બૃહસ્પતિસ્મૃતિ · અધ્યાય 1.11

ઋણાદાનં પ્રયોગાદિ દાપનાન્તં પ્રકીર્તિતમ્ ।
નિક્ષેપસ્યાધુના સમ્યગ્ વિધાનં શ્રૂયતામ્ ઇતિ ॥

અનાખ્યાતં વ્યવહિતમ્ અસંખ્યાતમ્ અદર્શિતમ્ ।
મુદ્રાઙ્કિતં ચ યદ્ દત્તં તદોપનિધિકં સ્મૃતમ્ ॥

રાજચૌરારાતિભયાદ્ દાયાદાનાં ચ વઞ્ચનાત્ ।
સ્થાપ્યતે ઽન્યગૃહે દ્રવ્યં ન્યાસસ્ તત્ પરિકીર્તિતમ્ ॥

સ્થાનં ગૃહં સ્થલં ચૈવ તદ્ ઋણં વિવિધાન્ ગુણાન્ ।
સત્યં શૌચં બન્ધુજનં પરીક્ષ્ય સ્થાપયેન્ નિધિમ્ ॥

સ પુનર્ દ્વિવિધઃ પ્રોક્તઃ સાક્ષિમાનિતરસ્ તથા ।
પ્રતિદાનં તથૈવાસ્ય પ્રત્યયઃ સ્યાદ્ વિપર્યયે ॥

સમાક્ષિકં રહોદત્તં દ્વિવિધં તદ્ ઉદાહૃતમ્ ।
પુત્રવત્ પરિપાલ્યં તુ વિનશ્યત્ય્ અનવેક્ષયા ॥

દદતો યદ્ ભવેત્ પુણ્યં હેમકુપ્યામ્બરાદિકમ્ ।
તત્ સ્યાત્ પાલયતો ન્યાસં તથા ચ શરણાગતમ્ ॥

ભર્તુર્ દ્રોહે યથા નાર્યાઃ પુંસઃ પુત્રસુહૃદ્વધે ।
દોષો ભવેત્ તથા ન્યાસે ભક્ષિતોપેક્ષિતે નૃણામ્ ॥

ન્યાસદ્રવ્યં ન ગૃહ્ણીયાત્ તન્નાશસ્ ત્વ્ અયશઃકરઃ ।
ગૃહીતં પાલયેદ્ યત્નાત્ સકૃદ્યાચિતમ્ અર્પયેત્ ॥

સ્થાપિતં યેન વિધિના યેન યચ્ ચ વિભાવિતમ્ ।
તથૈવ તસ્ય દાતવ્યમ્ અદેયં પ્રત્યનન્તરમ્ ॥

દેવરાજોપઘાતેન યદિ તન્ નાશમ્ આપ્નુયાત્ ।
ગ્રહીતૃદ્રવ્યસહિતં તત્ર દોષો ન વિદ્યતે ॥

ભેદેનોપેક્ષયા ન્યાસં ગ્રહીતા યદિ નાશયેત્ ।
યાચ્યમાનો ન દદ્યાદ્ વા દાપ્યસ્ તત્ સોદયં ભવેત્ ॥

ન્યાસદ્રવ્યેણ યઃ કશ્ચિત્ સાધયેત્ કાર્યમ્ આત્મનઃ ।
દણ્ડ્યઃ સ રાજ્ઞો ભવતિ દાપ્યસ્ તચ્ ચાપિ સોદયમ્ ॥

ગૃહીત્વાપહ્નુતે યશ્ ચ સાક્ષિભિઃ શપથેન વા ।
વિભાવ્ય દાપયેન્ ન્યાસં તત્ સમં વિનયં તથા ॥

રહો દત્તે નિધૌ યત્ર વિસંવાદઃ પ્રજાયતે ।
વિભાવકં તત્ર દિવ્યમ્ ઉભયોર્ અપિ ચ સ્મૃતમ્ ॥

મિથો દાયઃ કૃતો યેન ગૃહીતો મિથ એવ વા ।
મિથ એવ પ્રદાતવ્યો યથા દાયસ્ તથા ગ્રહઃ ॥

સમુદ્રે નાપ્નુયાત્ કિંચિદ્ યદિ તસ્માન્ ન સંહરેત્ ॥

અન્વાહિતે યાચિતકે શિલ્પિન્યાસે સબન્ધકે ।
એષ એવોદિતો ધર્મસ્ તથા ચ શરણાગતે ॥

યસ્ તુ સંસ્ક્રિયતે ન્યાસો દિવસૈઃ પરિનિષ્ઠિતૈઃ ।
તદ્ ઊર્ધ્વ સ્થાપયઞ્ શિલ્પી દાપ્યો દૈવહતો ઽપિ તત્ ॥

યાચિતં સ્વામ્યનુજ્ઞાતં પ્રદદન્ નાપરાધ્નુયાત્ ॥