गणेशपुराणम् · अध्याय 1.26.30

अध्याय २६ प्रारंभः –
विश्वामित्र उवाच ॥
एकस्मिन्दिवसे शुभग्रहयुते लग्ने शुभे वासरे।
योगे चारुफले जने च नगरे नानाविधे मेलिते ।
मालां रत्नमयीं ददौ नरपते राज्ञी करेणोः करे ।
संप्रार्थ्य द्विरदं कुरुष्व नृपतिं लोकेषु यस्ते मतः

तामाज्ञां प्रतिगृहय वारणपतिः संरंजितो धातुभिर्बभ्राम द्विजबन्दिचारणगणैराशासितः सर्वतः ।
नानावाद्यकरैर्वृतो नृपभटै राज्यार्थिभिः पूरूषै।
जिघ्रन् सर्वजनं सभापरिगतं यातो बहिः पत्तनात्

नार्यस्तन्नगरे शिशूनथ पतीन् कृत्वा पुरोऽवस्थितान् ।
सज्यार्थं विविधा नराश्च बहुधा श्रेणीमुखाश्च स्थिताः ।
ते सर्वे विमनस्कतां परिगताः स्वं स्वं गृहं चागता ।
यातेऽस्मिन् गहने करिण्यथ पुरो याता बहिश्चापरे

गजस्तु यातः कमलासुतं तं संपूजयन्तं द्विरदाननं तम् ।
दृष्ट्वैव तस्मिन्निदधे स मालां पश्यत्सु लोकेषु सुरेषु नाके

वस्त्राणि माल्यानि च भूषणानि दक्षाय दत्तानि तदैव लोकैः ।
ज्ञात्वा मतं पौरजनस्य राजा राज्ञः प्रकृत्योरुभयोस्तदैव

ववंदुर्वाद्यसंघाश्च दिव्या भौमा अनेकशः।
मुमुचुः पुष्पवर्षं ते देवा हर्षयुताः शुभम्

उपविष्टास्तदा लोका यथास्थानं यथाक्रमम् ।
नेमुश्च तं दक्षनृपममात्यद्वय संयुतम्

ताम्बूलानि च वस्त्राणि जनेभ्यः प्रददौ नृपः ।
ब्राह्मणान् पूजयित्वैव दत्त्वा दानान्यनेकशः

संपूज्य मातरे तां तु वस्त्रालंकरणादिभिः।
दापयामास दानानि ब्राह्मणेभ्यो यथाविधि

नरयाने समारोप्य स्वयमारुरुहे गजम् ।
अलंकृतं सिक्तमार्गं पताकाध्वजसंयुतम्

अश्वारुढावमात्यौ तौ पुरस्कृत्य ययौ पुरम् ।
स्तुवन्ति बन्दिनः पौरा नृत्यन्त्यप्सरसः पुरः ।
गंधर्वा गाननिष्णाता धावित्वा यान्त्यमुं पुरः

जयशब्दैर्नमः शब्दो वाद्यशब्दोऽगमद्दिवम् ।
नृपद्वारं समासाद्य नत्वा केचिद्गृहं ययुः

सभायां विविशुः सर्वे संख्यातीता नृपास्तदा ।
नृयानं प्रेषयामास मुद्गलाय महामतिः

छत्रं ध्वजं चामरं च सुमन्तुं प्रकृतिं तथा ।
आयान्तं मुद्गलं दृष्ट्वा स्वासनात्पुरतो ययौ

सकिरीटेन शिरसा पादयोः प्रणनाम तम् ।
न्यवेशयत् स्वासने तं तेनाज्ञप्तोऽन्य आसने

उपविष्टो राजसंघैः पूजयामास तं मुनिम् ।
गां चापि प्रददौ तत्र ब्राह्मणाय महामतिः

उवाच तं नृपो दक्षो भो मुद्गल महामुने ।
अद्य ते महिमा ज्ञातो लोकैरेतैर्महानयम्

शरीरे चारुता राज्यप्राप्तिश्च त्वत्प्रसादतः ।
क्व साऽवस्था पूर्वतनोः क्वेदृगराज्यं महामुने

