बृहस्पतिस्मृति · अध्याय 1.11

ऋणादानं प्रयोगादि दापनान्तं प्रकीर्तितम् ।
निक्षेपस्याधुना सम्यग् विधानं श्रूयताम् इति ॥

अनाख्यातं व्यवहितम् असंख्यातम् अदर्शितम् ।
मुद्राङ्कितं च यद् दत्तं तदोपनिधिकं स्मृतम् ॥

राजचौरारातिभयाद् दायादानां च वञ्चनात् ।
स्थाप्यते ऽन्यगृहे द्रव्यं न्यासस् तत् परिकीर्तितम् ॥

स्थानं गृहं स्थलं चैव तद् ऋणं विविधान् गुणान् ।
सत्यं शौचं बन्धुजनं परीक्ष्य स्थापयेन् निधिम् ॥

स पुनर् द्विविधः प्रोक्तः साक्षिमानितरस् तथा ।
प्रतिदानं तथैवास्य प्रत्ययः स्याद् विपर्यये ॥

समाक्षिकं रहोदत्तं द्विविधं तद् उदाहृतम् ।
पुत्रवत् परिपाल्यं तु विनश्यत्य् अनवेक्षया ॥

ददतो यद् भवेत् पुण्यं हेमकुप्याम्बरादिकम् ।
तत् स्यात् पालयतो न्यासं तथा च शरणागतम् ॥

भर्तुर् द्रोहे यथा नार्याः पुंसः पुत्रसुहृद्वधे ।
दोषो भवेत् तथा न्यासे भक्षितोपेक्षिते नृणाम् ॥

न्यासद्रव्यं न गृह्णीयात् तन्नाशस् त्व् अयशःकरः ।
गृहीतं पालयेद् यत्नात् सकृद्याचितम् अर्पयेत् ॥

स्थापितं येन विधिना येन यच् च विभावितम् ।
तथैव तस्य दातव्यम् अदेयं प्रत्यनन्तरम् ॥

देवराजोपघातेन यदि तन् नाशम् आप्नुयात् ।
ग्रहीतृद्रव्यसहितं तत्र दोषो न विद्यते ॥

भेदेनोपेक्षया न्यासं ग्रहीता यदि नाशयेत् ।
याच्यमानो न दद्याद् वा दाप्यस् तत् सोदयं भवेत् ॥

न्यासद्रव्येण यः कश्चित् साधयेत् कार्यम् आत्मनः ।
दण्ड्यः स राज्ञो भवति दाप्यस् तच् चापि सोदयम् ॥

गृहीत्वापह्नुते यश् च साक्षिभिः शपथेन वा ।
विभाव्य दापयेन् न्यासं तत् समं विनयं तथा ॥

रहो दत्ते निधौ यत्र विसंवादः प्रजायते ।
विभावकं तत्र दिव्यम् उभयोर् अपि च स्मृतम् ॥

मिथो दायः कृतो येन गृहीतो मिथ एव वा ।
मिथ एव प्रदातव्यो यथा दायस् तथा ग्रहः ॥

समुद्रे नाप्नुयात् किंचिद् यदि तस्मान् न संहरेत् ॥

अन्वाहिते याचितके शिल्पिन्यासे सबन्धके ।
एष एवोदितो धर्मस् तथा च शरणागते ॥

यस् तु संस्क्रियते न्यासो दिवसैः परिनिष्ठितैः ।
तद् ऊर्ध्व स्थापयञ् शिल्पी दाप्यो दैवहतो ऽपि तत् ॥

याचितं स्वाम्यनुज्ञातं प्रददन् नापराध्नुयात् ॥