् - - -। % अ पथ्या
% व् व्। - व्। व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। -। - व् - - -। % च् पथ्या
% - व् - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
इन्द्रोत्सवं कदाचिच्च प्रेक्षितुं निर्गता वयम् ।
कन्यामेकामपश्याम कामस्यास्त्रमसायकम्

% - - व् -। व् - - -। % अ पथ्या
% - व् -। - व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - - - व् - - व्। % च् पथ्या
% - - - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
इन्द्रदत्तो मया पृष्टस्ततः केयं भवेदिति ।
उपवर्षसुता सेयमुपकोशेति सो ऽब्रवीत्

% - व् - -। व् -। - - % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् -। - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व् - व् व् -। - व् % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् व् - - व्। -। व् - % द् चोर्रेच्त्
सा सखीभिश्च मां ज्ञात्वा प्रीतिपेशलया दृशा ।
कर्षन्ती मन्मनः कृच्छ्रादगच्छद्भवनं निजम्

% -। व् - - व्। -। - -। % अ पथ्या
% - व् - व् व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - -। - व् -। - - % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् - - व् व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
पूर्णचन्द्रमुखी नीलनीरजोत्तमलोचना ।
मृणालनालललितभुजा पीनस्तनोज्ज्वला

% - व् - व् व् -। - व् % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् - व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व् - व् व् व् व् % च् न-विपुला, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् -। - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
कम्बुकण्ठी प्रवालाभरदनच्छदशोभिनी ।
स्मरभूपतिसौन्दर्यमन्दिरेवेन्दिरापरा

% - व् - -। व् - - व् % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् व् - व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व् - व् व् - - व् % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
ततः कामशरापातनिर्भिन्ने हृदये न मे ।
निशि तस्यामभून्निद्रा तद्विम्बोष्ठपिपासया

% व् -। - व् व् - - व् % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - - -। व् व् -। व्। - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व्। - - व् - - -। % च् पथ्या
% - - - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
कथंचिल्लब्धनिद्रो ऽहमपश्यं रजनीक्षये ।
शुक्लाम्बरधरां दिव्यां स्त्रियं सा मामभाषत

% व् - - - व् - -। व् % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् - -। व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् व् व् -। - -। % च् पथ्या
% व् -। -। - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
पूर्वभार्योपकोशा ते गुणज्ञा नापरं पतिम् ।
कंचिदिच्छत्यतश्चिन्ता पुत्र कार्यत्र न त्वया

% - व् - - व् - -। -। % अ पथ्या
% व् - -। - व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् - - व् - - -। % च् पथ्या
% - व्। - - व्। -। व् - % द् चोर्रेच्त्
अहं सदा शरीरान्तर्वासिनी ते सरस्वती ।
त्वद्दुःखं नोत्सहे द्रष्टुम् इत्य् उक्त्वान्तर्हिताभवत्

% व् -। व् -। व् - - - % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् -। -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - -। - व् -। - व्। % च् पथ्या
% -। - - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
ततः प्रबुद्धो जातास्थो गत्वातिष्ठमहं शनैः ।
दयितामन्दिरासन्नबालचूततरोरधः

% व् -। व् - -। - - -। % अ म-विपुला
% - - - व् व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व् - - व् - - व् % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
अथागत्य समाख्यातं तत्सख्या मन्निबन्धनम् ।
उद्गाढमुपकोशाया नवानङ्गविजृम्भितम्

% व् - - व्। व् - - -। % अ पथ्या
% - - -। - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् व् व् - - -। % च् पथ्या
% व् - - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
ततो ऽहं द्विगुणीभूततापस्तामेवमब्रवम् ।
अदत्तां गुरुबिः स्वेच्छमुपकोशां कथं भजे

% व् -। -। व् व् - - व् % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - - - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - -। व् व् -। - व् % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् व् - -। व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
वरं हि मृत्युर् नाकीर्तिस् तत्सखीहृदयं तव ।
गुरुभिर्यदि बुध्येत तत्कदाचिच्छिवं भवेत्

% व् -। व्। - -। - - -। % अ म-विपुला
% - व् - व् व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व् - व् व्। - - व्। % च् पथ्या
% - व् - - व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
तदेतत्कुरु भद्रे त्वं तां सखीं मां च जीवय ।
तच्छ्रुत्वा सा गता सख्या मातुः सर्वं न्यवेदयत्

% व् - - व् व्। - -। -। % अ पथ्या
% -। व् -। -। व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - -। -। व् -। - -। % च् पथ्या
% - -। - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
तया तत्कथितं भर्तुर् उपवर्षस्य तत्क्षणम् ।
तेन भ्रातुश्च वर्षस्य तेन तच्चाभिनन्दितम्

% व् -। - व् व् -। - व्। % अ पथ्या
% व् व् - - व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। - - व्। - - व्। % च् पथ्या
% - व्। - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
विवाहे निश्चिते गत्वा व्याडिरानयति स्म ताम् ।
वर्षाचार्यनिदेशेन कौशाम्ब्या जननीं मम

% व् - -। - व् -। - -। % अ पथ्या
% - व् - व् व् -। व्। - % ब् चोर्रेच्त्
% - - - व् व् - - व्। % च् पथ्या
% - - -। व् व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
अथोपकोशा विधिवत्पित्रा मे प्रतिपादिता ।
ततो मात्रा गृहिण्या च समं तत्रावसं सुखम्

% व् - व् - -। व् व् - % अ भ-विपुला, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - -। -। व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् -। - -। व् - -। व्। % च् पथ्या
% व् -। - - व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
अथ कालेन वर्षस्य शिष्यवर्गो महानभूत् ।
तत्रैकः पाणिनिर्नाम जडबुद्धितरो ऽभवत्