विनायकमहं जाने त्वामेव मुनिसत्तम ।
पुनर्मे मस्तके ब्रह्मन्निधेहि करपंकजम्

येनाहं सर्वकामानां भाजनं स्याच्चिरं मुने ।
विश्वामित्र उवाच ॥
आकर्ण्य वचने तस्य मुद्गलोऽथाब्रवीच्च तम्

न ते भयं रिपुकृतं भविष्यति कदाचन ।
यं यं कामयसे कामं सर्वतस्ते भविष्यति

ततस्तस्मै ददौ ग्रामान् वासो रत्न धनादिकम् ।
अन्येषां ब्राह्मणानां च गोधनान्यंशुकानि च

आशीर्भिरभिनन्द्याथ ययुस्ते ब्राह्मणा गृहम् ।
अमात्याभ्यां गृहेभ्यश्च ददौ ग्रामाननेकशः

प्रासादं कारयामास गणेशस्य बृहत्तरम् ।
कुंडिने नगरे तस्मिन् प्राक्तनं संस्थितं लघुम् ।
विसर्जयामास सभां प्रविवेश गृहं नृपः

आययौ वल्लभस्तत्र श्रुत्वा वार्तां जनेरिताम् ।
वीरसेनो नरपतिः स्वां सुतां पतिमिच्छतीम्

ददौ तस्मै स्वप्नगतं गणेशस्याज्ञया शुभम् ।
दक्षाय राज्ञे महते त्रिलोकश्रुतकीर्तये

तस्मात्तस्याऽभवत्पुत्रो बृहद्भानुरिति श्रुतः ।
ततोऽभवत् खड्गधरः सुलभस्तत् सुतोऽभवत्

पद्माकरस्तत्तनयो वपुर्दीप्तस्तु तत्सुतः ।
चित्रसेनस्तत्सुतोऽऽभूच्चित्रसेनात्त्वमेव हि

ब्रह्मोवाच ॥
विश्वामित्रमुखात्सर्वं श्रुत्वा वंशपरंपराम् ।
ततः स नरशार्दूलो भीमो नाम महीपतिः

संतोष्य तं मुनिं प्रार्थ्य पप्रच्छ द्विजपुंगवम् ।
भीम उवाच ॥
विनायकः कदा मे स्यात् सुप्रसन्नो महामुने

तमुपायं वद विभो येन मे तदनुग्रहः ।
कदाऽहं कृतकृत्यः स्यां दृष्ट्वा देवं गजाननम्

( १०२८)
इति श्रीगणेशपुराणे उपासना खंडे परंपरावर्णनं नाम षड्विंशोऽध्यायः

अध्याय २७ प्रारंभः-
व्यास उवाच ॥
क उपायस्तु मुनिना विश्वामित्रेण धीमता।
कृपावता तु भीमाय कथितस्तं वदस्व मे।
मन्मनोमोहपटलं मृत्योरिव विनिःसृतम्

तत्कथामृतपानेन पितामह मृता यथा। ब्रह्मोवाच ॥
भीमाय कथितस्तेन य उपायः शृणुष्व तम् ।
एकाक्षरं महामंत्रं भीमायाकथयन्मुनि

पाराशर्य मुनिश्रेष्ठ कथयामि शृणुष्व तम् ।
उवाच तं प्रसन्नात्मा विश्वामित्रः सुधर्मवित्

विश्वामित्र उवाच ॥
अनेनाराधय विभुं दैवतं गणनायकम् ।
अनुष्ठानं कुरुष्व प्रासादे दक्षनिर्मिते ।
विनायकः प्रसन्नस्ते सर्वान्कामान् प्रदास्यति

धर्ममर्थं तथा कामं मोक्षमन्यदपेक्षितम् ।
गच्छ वा स्वपुरं भीम चिन्तां कामपि मा कुरु

