હરિવંશ · અધ્યાય 57

દમિતે સર્પરાજે તુ કૃષ્ણેન યમુનાહ્રદે
તમ્ એવ ચેરતુર્ દેશમ્ સહિતૌ રામકેશવૌ ॥

જગ્મતુસ્ તૌ તુ સંરક્તૌ ગોધનૈઃ સહ ગામિનૌ
ગિરિં ગોવર્ધનં રમ્યં વસુદેવસુતાવ્ ઉભૌ ॥

ગોવર્ધનસ્યોત્તરતો યમુનાતીરમ્ આશ્રિતમ્
દદૃશાતે ઽથ તૌ વીરૌ રમ્યં તાલવનં મહત્ ॥

તૌ તાલપર્ણપ્રતતે રમ્યે તાલવને રતૌ
ચેરતુઃ પરમપ્રીતૌ વૃષપોતાવ્ ઇવોદ્ગતૌ ॥

સ તુ દેશઃ સમઃ સ્નિગ્ધો લોષ્ટપાષાણવર્જિતઃ
દર્ભપ્રાયસ્થલીભૂતઃ સુમહાન્ કૃષ્ણમૃત્તિકઃ ॥

તાલૈસ્ તૈર્ વિપુલસ્કન્ધૈર્ ઉચ્છ્રિતૈઃ શ્યામપર્વભિઃ
ફલાગ્રશાખિભિર્ ભાતિ નાગહસ્તૈર્ ઇવોચ્છ્રિતૈઃ ॥

તત્ર દામોદરો વાક્યમ્ ઉવાચ વદતાં વરઃ
અહો તાલફલૈઃ પક્વૈર્ વાસિતેયં વનસ્થલી ॥

સ્વાદૂન્ય્ આર્ય સુગન્ધીનિ શ્યામાનિ રસવન્તિ ચ
તાલપક્વાનિ સહિતૌ પાતયાવો લઘુક્રમૌ ॥

યદ્ય્ એષામ્ ઈદૃશો ગન્ધો મધુરો ઘ્રાનસંમતઃ
રસેનામૃતકલ્પેન ભવિષ્યન્તીતિ મે મતિઃ ॥

દામોદરવચઃ શ્રુત્વા રૌહિણેયો હસન્ન્ ઇવ
પાતયંસ્ તાલપક્વાનિ ચાલયામ્ આસ તાંસ્ તરૂન્ ॥

તત્ તુ તાલવનં નૄણામ્ અસેવ્યં દુરતિક્રમમ્
નિર્માણભૂતમ્ ઇરિણં પુરુષાદાલયોપમમ્ ॥

દારુણો ધેનુકો નામ દૈત્યો ગર્દભરૂપવાન્
ખરયૂથેન મહતા વૃતઃ સમુપસેવતે ॥

સ તત્ તલવનં ઘોરં ગર્દભઃ પરિરક્ષતિ
નૃપક્ષિશ્વાપદગણાંસ્ ત્રાસયાનઃ સ દુર્મતિઃ ॥

તાલશબ્દં સ તં શ્રુત્વા સંઘુષ્ટં ફલપાતને
નામર્ષયત સંક્રુદ્ધસ્ તાલસ્વનમ્ ઇવ દ્વિપઃ ॥

શબ્દાનુસારી સંક્રુદ્ધો દર્પાવિદ્ધસટાનનઃ
સ્તબ્ધાક્ષો હેષિતપટુઃ ખુરૈર્ નિર્દારયન્ મહીમ્ ॥

આવિદ્ધપુચ્છો હૃષિતો વ્યાત્તાનન ઇવાન્તકઃ
આપતન્ન્ એવ દદૃશે રૌહિણેયમ્ અવસ્થિતમ્ ॥

તાલાનાં તમ્ અધો દૃષ્ટ્વા સ ધ્વજાકારમ્ અવ્યયમ્
રૌહિણેયં ખરો દુષ્ટઃ સો ઽદશદ્ દશનાયુધઃ ॥

પદ્ભ્યામ્ ઉભાભ્યાં ચ પુનઃ પશ્ચિમાભ્યાં પરાઙ્મુખઃ
જઘાનોરસિ દૈત્યઃ સ રૌહિણેયં નિરાયુધમ્ ॥

તાભ્યામ્ એવ સ જગ્રાહ પદ્ભ્યાં તં દૈત્યગર્દભમ્
આવર્જિતમુખસ્કન્ધં પ્રૈરયત્ તાલમૂર્ધનિ ॥

સ ભગ્નોરુકટિગ્નીવો ભગ્નપૃષ્ઠો દુરાકૃતિઃ
ખરસ્ તાલફલૈઃ સાર્ધં પપાત ધરણીતલે ॥

તં ગતાસું ગતશ્રીકં પતિતં વીક્ષ્ય ગર્દભમ્
જ્ઞાતીંસ્ તથાપરાંસ્ તસ્ય ચિક્ષેપ તૃણરાજનિ ॥

સા ભૂર્ ગર્દભદેહૈશ્ ચ તાલપક્વૈશ્ ચ પાતિતૈઃ
બભાસે છન્નજલદા દ્યૌર્ ઇવાવ્યક્તશારદી ॥

તસ્મિન્ ગર્દભદૈતેય તુ સાનુગે વિનિપાતિતે
રમ્યં તાલવનં તદ્દ્ હિ ભૂયો રમ્યતરં બભૌ ॥

વિપ્રમુક્તભયં શુભ્રં વિવિક્તાકારદર્શનમ્
ચરન્તિ સ્મ સુખં ગાવસ્ તત્તાલવનમ્ ઉત્તમમ્ ॥

તતઃ પ્રવ્યાહૃતાઃ સર્વે ગોપા વનનિવાસિનઃ
વીતશોકા વનં સર્વે ચઞ્ચૂર્યન્તે સ્મ તે સુખમ્ ॥

તતઃ સુખં પ્રકીર્ણાસુ ગોષુ નાગેન્દ્રવિક્રમૌ
દ્રુમપર્ણાસને કૃત્વા તૌ યથાર્હં નિષિદતુઃ ॥