% व् व्। - - व्। - - व्। % अ पथ्या
% - व् - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - -। - व् - - व्। % च् पथ्या
% व् व् - व् व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
स शुश्रूषापरिक्लिष्टः प्रेषितो वर्षभार्यया ।
अगच्छत्तपसे खिन्नो विद्याकामो हिमालयम्

% व्। - - - व् - - -। % अ पथ्या
% - व् -। - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - - व् व् -। - -। % च् पथ्या
% - - - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
तत्र तीव्रेण तपसा तोषितादिन्दुशेखरात् ।
सर्वविद्यामुखं तेन प्राप्तं व्याकरणं नवम्

% - व्। - - व्। व् व् -। % अ न-विपुला
% - व् - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् - - व् -। - -। % च् पथ्या
% - -। - व् व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
ततश्चागत्य मामेव वादायाह्वयते स्म सः ।
प्रवृत्ते चावयोर्वादे प्रयाताः सप्त वासराः

% व् - - - व्। - - व्। % अ पथ्या
% - - - व् व् -। व्। - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - -। - व् - - -। % च् पथ्या
% व् - -। - व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
अष्टमे ऽह्नि मया तस्मिञ्जिते तत्समनन्तरम् ।
नभः स्थेन महाघोरो हुंकारः शंभुना कृतः

% - व् -। व्। व् -। - - % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् -। - व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् -। - व्। व् - - -। % च् पथ्या
% - - -। - व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
तेन प्रणष्टम् ऐन्द्रं तद् अस्मद्व्याकरणं भुवि ।
जिताः पाणिनिना सर्वे मूर्खीभूता वयं पुनः

% - -। व् - व्। - -। व्। % अ पथ्या
% - - - व् व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् -। - व् व् -। - -। % च् पथ्या
% - - - -। व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
अथ संजातनिर्वेदः स्वगृहस्थितये धनम् ।
हस्ते हिरण्यगुप्तस्य विधाय वणिजो निजम्

% व् व्। - - व् - - -। % अ पथ्या
% व् व् - व् व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। व् - व् - - व्। % च् पथ्या
% व् - व्। व् व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
उक्त्वा तच्चोपकोशायै गतवानस्मि शंकरम् ।
तपोभिराराधयितुं निराहारो हिमालयम्

% - -। - - व् - - -। % अ पथ्या
% व् व् - - व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व् - - व् व् -। % च् भ-विपुला
% व् - - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
उपकोशा हि मे श्रेयः काङ्क्षन्ती निजमन्दिरे ।
अतिष्ठत्प्रत्यहं स्नान्ती गङ्गायां नियतव्रता

% व् व् - -। व्। -। - -। % अ पथ्या
% - - -। व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - - - व् -। - -। % च् पथ्या
% - - -। व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
एकदा सा मधौ प्राप्ते क्षामा पाण्डुर्मनोरमा ।
प्रतिपच्चन्द्रलेखेव जनलोचनहारिणी

% - व् -। -। व् -। - -। % अ पथ्या
% - -। - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व् - - व् - - व्। % च् पथ्या
% व् व् - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
स्नातुं त्रिपथगां यान्ती दृष्टा राजपुरोधसा ।
दण्डाधिपतिना चैव कुमारसचिवेन च

% - -। व् व् व् -। - -। % अ पथ्या
% - -। - व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् व् व् -। - व्। % च् पथ्या
% व् - व् व् व् - व्। - % द् चोर्रेच्त्
तत्क्षणात्ते गताः सर्वे स्मरसायकलक्ष्यताम् ।
सापि तस्मिन्दिने स्नान्ती कथमप्यकरोच्चिरम्

% - व् - -। व् -। - -। % अ पथ्या
% व् व् - व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व्। - - व् -। - -। % च् पथ्या
% व् व् - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
आगच्छन्तीं च सायं तां कुमारसचिवो हठात् ।
अग्रहीदथ साप्येनमवोचत्प्रतिभावती

% - - - -। व्। - -। -। % अ पथ्या
% व् - व् व् व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् - व् व्। - - व् % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् - - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
अभिप्रेतमिदं भद्र यथा तव यथा मम ।
किं त्वहं सत्कुलोत्पन्ना प्रवासस्थितभर्तृका

% व् - - व् व् -। - व्। % अ पथ्या
% व् -। व् व्। व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% -। व् -। - व् - - -। % च् पथ्या
% व् - - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
कथमेवं प्रवर्तेय पश्येत् कोऽपि कदाचन ।
ततश्च ध्रुवमश्रेयस्त्वया सह भवेन्मम

% व् व् - -। व् - - व्। % अ पथ्या
% - -। - व्। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - -। व् व् - - - % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् -। व् व्। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
तस्मान्मधूत्सवाक्षिप्तपौरलोके गृहं मम ।
आगन्तवं ध्रुवं रात्रेः प्रथमे प्रहरे त्वया

% - - व् - व् - - व् % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् - -। व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् -। व् -। - -। % च् पथ्या
% व् व् -। व् व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
इत्युक्त्वा कृतसंधा सा तेन क्षिप्त विधेर्वशात् ।
यावत्किंचिद्गता तावन्निरुद्धा सा पुरोधसा

% - - -। व् व् - -। -। % अ पथ्या
% - -। - व्। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - - - व् -। - - % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् - -। -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
तस्यापि तत्रैव दिने तद्वदेव तया निशि ।
संकेतकं द्वितीयस्मिन् प्रहरे पर्यकल्प्यत