ब्रह्मोवाच ॥
इत्युक्तः स तदा तेन तं प्रणम्य ययौ नृपः ।
सपत्नीको ददर्शाथ पत्तनं स्वं जहर्ष च

अमात्यौ सेनया सार्द्धं नागरैरीयतुर्नृपम् ।
आलिलिंगुर्नृपं केचिन्नेमुर्दूरात्तथान्तिके

प्रविवेश पुरं राजा सर्वैः साकं ध्वजालिमत्।
सिक्तमार्गं चारुगंधं नानावादित्रशब्दितम्

ऊचुः परस्परं लोकाः पुरीयं शोभतेऽधुना।
यथा नारी पतिं प्राप्य यथाऽन्धो वापि सदृशम्

इति शृण्वन्नृयानस्थस्तथा सा चारूहासिनी ।
वस्त्रालंकारशोभाढ्यौ स्तूयमानौ मुदान्वितौ

उभौ विविशतू रम्यं पुरं नानर्द्धिसंकुलम् ।
विसृज्य सर्वलोकं तौ वस्त्रालंकार मौक्तिकैः

तांबूलैस्तेषु यातेषु भवनं स्वमगच्छताम् ।
ततः शुभे दिने राजा दक्षप्रासादमागतम्

यत्कौंडिन्यपुरेऽकारि पुरा दक्षेण धीमता।
तत्रार्चयामास विभुं सर्वदा तं विनायकम् ।
उपवासपरो नित्यं तन्मंत्रमवलोडयन्

भोजने शयने याने वचने श्वसनेपि च ।
तमेव चिंतयन्नित्यमनन्यमनसा नृपः

जले स्थले नभोमार्गे स्वर्गे देवे नरे द्रुमे ।
भक्ष्ये पेये नृपोऽपश्यद्विनायकमनुत्तमम्

यं यं पश्यति तं नौति दृढालिंगनतत्परः ।
नगरे तं जनाः सर्वे पिशाच इति मेनिरे

ततो विनायकोऽभ्येत्य धृत्वा पाणितले नृपम् ।
आह तं नृप मुक्तोऽसि किं वांछसि वदस्व तत्

तमुवाच नृपो नान्यं जाने त्वच्चरणाम्बुजात् ।
ततो विनायकः प्राह पुत्रस्ते चारुदर्शनः

भविता मत्प्रसादेन गुणी स्वर्णतनुर्नृप।
व्रज स्वं भवनं देवद्विजपूजापरो भव

स गत्वा भवनं राजा तच्चकार तथैव च ।
देवानां ब्राह्मणानां च पूजनं तर्पणं तथा

अकरोत्सर्वभावेन गणेशः प्रीयतामिति ।
अल्पेनैव तु कालेन पुत्रस्तस्याभवच्छुभः

ददौ दानान्यनेकानि पुत्रजन्मनिमित्ततः ।
रुक्मांगदेति नामास्य चक्रे द्विजवरोदितम्

ववृधे बालको नित्यं शुक्लपक्षे यथा शशी ।
चकार गुरुसात्तं स शिक्षार्थं नृपतिः सुतम्

स च श्रवणमात्रेण जग्राह गुरुणोदितम् ।
सर्वविद्यानिधानेन दत्तं यत्कपिलेन च

सोऽपि विद्यानिधिरभूद् गजकर्ण इवापरः ।
रूक्मांगदोऽति बलवान् सर्वशास्त्रविशारदः

तस्मै पट्टाभिषेकं स चकार गुणराशये।
ददौ च द्विजमुख्येभ्यो दासोरत्न धनानि च

ततोऽधिकां महाभक्तिं सोऽपि चक्रे विनायके ।
जजापैकाक्षरं मन्त्रं पितुः प्राप्तं दिने दिने

