हरिवंश · अध्याय 57

दमिते सर्पराजे तु कृष्णेन यमुनाह्रदे
तम् एव चेरतुर् देशम् सहितौ रामकेशवौ ॥

जग्मतुस् तौ तु संरक्तौ गोधनैः सह गामिनौ
गिरिं गोवर्धनं रम्यं वसुदेवसुताव् उभौ ॥

गोवर्धनस्योत्तरतो यमुनातीरम् आश्रितम्
ददृशाते ऽथ तौ वीरौ रम्यं तालवनं महत् ॥

तौ तालपर्णप्रतते रम्ये तालवने रतौ
चेरतुः परमप्रीतौ वृषपोताव् इवोद्गतौ ॥

स तु देशः समः स्निग्धो लोष्टपाषाणवर्जितः
दर्भप्रायस्थलीभूतः सुमहान् कृष्णमृत्तिकः ॥

तालैस् तैर् विपुलस्कन्धैर् उच्छ्रितैः श्यामपर्वभिः
फलाग्रशाखिभिर् भाति नागहस्तैर् इवोच्छ्रितैः ॥

तत्र दामोदरो वाक्यम् उवाच वदतां वरः
अहो तालफलैः पक्वैर् वासितेयं वनस्थली ॥

स्वादून्य् आर्य सुगन्धीनि श्यामानि रसवन्ति च
तालपक्वानि सहितौ पातयावो लघुक्रमौ ॥

यद्य् एषाम् ईदृशो गन्धो मधुरो घ्रानसंमतः
रसेनामृतकल्पेन भविष्यन्तीति मे मतिः ॥

दामोदरवचः श्रुत्वा रौहिणेयो हसन्न् इव
पातयंस् तालपक्वानि चालयाम् आस तांस् तरून् ॥

तत् तु तालवनं नॄणाम् असेव्यं दुरतिक्रमम्
निर्माणभूतम् इरिणं पुरुषादालयोपमम् ॥

दारुणो धेनुको नाम दैत्यो गर्दभरूपवान्
खरयूथेन महता वृतः समुपसेवते ॥

स तत् तलवनं घोरं गर्दभः परिरक्षति
नृपक्षिश्वापदगणांस् त्रासयानः स दुर्मतिः ॥

तालशब्दं स तं श्रुत्वा संघुष्टं फलपातने
नामर्षयत संक्रुद्धस् तालस्वनम् इव द्विपः ॥

शब्दानुसारी संक्रुद्धो दर्पाविद्धसटाननः
स्तब्धाक्षो हेषितपटुः खुरैर् निर्दारयन् महीम् ॥

आविद्धपुच्छो हृषितो व्यात्तानन इवान्तकः
आपतन्न् एव ददृशे रौहिणेयम् अवस्थितम् ॥

तालानां तम् अधो दृष्ट्वा स ध्वजाकारम् अव्ययम्
रौहिणेयं खरो दुष्टः सो ऽदशद् दशनायुधः ॥

पद्भ्याम् उभाभ्यां च पुनः पश्चिमाभ्यां पराङ्मुखः
जघानोरसि दैत्यः स रौहिणेयं निरायुधम् ॥

ताभ्याम् एव स जग्राह पद्भ्यां तं दैत्यगर्दभम्
आवर्जितमुखस्कन्धं प्रैरयत् तालमूर्धनि ॥

स भग्नोरुकटिग्नीवो भग्नपृष्ठो दुराकृतिः
खरस् तालफलैः सार्धं पपात धरणीतले ॥

तं गतासुं गतश्रीकं पतितं वीक्ष्य गर्दभम्
ज्ञातींस् तथापरांस् तस्य चिक्षेप तृणराजनि ॥

सा भूर् गर्दभदेहैश् च तालपक्वैश् च पातितैः
बभासे छन्नजलदा द्यौर् इवाव्यक्तशारदी ॥

तस्मिन् गर्दभदैतेय तु सानुगे विनिपातिते
रम्यं तालवनं तद्द् हि भूयो रम्यतरं बभौ ॥

विप्रमुक्तभयं शुभ्रं विविक्ताकारदर्शनम्
चरन्ति स्म सुखं गावस् तत्तालवनम् उत्तमम् ॥

ततः प्रव्याहृताः सर्वे गोपा वननिवासिनः
वीतशोका वनं सर्वे चञ्चूर्यन्ते स्म ते सुखम् ॥

ततः सुखं प्रकीर्णासु गोषु नागेन्द्रविक्रमौ
द्रुमपर्णासने कृत्वा तौ यथार्हं निषिदतुः ॥