% - - व्। - - व्। व् -। % अ भ-विपुला
% - व् - व्। व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् -। व् - - -। % च् पथ्या
% व् व् -। - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
मुक्तां कथंचित् तेनापि प्रयातां किंचिद् अन्तरम् ।
दण्डाधिपो रुणद्धि स्म तृतीयस् तां सुविह्वलाम्

% - -। व् - -। - - -। % अ म-विपुला
% व् - -। - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् -। व् - -। व्। % च् पथ्या
% व् - - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
अथ तस्यापि दिवसे तस्मिन्नेव तथैव सा ।
संकेतकं त्रियामायां तृतीये प्रहरे व्यधात्

% व् व्। - - व्। व् व् -। % अ न-विपुला
% - - - व्। व् - व्। - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् -। व् - - -। % च् पथ्या
% व् - -। व् व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
दैवात्तेनापि निर्मुक्ता सकम्पा गृहमागता ।
कर्तव्यां सा स्वचेटीनां संविदं स्वैरमब्रवीत्

% - - - - व्। - - -। % अ पथ्या
% व् - -। व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - -। -। व् - - -। % च् पथ्या
% - व् -। - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
वरं पत्यौ प्रवासस्थे मरणं कुलयोषितः ।
न तु रूपारमल्लोकलोचनापातपात्रता

% व् -। - -। व् - - -। % अ पथ्या
% व् व् -। व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व्। व्। - - व् - - व् % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
इति संचिन्तयन्ती च स्मरन्ती मां निनाय सा ।
शोचन्ती स्वं वपुः साध्वी निराहारैव तां निशाम्

% व् व्। - - व् - -। -। % अ पथ्या
% व् - -। -। व् - व्। - % ब् चोर्रेच्त्
% - - -। -। व् -। - -। % च् पथ्या
% व् - - - व्। -। व् - % द् चोर्रेच्त्
प्रातर्ब्राह्मणपूजार्थं व्यसर्जि वणिजस्तया ।
चेटी हिरण्यगुप्तस्य किंचिन्मार्गयितुं धनम्

% - - - व् व् - - -। % अ पथ्या
% व् - व्। व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। व् - व् - - व्। % च् पथ्या
% - - - व् व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
आगत्या सो ऽपि तामेवमेकान्ते वणिराब्रवीत् ।
भजस्व मां ततो भर्तृस्थापितं ते ददामि तत्

% - - -। -। व्। - - व् % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - - -। व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व्। -। व् -। - - % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् -। -। व् - व्। - % द् चोर्रेच्त्
तच्छ्रुत्वा साक्षिरहितां मत्वा भर्तृधनस्थितिम् ।
वणिजं पापमालोक्य खेदामर्षकदर्थिता

% - - -। - व् व् व् -। % अ न-विपुला
% - -। - व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व् -। - व् - - व्। % च् पथ्या
% - - - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
तस्यामेवात्र संकेतं रात्रौ तस्यापि पश्चिमे ।
शेषे पतिव्रता यामे साकरोदथ सो ऽगमत्

% - - - - व्। - - -। % अ पथ्या
% - -। - - व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। व् - व् -। - -। % च् पथ्या
% - व् - व् व्। -। व् - % द् चोर्रेच्त्
ततः साकारयद्भूरि चेटीभिः कुण्डकस्थितम् ।
कस्तूरिकादिसंयुक्तं कज्जलं तैलमिश्रितम्

% व् -। - - व् - - व्। % अ पथ्या
% - - -। - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् - व् - - -। % च् पथ्या
% - व् -। - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
तल्लिप्ताश्चेलखण्डाश्च चत्वारो विहितास्तया ।
मञ्जूषा कारिता चाभुत्स्थूला सबहिरर्गला

% - - - - व् - - व्। % अ पथ्या
% - - -। व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - -। - व् -। - - % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - -। व् व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
अथ तस्मिन्महावेषो वसन्तोत्सववासरे ।
आययौ प्रथमे यामे कुमारसचिवो निशि

% व् व्। - - व् - - -। % अ पथ्या
% व् - - व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् -। व् व् -। - -। % च् पथ्या
% व् - व् व् व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
अलक्षितं प्रविष्टं तमुपकोशेदमब्रवीत् ।
अस्नातं न स्पृशामि त्वां तत्स्नाहि प्रविशान्तरम्

% व् - व् -। व् - -। व् % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् व् - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - -। -। व् - -। -। % च् पथ्या
% - - -। व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
अङ्गीकुर्वन्स तन्मूढश्चेटिकाभिः प्रवेशितः ।
अभ्यन्तरगृहं गुप्तमन्धकारमयं ततः

% - - - - व्। - - - % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् व् व् -। - व् % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् - व् व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
गृहीत्वा तत्र तस्यान्तर्वस्त्राण्याभरणानि च ।
चेलखण्डं तमेकं च दत्त्वान्तर्वाससः कृते

% व् - -। - व्। - - - % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - - - व् व् - व्। - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् - -। व् - -। व्। % च् पथ्या
% - - - - व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
आ शिरः पादमङ्गेषु ताभिस्तत्तैलकज्जलम् ।
अभ्यङ्गभङ्ग्या पापस्य न्यस्तं घनमपश्यतः

% -। व् -। - व् - - व्। % अ पथ्या
% - - - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् - -। - - -। % च् म-विपुला
% - -। व् व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
अतिष्ठन्मर्दयन्त्यस्तत्प्रत्यङ्गं यावदस्य ताः ।
तावद्द्वितीये प्रहरे स पुरोधा उपागमत्