एकस्मिन्दिवसेऽरण्यं युवराजा विवेश ह ।
मृगयां व्यचरद्भूस्ति जघान नवयान्मृगान्

अतिश्रान्तो ददर्शाथ मुनेः कस्यचिदाश्रमम् ।
नानावृक्षलताजालं त्यक्तवैरमृगान्वितम्

(१०५७)
इति श्री गणेशपुराणे उपासनाखंडे रुक्मांगदाभिषेकवर्णनं नाम सप्तविंशोऽध्यायः

ब्रह्मोवाच ॥
ततो रुक्मांगदोऽपश्यदृषिं वाचक्नविं शुभम् ।
मुकुन्दां तस्य पत्नीं च स्निग्ध मंजुल भाषिणीम्

अतिश्रान्तो नरपतिर्नमश्चक्रे उभावपि ।
तस्मिन्मुनौ गते स्नातुं ययाचे नृपसत्तमः

मातुर्मुकुन्दे मे देहि शीतलं जलमुत्तमम् ।
विना जलं मम प्राणा गमिष्यन्ति यमक्षयम्

आकर्ण्य तस्य वाचं सा जगाद मदनातुरा ।
त्वादृशं पुरूषं क्वापि मारादप्यति सुन्दरम्

न देवेषु न नागेषु यक्षगंधर्व पुंजयोः ।
पश्यामि चारु सर्वागं मते मे हृदयं त्वयि

अत्यासक्तं त्वदधरामृतपाने च देहि तत् ।
मुनिरुवाच ॥
व्यलीकं स तु श्रुत्वैव श्रान्तत्वाद् भृशदुःखित

तिलोत्तमोत्तमां तां स जितेन्द्रिय तया जगौ ।
त्यज प्रौढिं न मे चित्तं पारदार्यं विगर्हिते

विनायक प्रभावेण सक्तं नैवात्र कर्हिचित् ।
न जलं पातुमिच्छामि त्वया दत्तं सुदुष्टया

ऋषेराश्रम इत्येवं यातो यास्य इतोऽशुभे ।
तं गन्तुमुद्यतं पाणिं धृत्वा ऽब्रवीवद्धदातुरा

मुकुन्दोवाच ॥
बलात्कारेण योऽन्यस्य स्त्रियं धर्षितुमिच्छति ।
स एव नरकं याति न स्वयं यातितामपि

कृते त्रेतायुगे ब्रह्मा स्त्रीणां स्वातन्त्र्यमभ्यधात् ।
न करोषि यदा वाक्यं तदा भस्म भविष्यसि

अथवा राज्यविभ्रष्टं करिष्ये वनचारिणम् ।
मुनिरुवाच ॥
इत्युक्त्वा धावमाना सा काममार्गणपीडिता ॥ १२ । ।
रभसाऽऽलिंगयामास चुचुम्बे वदनं हठात् ।
ततो रूक्मांगदस्तां तु बलाच्चिक्षेप दूरतः

मूर्छिता पतिता भूमौ रम्भेव मरुता हता ।
उत्थितां तां तदा प्राह परदार विरक्तधीः

रुक्मांगदो महाभागे मुनिपत्न्यविवेकिनि ।
परपुंसि मनो यस्याः सा वै निरयभाग्भवेत्

न मे मनश्चलेत् क्वापि यदि शुष्येन् महोदधिः ।
एवं निराकृता तेन तं शशाप रुषान्विता ॥ १ ६॥
ययाऽहं कष्टमगमं तथा त्वं कुष्ठभाग्भव ।
यतस्ते वज्रात् सारभूतं न च द्रुतम्

इत्थं वदतीं तां राजा निर्भर्त्स्य बहुधा ततः ।
त्वरया निर्गतस्तस्मादाश्रमाद् भृशदुःखितः ॥ १ ८॥
स्वं ददर्श शरीरं स श्वेतं बक शरीरवत् ।
कुष्ठरोगयुतं कान्त्या हीनं च भृश कुत्सितम् ॥ १ ९॥
चिन्तार्णवे तदा मग्न इदमाह गजाननम् ।
किमपराद्धं मया तेऽद्य कथमत्रागतोऽ प्यहम्