% व् - - - व् - - - % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - - -। - व् - व्। - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् - -। व् व् -। % च् भ-विपुला
% व्। व् - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
मित्त्रं वररुचेः प्राप्तः किमप्येष पुरोहितः ।
तदिह प्रविशेत्युक्त्वा चेट्यस्तास्तं तथाविधम्

% - -। व् व् व् -। - -। % अ पथ्या
% व् - - व्। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व् -। व् व् - - -। % च् पथ्या
% - - - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
कुमारसचिवं नग्नं मञ्जूषायां ससंभ्रमम् ।
निचिक्षिपुरथाबध्नन्नर्गलेन बहिश्च ताम्

% व् - व् व् व् -। - -। % अ पथ्या
% - - - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व् व् व् - - - % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् - व्। व् - व्। - % द् चोर्रेच्त्
सो ऽपि स्नानमिषान्नीतस्तमस्यन्तः पुरोहितः ।
तथैव हृतवस्त्रादिस्तैलकज्जलमर्दनैः

% -। -। - व् व् - - - % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् - - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व्। व् व् - - - % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
चेलखण्डधरस्तावच्चेटिकाभिर्विमोहितः ।
यावत्तृतीये प्रहरे दण्डाधिपतिरागमत्

% - व् - व् व् - - - % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् - -। व् व् -। % च् भ-विपुला
% - - व् व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
तदागमनजाच्चैव चेटीभिः सहसा भयात् ।
आद्यवत्सो ऽपि निक्षिप्तो मञ्जूषायां पुरोहितः

% व् - व् व् व् - - व्। % अ पथ्या
% - - -। व् व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् - -। व्। - - -। % च् पथ्या
% - - - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
तस्य दत्त्वार्गलं ताभिः स्नानव्याजात् प्रवेश्य सः ।
दण्डाधिपो ऽपि तत्रैव तावत्कज्जलमर्दनैः

% - व्। - - व् -। - -। % अ पथ्या
% - - - -। व् - व्। - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् -। व्। - - व्। % च् पथ्या
% - - - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
अन्यवद्विप्रलब्धो ऽभूच्चेलखण्डैककर्पटः ।
यावत्स पश्चिमे यामे वणिक्तत्रागतो ऽभवत्

% - व् - - व् - -। - % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व्। - व् -। - -। % च् पथ्या
% व् - - - व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
तद्दर्शनभयं दत्त्वा क्षिप्तो दण्डाधिपो ऽप्यथ ।
मञ्जूषायां स चेटीभिर्दत्तं च बहिरर्गलम्

% - - व् व् व् -। - -। % अ पथ्या
% - -। - - व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - - -। व्। - - - % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - -। व्। व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
ते च त्रयो ऽन्धतामिस्रवसभ्यासोद्यता इव ।
मञ्जूषायां भियान्योन्यं स्पर्शं लब्ध्वापि नालपन्

% -। -। व् -। व् - - व् % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् - - - व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - - -। व् - - -। % च् पथ्या
% - -। - - व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
दत्त्वाथ दीपं गेहे ऽत्र वणिजं तं प्रवेश्य सा ।
उपकोशावदद्देहि तन्मे भर्त्रार्पितं धनम्

% - - व्। - -। - -। व्। % अ म-विपुला
% व् व् -। -। व् - व्। - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व् - - व् - - व्। % च् पथ्या
% - -। - - व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
तच्छ्रुत्वा शून्यमालोक्य गृहं सो ऽप्यवदच्छठः ।
उक्तं मया ददाम्येव यद्भर्त्रा स्थापितं धनम्

% - - -। - व् - - व्। % अ पथ्या
% व् -। -। व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। व् -। व् - - व्। % च् पथ्या
% - - -। - व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
उपकोशापि मञ्जूषां श्रावयन्ती ततो ऽब्रवीत् ।
एतद्धिरण्यगुप्तस्य वचः शृणुत देवताः

% व् व् - - व्। - - -। % अ पथ्या
% - व् - -। व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् - व् - - व्। % च् पथ्या
% व् -। व् व् व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
इत्य् उक्त्वा चैव निर्वाप्य दीपं सो ऽप्य् अन्यवद्वणिक् ।
लिप्तः स्नानापदेशेन चेटीभिः कज्जलैश् चिरम्

% -। - -। - व्। - - व्। % अ पथ्या
% - -। -॥- व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। - - व् - - व्। % च् पथ्या
% - - -। - व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
अथ गच्छ गता रात्रिर् इत्य् उक्तः स निशाक्षये ।
अनिच्छन् गलहस्तेन ताभिर् निर्वासितस् ततः

% व् व्। - व्। व् -। - व्। % अ पथ्या
% -। - -। व्। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - -। व् व् - - व्। % च् पथ्या
% - -। - - व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
अथ चीरैकवसनो मषीलिप्तः पदे पदे ।
भक्ष्यमाणः श्वभिः प्राप लज्जमानो निजं गृहम्

% व् व्। - - व् व् व् -। % अ न-विपुला
% व् - - -। व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् - -। व् -। - व्। % च् पथ्या
% - व् - -। व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
तत्र दासजनस्यापि तां प्रक्षालयतो मषीम् ।
नाशकत्संमुखे स्थातुं कष्टो ह्यविनयक्रमः

% - व्। - व् व् - - व्। % अ पथ्या
% -। - - व् व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् - - व् -। - -। % च् पथ्या
% - -। व् व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
उपकोशाप्य् अथ प्रातश् चेटिकानुगता गता ।
गुरूणाम् अनिवेद्यैव राज्ञो नन्दस्य मन्दिरम्

% व् व् - -। व् -। - -। % अ पथ्या
% - व् - व् व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - -। व् व् - - व्। % च् पथ्या
% - -। - - व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
वणिग्घिरण्यगुप्तो मे भर्त्रा न्यासीकृतं धनम् ।
जिहीर्षतीति विज्ञप्तस् तत्र राजा तया स्वयम्

% व् - व् - व् - -। -। % अ पथ्या
% - -। - - व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व् - व्। - - -। % च् पथ्या
% - व्। - -। व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
तेन तच् च परिज्ञातुं तत्रैवानायितो वणिक् ।
मद्धस्ते किंचिद् अप्य् अस्या देव नास्तीत्य् अभाषत

% - व्। -। व्। व् - - -। % अ पथ्या
% - - - - व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - -। - व्। -। - -। % च् पथ्या
% - व्। - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
उपकोशा ततो ऽवादीत्सन्ति मे देव साक्षिणः ।
मञ्जूषायां गतः क्षिप्त्वा भर्ता मे गृहदेवताः

% व् व् - -। व् -। - - % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व्। -। - व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - - -। व् -। - -। % च् पथ्या
% - -। -। व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
स्ववाचा पुरतस्तासामनेनाङ्गीकृतं धनम् ।
तामानाय्येह मञ्जूषां पृच्छ्यन्तां देवतास्त्वया

% व् - -। व् व् - - - % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् - - - व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - - - व्। - - -। % च् पथ्या
% - - -। - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
तच्छ्रुत्वा विस्मयाद्राजा तदानयनमादिशत् ।
ततः क्षणात् सा मञ्जूषा प्रापिता बहुभिर्जनैः

% - - -। - व् - - -। % अ पथ्या
% व् - व् व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् -। व् -। -। - - -। % च् म-विपुला
% - व् -। व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
अथोपकोशा वक्ति स्म सत्यं वदत देवताः ।
यदुक्तं वणिजानेन ततो यात निजं गृहम्

% व् - व् - -। - -। व्। % अ म-विपुला
% - -। व् व् व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - -। व् व् - - व्। % च् पथ्या
% व् -। - व्। व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
नो चेद्ददाम्यहं युष्मान्सदस्युद्घाटयामि वा ।
तच्छ्रुत्वा भीतभीतास्ते मञ्जूषास्था बभाषिरे

% -। - व् - व् -। - - % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् - - - व् - व्। - % ब् चोर्रेच्त्
% - - -। - व् - - -। % च् पथ्या
% - - - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
सत्यं समक्षम् अस्माकम् अनेनाङ्गीकृतं धनम् ।
ततो निरुत्तरः सर्वं स वणिक् तत् प्रपद्यत

% - -। व् - व्। - - व्। % अ पथ्या
% व् - - - व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् -। व् - व् -। - -। % च् पथ्या
% व्। व् -। -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
उपकोशामथाभ्यर्थ्य राज्ञा त्वतिकुतूहलात् ।
सदस्युद्घाटिता तत्र मञ्जूषा स्फोटितार्गला

% व् व् - - व् - - व्। % अ पथ्या
% - -। व् व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - - - व् -। - व्। % च् पथ्या
% - - -। - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
निष्कृष्टास्ते ऽपि पुरुषास्तमः पिण्डा इव त्रयः ।
कृच्छ्राच्च प्रत्यभिज्ञाता मन्त्रिभिर्भूभृता तथा

% - - - -। व्। व् व् - % अ न-विपुला, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् -। - -। व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - -। - व् - - -। % च् पथ्या
% - व् - - व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
प्रहसत्स्वथ सर्वेषु किमेतदिति कौतुकात् ।
राज्ञा पृष्टा सती सर्वमुपकोशा शशंस तत्

% व् व् - व् व्। - - व्। % अ पथ्या
% व् - व् व् व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। - -। व् -। - व् % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् व् - -। व् - व्। - % द् चोर्रेच्त्
अचिन्त्यं शीलगुप्तानां चरितं कुलयोषिताम् ।
इति चाभिननन्दुस्तामुपकोशां सभासदः

% व् - -। - व् - - -। % अ पथ्या
% व् व् -। व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व्। - व् व् - - - % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् व् - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
ततस् ते हृतसर्वस्वाः परदारिषिणो ऽखिलाः ।
राज्ञा निर्वासिता देशादशीलं कस्य भूतये

% व् -। -। व् व् - - -। % अ पथ्या
% व् व् - व् व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। - - व् -। - - % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् - -। - व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
भगिनी मे त्वमित्युक्त्वा दत्त्वा प्रीत्या धनं बहु ।
उपकोशापि भूपेन प्रेषिता गृहमागमत्

% व् व् -। -। व् - - -। % अ पथ्या
% - -। - -। व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व् - - व्। - - -। % च् पथ्या
% - व् -। व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
वर्षोपवर्षौ तद्बुद्ध्वा साध्वीं तामभ्यनन्दताम् ।
सर्वश्च विस्मयस्मेरः पुरे तत्राभवज्जनः

% - - व् - -। - - -। % अ म-विपुला
% - -। - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व्। - व् - - -। % च् पथ्या
% व् -। - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
अत्रान्तरे तुषाराद्रौ कृत्वा तीव्रतरं तपः ।
आराधितो मया देवो वरदः पार्वतीपतिः

% - - व् -। व् - - -। % अ पथ्या
% - -। - व् व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् -। व् -। - -। % च् पथ्या
% व् व् -। - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
तदेव तेन शास्त्रं मे पाणिनीयं प्रकाशितम् ।
तदिच्छानुग्रहादेव मया पूर्णीकृतं च तत्