प्राप्तः कथं नु दुष्टाया मुनिपत्न्या समागमम् ।
त्वया नूनं सिद्धिपते दुष्टाः संवर्धिता भृशम् ॥२ १ ॥
अवताराश्च साधूनां रक्षणाय बिभर्षि हि ।
इयं न नाशिता दुष्टा स्वैरिणी रुपगर्विता

कथं मम शरीरं तत् कांचनस्पर्द्धि सुंदरम् ।
इवामवस्थां संप्राप्तः केन वा दुष्टकर्मणा

तव भक्ति यथा पूर्वं सदा कुर्वे यथाविधि ।
त्वदन्यं नैव शरणं यामि नाथ गजानन

नेदं शरीरं वक्त्रं वा दर्शयिष्ये जनं प्रति ।
प्रायोपवेशनेनेदं शोषयिष्ये कलेवरम्

निश्चित्यैवं नरपतिरास न्यग्रोधसन्निधौ ।
भृत्या इतस्ततो धावन्नेक्षन्ते स्म च तं नृपम् ॥२ ६॥
प्रवृत्तायां निशायां च जग्मुः स्वं स्वं निकेतनम् ।
स्वामि सेवकयोर्जाता गतिश्चक्राह्वयोरिव

( १०८४)
इति श्रीगणेशपुराणे उपासनाखंडे प्रायोपवेशनं नामाष्टाविंशतितमोऽध्यायः

मुनिरुवाच ॥
तस्मिन्वटे समासीनः कस्मिश्चिद्दिवसे नृपः ।
दूराद्ददर्श देवर्षि नारदं मुनिपुंगवम्

ननाम प्रार्थयामास क्षणं विश्राम्यतामिति ।
उत्ततार नभोमार्गान्नारदः करुणानिधिः

पूजयित्वा यथाशक्ति प्रपच्छ मुनिमादरात् ।
अहं रुक्मांगदो नाम भीमपुत्रो महाबलः

मृगयां व्यचरन्वाचक्नवेराश्रममागतः ।
जलयाच्चा कृता तत्र तृषितेन मयाऽनघ

तस्य पत्नी भृशं नष्टा कामार्ता मामचुंबत ।
तस्मिन्मुनौ गते स्नातुं दुष्टभावेन चेतसा

उवाच मां भजस्वेति कामबाण प्रपीडिता ।
जितेन्द्रिय तया देव प्रसादात्सा निराकृता

अशपद् दुःखिताऽत्यन्तं सा मां निष्ठुर चेतसा ।
कुष्ठी भव महादुष्ट सकामां त्यजसे यतः

श्रुत्वैवं नष्टवचनं निर्गतोऽहं तदाश्रमात् ।
श्वेतकुष्ठी तदा जातो वद मे निष्कृतिं मुने

वियोगान्मम भीमोऽपि मग्नः स्याद् दुःखसागरे ।
श्रुत्वेत्थं वचनं तस्य नारदः प्राह विश्ववित्

उपायं तस्य कुष्ठस्य नाशाय करुणायुतः ।
नारद उवाच ॥
आगच्छता मया मार्गे दृष्टमाश्चर्यमुत्तमम्

विदर्भे नगरं ख्यातं कदम्बमिति संज्ञया ।
तत्प्रासादे मया दृष्टा मूर्ति वैनायकी शुभा

चिंतामणिरिति ख्याता सर्वेषां सर्वकामदा ।
तस्याग्रतो महाकुंडं गणेश पदपूर्वकम्

कश्चिच्छूद्रो महाकुष्ठी जराजर्जरितो नृप ।
तीर्थयात्रा प्रसंगेन कदम्बपुरमागतः

गणेशकुंडे स्नात्वैव दिव्यदेहमवाप सः ।
विनायकस्वरूपैस्तु गणैरानतितम्बरात्

विमानवरमारुह्य स गतः स्थानमुत्तमम् ।
यत्र गत्वा न शोचन्ति न पतन्ति पुनः क्वचित् ॥ १ ५॥
दृष्टो मयैव राजेन्द्र तत्र स्नानाय सांप्रतम् ।
स्नात्वा देवं समभ्यर्च चिन्तितार्थप्रदं विभुम् ॥ १ ६॥
देहि दानानि विप्रेभ्य सद्यः पूतो भविष्यसि ।
जीर्णां त्वचं परित्यज्य सुरूपी भुजगो यथा

ब्रह्मोवाच ॥
इति वाणीं नारदोक्तां निशम्य नृपसत्तम ।
न किंचिदुक्तवान् वाक्यं मग्न आनंदसागरे

गंतुं समुद्यते तस्मिन्नारदे मुनिपुंगवे ।
प्रणिपत्य ततोऽपृच्छत् प्रपूज्य च मुनिं पुनः ॥ १ ९॥
रुक्मांगद उवाच ॥
तस्मिन्क्षेत्रे पुरा केन सिद्धिः प्राप्ता शुभानघ

मूर्तिश्च स्थापिता केन मणिरत्नमयी शुभा ।
वैनायकीति मे शंस परं कौतूहलं मुने ॥२ १ ॥
भवादृशानां साधूनां परोपकरणे मतिः ।
अन्यथा भ्रमणे कृत्यं न लोकेषु प्रदृश्यते ॥२ २॥
लोकेषु वर्षते मेघः शेषेण ध्रियते धरा ।
उपकाराय सूर्योऽपि भ्रमते हर्निशं द्विज ॥२ ३ ॥
समस्य सर्वभूतेषु सर्वज्ञस्य तवाग्रतः ।
अनभिज्ञेन मूढेन किं वक्तव्यं दयानिधे

पृच्छे तथापि देवर्षे संशयच्छेदनाय वै ।
नारद उवाच ॥
साधु पृष्टं त्वया भूप लोकानुग्रहकारक

तृप्तोहं तव वाक्येन सर्वं च कथयामि ते

( १११०)
इति श्रीगणेशपुराण उपासनाखंडे नारदागमनं नामैकोनत्रिंशोऽध्यायः ॥२ ९॥
अध्याय ३० प्रारंभः –
नारद उवाच ॥
कदाचिदमरावत्यां शक्रं दृष्टुं गतोऽस्म्यहम् ।
स मां संपूज्य विधिवदुवाचावनतो भृशम्

इन्द्र उवाच ॥
किंचिदाश्चर्यभूतं मे संतोषाय मुने वद।
भ्रमसे सर्वलोकांस्त्वं विदितं सर्वमस्ति ते

नारद उवाच ॥
मृत्युलोके मया दृष्टो गौतमस्याश्रमो महान् ।
नाना वृक्षलताजालैर्नानाक्षिगणैर्युतः

अहिल्यासहितं तत्र गौतमं दृष्टवानहम् ।
रूपं विलोक्य तस्यास्तु जातोऽहं कामविह्वलः

यस्या रूपेण सावित्री शची लक्ष्मी गिरीन्द्रजा।
उर्वशी मेनका रम्भा लोके ख्याता तिलोत्तमा

केशाबाला ययाऽकारि साऽनसूयाऽप्यरून्धती।
छाया संज्ञा रवेर्भार्या कश्यपस्य च याऽदितिः

सदृशी नैव काऽपिस्यान्नागपत्नीषु वा क्वचित् ।
न च मे रोचते गानं न पूजा न च भोजनम्

ब्रह्मचर्य च मे स्वीयं निद्रां च न लभे क्वचित् ।
त्वरावानहमायातो दृष्टुं साध्वमरावतीम्

तुच्छां पश्य इमां देवीं विना ताममरावतीम् ।
नारद उवाच ॥
इति शक्रं ब्रुवन्नन्तर्हितोऽहं नृपते वर

अन्तर्हिते मयि तदा मद्वाक्यं मनसा स्मरन् ।
जम्भभेदी मत्सकेतु विद्धो मूर्छामवाप सः

पश्ये कदा मुनेर्भार्यां गौतमस्येत्य चिन्तयत् ।
कदाऽधरामृतं प्राप्य मुच्येयं मदनानलात्