% व् - व्। - व्। - -। -। % अ पथ्या
% - व् - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - - - व् - - व्। % च् पथ्या
% व् -। - - व् -। व्। - % द् चोर्रेच्त्
ततो ऽहं गृहम् आगच्छम् अज्ञाताध्वपरिश्रमः ।
निशाकरकलामौलिप्रसादामृतनिर्भरः

% व् -। -। व् व्। - - व्। % अ पथ्या
% - - - व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व् व् व् - - - % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् - - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
अथ मातुर् गुरूणां च कृतपादाभिवन्दनः ।
तत्रोपकोशावृत्तान्तं तम् अश्रौषं महाद्भुतम्

% व् व्। - -। व् - -। व्। % अ पथ्या
% व् व् - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् - - - - -। % च् म-विपुला, चएसुर अfतेर् 5थ् स्य्ल्लब्ले इन् चोम्पोउन्द् ओर् इन्चोर्रेच्त्?
% व्। - - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
तेन मे परमां भूमिमात्मन्यानन्दविस्मयौ ।
तस्यां च सहजस्नेहबहुमानावगच्छताम्

% - व्। -। व् व् -। - व् % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - - - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। व्। व् व् - - व् % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् व् - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
वर्षो ऽथ मन्मुखादैच्छच्छ्रोतुं व्याकरणं नवम् ।
ततः प्रकाशितं स्वामिकुमारेणैव तस्य तत्

% - -। व्। - व् - - - % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - -। - व् व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् -। व् - व् -। - व् % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् - - - व्। - व्। - % द् चोर्रेच्त्
ततो व्याडीन्द्रदत्ताभ्यां विज्ञप्तो दक्षिणां प्रति ।
गुरुर्वर्षो ऽब्रवीत् स्वर्णकोटिर् मे दीयताम् इति

% व् -। - - व् - - -। % अ पथ्या
% - - -। - व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - - -। व् -। - व् % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - -। -। - व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
अङ्गीकृत्य गुरोर्वाक्यं तौ च मामित्यवोचताम् ।
एहि राज्ञः सखे नन्दाद्याचितुं गुरुदक्षिणाम्

% - - - व्। व् - - -। % अ पथ्या
% -। व्। - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व्। - -। व् -। - - % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् -। व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
गच्छामो नान्यतो ऽस्माभिरियत्काञ्चनमाप्यते ।
नवाधिकाया नवतेः कोटीनामधिपो हि सः

% - - -। - व् -। - व् % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् - - व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व् - -। व् व् -। % च् भ-विपुला
% - - - व् व् -। व्। - % द् चोर्रेच्त्
वाचा तेनोपकोशा च प्राग्धर्मभगिनी कृता ।
अतः श्यालः स ते किंचित्त्वद्गुणैः समवाप्यते

% - -। - - व् - -। -। % अ पथ्या
% - - व् व् व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् -। - -। व्। -। - - % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् -। व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
इति निश्चित्य नन्दस्य भूपतेः कटकं वयम् ।
अयोध्यास्थमगच्छाम त्रयः सब्रह्मचारिणः

% व् व्। - - व्। - - व्। % अ पथ्या
% - व् -। व् व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - - व् व् - - -। % च् पथ्या
% व् -। - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
प्राप्तमात्रेषु चास्मासु स राजा पञ्चतां गतः ।
राष्ट्रे कोलाहलं जातं विषादेन सहैव नः

% - व् - - व्। - - व्। % अ पथ्या
% व्। - -। - व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। - - व् -। - -। % च् पथ्या
% व् - - व्। व् - व्। - % द् चोर्रेच्त्
अवोचदिन्द्रदत्तो ऽथ तत्क्षणं योगसिद्धिमान् ।
गतासोरस्य भूपस्य शरीरं प्रविशाम्यहम्

% व् - व् - व् - -। व्। % अ पथ्या
% - व् -। - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - - - व्। - - व्। % च् पथ्या
% व् - -। व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
अर्थी वररुचिर्मे ऽस्तु दास्याम्यस्मै च काञ्चनम् ।
व्याडी रक्षतु मे देहं ततः प्रत्यागमावधि

% - -। व् व् व् - -। व्। % अ पथ्या
% - - - -। व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। - व् व्। -। - -। % च् पथ्या
% व् -। - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
इत्युक्त्वा नन्ददेहान्तरिन्द्रदत्तः समाविशत् ।
प्रत्युज्जीवति भूपे च राष्ट्रे तत्रोत्सवो ऽभवत्

% - - -। - व् - - व् % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - - व् व्। - -। व्। % च् पथ्या
% - -। - - व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
शून्ये देवगृहे देहमिन्द्रदत्तस्य रक्षितुम् ।
व्याडौ स्थिते गतो ऽभूवमहं राजकुलं तदा

% - -। - व् व् -। - व् % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् - - व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। व् -। व् -। - व् % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् -। - व् व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
प्रविश्य स्वस्तिकारं च विधाय गुरुदक्षिणाम् ।
योगनन्दो मया तत्र हेमकोटिं स याचितः

% व् - -। - व् - -। व्। % अ पथ्या
% व् - व्। व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् - -। व् -। - व्। % च् पथ्या
% - व् - -। व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
ततः स शकटालाख्यं सत्यनन्दस्य मन्त्रिणम् ।
सुवर्णकोटिमेतस्मै दापयेति समादिशत्

% व् -। व्। व् व् - - -। % अ पथ्या
% - व् - - व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व् - व् - - -। % च् पथ्या
% - व् - व्। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
मृतस्य जीवितं दृष्ट्वा सद्यश्च प्राप्तिमर्थिनः ।
स तत्त्वं ज्ञातवान्मन्त्री किमज्ञेयं हि धीमताम्

% व् - व्। - व् -। - -। % अ पथ्या
% - - -। - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व्। - -। - व् - - -। % च् पथ्या
% व् - - -। व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
देव दीयत इत्युक्त्वा स च मन्त्रीत्यचिन्तयत् ।
नन्दस्य तनयो बालो राज्यं च बहुशत्रुमत्

% - व्। - व् व्। - - -। % अ पथ्या
% व्। व्। - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व्। व् व् -। - -। % च् पथ्या
% - -। व्। व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
तत्संप्रत्यत्र रक्षामि तस्य देहमपीदृशम् ।
निश्चित्यैतत्स तत्कालं शवान्सर्वानदाहयत्

% - - - - व्। - - व्। % अ पथ्या
% - व्। - व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - - - व्। - - -। % च् पथ्या
% व् - - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
चारैरन्विष्य तन्मध्ये लब्ध्वा देवगृहात्ततः ।
व्याडिं विधूय तद्दग्धमिन्द्रदत्तकलेवरम्

% - - - - व्। - - -। % अ पथ्या
% - -। - व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। व् - व्। - - व् % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
अत्रान्तरे च राजानं हेमकोटिसमर्पणे ।
त्वरमाणमथाह स्म शकटालो विचारयन्

% - - व् -। व्। - - -। % अ पथ्या
% - व् - व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व् - व् व् - -। व्। % च् पथ्या
% व् व् - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
उत्सवाक्षिप्तचित्तो ऽयं सर्वः परिजनः स्थितः ।
क्षणं प्रतीक्षतामेष विप्रो यावद्ददाम्यहम्

% - व् - - व् - -। -। % अ पथ्या
% - -। व् व् व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् -। व् - व् - - व्। % च् पथ्या
% - -। - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
अथैत्य योगनन्दस्य व्याडिना क्रन्दितं पुरः ।
अब्रह्मण्यमनुत्क्रान्तजीवो योगस्थितो द्विजः

% व् - व्। - व् - - -। % अ पथ्या
% - व् -। - व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - - व् व् - - व् % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - -। - - व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
अनाथशव इत्यद्य बलाद्दग्धस्तवोदये ।
तच्छ्रुत्वा योगनन्दस्य काप्यवस्थाभवच्छुचा

% व् - व् व् व्। - - व्। % अ पथ्या
% व् - - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - -। - व् - - व्। % च् पथ्या
% - व् - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
देहदाहात्स्थिरे तस्मिञ्जाते निर्गत्य मे ददौ ।
सुवर्णकोटिं स ततः शकटालो महामतिः

% - व् - - व् -। - - % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - -। - - व्। -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व् - -। व्। व् -। % च् भ-विपुला
% व् व् - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
योगनन्दो ऽथ विजने सशोको व्याडिमब्रवीत् ।
शूद्रीभूतो ऽस्मि विप्रो ऽपि किं श्रिया स्थिरयापि मे

% - व् - -। व्। व् व् -। % अ न-विपुला
% व् - -। - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - - -। व्। - -। व्। % च् पथ्या
% -। व् -। व् व् - व्। - % द् चोर्रेच्त्
तच्छ्रुत्वाश्वास्य तं व्याडिः कालोचितमभाषत ।
ज्ञातो ऽसि शकटालेन तदेनं चिन्तयाधुना

% - - - - व्। -। - -। % अ पथ्या
% - - व् व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। व्। व् व् - - व्। % च् पथ्या
% व् - -। - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
महामन्त्री ह्ययं स्वेच्छमचिरात्त्वां विनाशयेत् ।
पूर्वनन्दसुतं कुर्याच् चन्द्रगुप्तं हि भूमिपम्

% व् - - -। व् -। - व् % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् व् - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् - व् व् -। - -। % च् पथ्या
% - व् - -। व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
तस्माद्वररुचिं मन्त्रिमुख्यत्वे कुरु येन ते ।
एतद्बुद्ध्या भवेद्राज्यं स्थिरं दिव्यानुभावया

% - - व् व् व् -। - व् % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - - -। व् व्। - व्। - % ब् चोर्रेच्त्
% - - - -। व् - - -। % च् पथ्या
% व् -। - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
इत्युक्तैव गते व्याडौ दातुं तां गुरुदक्षिणाम् ।
तदैवानीय दत्ता मे योगनन्देन मन्त्रिता

% - - - व्। व् -। - -। % अ पथ्या
% - -। -। व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - - - व्। - -। -। % च् पथ्या
% - व् - - व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
अथोक्तः स मया राजा ब्राह्मण्ये हारिते ऽपि ते ।
राज्यं नैव स्थिरं मन्ये शकटाले पदस्थिते

% व् - -। व्। व् -। - -। % अ पथ्या
% - - -। - व् -। व्। - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। - -। व् -। - -। % च् पथ्या
% व् व् - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
तस्मान्नाशय युक्त्यैनमिति मन्त्रे मयोदिते ।
योगनन्दो ऽन्धकूपान्तः शकटालं तमक्षिपत्

% - - - व् व्। - - व् % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् व्। - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् - -। व् - - -। % च् पथ्या
% व् व् - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
किं च पुत्रशतं तस्य तत्रैव क्षिप्तवानसौ ।
जीवन्द्विजो ऽमुना दग्ध इति दोषानुकीर्तनात्

% -। व्। - व् व् -। - व्। % अ पथ्या
% - - -। - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् -। व् -। - व्। % च् पथ्या
% व् व्। - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
एकः शरावः सक्तूनामेकः प्रत्यहमम्भसः ।
शकटालस्य तत्रान्तः सपुत्रस्य न्यधीयत