जीवितुं नैव पश्येऽन्यं तदाश्लेषं विना शुभम् ।
एवं निश्चित्य संकल्पं गौतमोऽभूत्स जम्भहा

चितयन्नेव तां मार्गे मुनेराश्रममाययौ।
ददर्श तामहल्यां तु स्नातुं याते स गौतमे

अभ्यंतरगतः प्रोचे प्रिये शय्यां शुभां कुरु ।
सा चोवाच जपं त्यक्त्वा कथमद्यागतो गृहम्

दिवैव सुरतेच्छां किं कुरुषेऽतिविगर्हिताम् ।
गौतम उवाच ॥
अहं स्नातुं गतो यावत्तावद्देवा वराप्सराः

तत्रैव स्नातुमायाता जाता नग्नाऽक्षिगोचरा ।
बिम्बाधरा सुचार्वंगी चारुपीन पयोधरा

न लग्नं मे मनो देवि जपे कामास्त्र पीडितम्।
ततोऽहमाश्रमं यातो रति देहि प्रियेऽधुना

नोचेत्कामाग्निना दग्धं मृतं मां क्व नु पश्यसि ।
शपे त्वां प्रव्रजिष्ये वा निग्रहीष्ये मनोभृशम्

अहल्योवाच ।
स्वाध्यायं देवपूजां च त्यक्त्वा किं प्रार्थ्यते रतिः ।
नोचितं तव ब्रह्मर्षे तथाऽप्याज्ञां करोम्यहम्

भर्तुः शुश्रूषणादन्यो धर्मो नास्ति स्त्रियाः क्वचित् ।
नारद उवाच ।
स्वराकृति स्वभावैः सा ज्ञात्वा तं स्वामिनं निजम्

विवेश शयने रन्तुमहल्या सह वज्रिणा।
निःशंकं चुम्बनाश्लेष नीवीविस्रंसनादिभिः

आकृत्या गौतमस्यैवं चिक्रीडे जम्भहा तया।
दिव्यान्गन्धानुपाघ्राय चकिता शंकिता भृशम्

तर्कयामास मनसि किमयं कूटरुपवान् ।
कलंकोऽयं मम भृशं चन्द्रस्येव भवेन्नु किम्

उभे कुले मे नष्टे किं दुष्टस्यास्य तु संगमात् ।
दर्शयिष्ये कथं लोकेऽयशःश्यामं मुखं त्विदम्

नयिष्यति गतिं कां मे प्रियो भर्ता तु मां मुनिः।
पप्रच्छ तं शठं कोपात् कोऽसि त्वं कूटरुपधृक्

विश्वस्ता स्वामिरूपेण वद नो चेच्छपामि ते ।
इत्युक्तः शापभीतोऽसा आविश्चक्रे निजं वपुः

दिव्याभरण संयुक्तं किरीट कटकान्वितम् ।
कुंडलाद्भुत दीप्ताभिर्विलसन्मुखपंकजम्

उवाच स ततस्तां तु विद्धि मां त्वं शचीपतिम्।
लावण्यदर्शनात्तेऽहं विह्वलो मदनाग्निना

न लेभे कुत्रचिच्छर्म तत इत्थं कृतं मया।
इतोऽपि मां भजस्व त्वं त्रैलोक्येश्वरमादरात्

श्रुत्वेत्थं वचनं तस्य मुनिपत्नी रुषान्विता।
वमन्तीव मुखाज्ज्वालां जगाद त्रिदशाधिपम्

अस्य ते वपुषो मूढ मद्भर्तरि समागते।
अवस्था का भवेन्मन्द न जानेऽहं शतक्रतो

पातिव्रत्यं त्वया भग्नं दुष्ट पापीयसा मम ।
कामवस्थां गमिष्यामि शापाद् गौतमवाग्भवात्

(११४२)
इति श्रीगणेशपुराण उपासनाखंडेऽहल्याधर्षणं नाम त्रिंशतितमोऽध्यायः