% - -। व् - -। - - - % अ म-विपुला, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - -। - व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व् - - व्। - - -। % च् पथ्या
% व् - - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
स चोवाच ततः पुत्रानमीभिः सक्तुभिः सुताः ।
एको ऽपि कृच्छ्राद् वर्तेत बहूनां तु कथैव का

% व्। - - व्। व् -। - - % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् - -। - व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। व्। - -। - - व्। % च् म-विपुला
% व् - -। व्। व् - व्। - % द् चोर्रेच्त्
तस्मात्संभक्षयत्वेकः प्रत्यहं सजलानमून् ।
यः शक्तो योगनन्दस्य कर्तुं वैरप्रतिक्रियाम्

% - - - - व् - - -। % अ पथ्या
% - व् -। व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% -। - -। - व् - - व्। % च् पथ्या
% - -। - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
त्वमेव शक्तो भुङ्क्ष्वैतदिति पुत्रास्तमब्रुवन् ।
प्राणेभ्यो ऽपि हि धीराणां प्रिया शत्रुप्रतिक्रिया

% व् - व्। - -। - - व् % अ म-विपुला, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् व्। - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - -। व्। व्। - - -। % च् पथ्या
% व् -। - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
ततः स शकटालस्तैः प्रत्यहं सक्तुवारिभिः ।
एक एवाकरोद् वृत्तिं कष्टं क्रूरा जिगीषवः

% व् -। व्। व् व् - - -। % अ पथ्या
% - व् -। - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व्। - - व् -। - -। % च् पथ्या
% - -। - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
अबुद्ध्वा चित्तम् अप्राप्य विस्रम्भं प्रभविष्णुषु ।
न स्वेच्छं व्यवहर्तव्यम् आत्मनो भूतिम् इच्छता

% व् - -। - व्। - - व्। % अ पथ्या
% - - -। व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% -। - -। व् व् - - व्। % च् पथ्या
% - व् -। - व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
इति चाचिन्तयत् तत्र शकटालो ऽन्धकूपगः ।
तनयानां क्षुधार्तानां पश्यन् प्राणोद्गमव्यथाम्

% व् व्। - - व् -। - व्। % अ पथ्या
% व् व् - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व् - -। व् - - -। % च् पथ्या
% - -। - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
ततः सुतशतं तस्य पश्यतस्तद्व्यपद्यत ।
तत्करङ्कैर्वृतो जीवन्नतिष्ठत्स च केवलः

% व् -। व् व् व् -। - व्। % अ पथ्या
% - व् - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् - - व् -। - - % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् - - व्। व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
योगनन्दश्च साम्राज्ये बद्धमूलो ऽभवत्ततः ।
व्याडिरभ्याययौ तं च गुरवे दत्तदक्षिणः

% - व् - - व्। - - -। % अ पथ्या
% - व् - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् - - व् -। -। व्। % च् पथ्या
% व् व् -। - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
अभ्येत्यैव च सो ऽवादीच्चिरं राज्यं सखे ऽस्तु ते ।
आमन्त्रितो सि गच्छामि तपस्तप्तुमहं क्वचित्

% - - - व्। व्। -। - - % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् -। - -। व् -। व्। - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् -। व्। - - व्। % च् पथ्या
% व् - - व् व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
तच्छ्रुत्वा योगनन्दस्तं बाष्पकण्ठो ऽप्यभाषत ।
राज्ये मे भुङ्क्ष्व भोगांस्त्वं भुक्त्वा मां मा स्म गा इति

% - - -। - व् - - -। % अ पथ्या
% - व् - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। -। - व्। - - -। % च् पथ्या
% - -। -। -। व्। -। व् - % द् चोर्रेच्त्
व्याडिस् ततो ऽवदद् राजञ् शरीरे क्षणनश्वरे ।
एवंप्रायेष्व् असारेषु धीमान् को नाम मज्जति

% - -। व् -। व् -। - -। % अ पथ्या
% व् - -। व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - - -। व् - - व्। % च् पथ्या
% - -। -। - व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
नहि मोहयति प्राज्ञं लक्ष्मीर्मरुमरीचिका ।
इत्युक्त्वैव स तत्कालं तपसे निश्चितो ययौ

% व् व्। - व् व् -। - -। % अ पथ्या
% - - व् व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - - व्। व्। - - -। % च् पथ्या
% व् व् -। - व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
अगमद् अथ योगनन्दः पाटलिपुत्रं स्वराजनगरं सः ।
भोगाय काणभूते मत्सहितः सकलसैन्ययुतः

% व् व् व्। व् व्। - व् - -। - व् व् - -। व् - व् व् व् -। - %
% - - व्। - व् - -। - व् व् -। व् व् व् - व् व् - % आर्या (30+27 मोरए): पथ्या
तत्रोपकोशापरिचर्यमाणः
समुद्वहन्मन्त्रिधुरां च तस्य ।
अहं जनन्या गुरुभिश् च साकम्
आसाद्य लक्ष्मीमवसं चिराय

% - - व् - - व् व् - व् - - % इन्द्रवज्रा (11)
% व् - व् - - व् व् -। व्। - - % उपेन्द्रवज्रा (11)
% व् -। व् - -। व् व् -। व्। - व् % उपेन्द्रवज्रा (11)
% - - व्। - - व् व् -। व् - - % इन्द्रवज्रा (11)
बहु तत्र दिने दिने द्युसिन्धुः
कनकं मह्यमदात्तपः प्रसन्ना ।
वदति स्म शरीरिणी च साक्षान्
मम कार्याणि सरस्वती सदैव