ब्रह्मवैवर्त पुराण · अध्याय 4.44

॥ श्रीकृष्ण उवाच ॥
वसिष्ठस्य वचः श्रुत्वा सगणोऽपि हिमालयः ॥
विस्मितो भार्यया सार्द्धं जहास पार्वती स्वयम्

अरुन्धती च तां मेनां बोधयामास कातराम् ॥
निराहारां रुदन्तीं तां जहौ शोकं मुदा च सा

अरुन्धतीं भोजयित्वा बुभुजे भोगमुत्तमम् ॥
सर्वं प्रहृष्टमनसा मङ्गलं च चकार ह

ततः संभृतसंभारो वसिष्ठस्याज्ञया प्रिये ॥
पत्रं प्रस्थापयामास नानास्थानं त्वरान्वितः

ततः प्रस्थापयामास शिवं मङ्गलपत्रिकाम् ॥
नानाप्रकारद्रव्याणि बाह्यानि च चकार ह

तन्दुलानां च शैलान्वै पृथुकानां च सुन्दरि ॥
तैलानां च घृतानां च दध्नां वापीश्चकार ह

गुडानामासनानां च क्षीराणां च तथैव च ॥
अथो हैयंगवीनानां लवणानां परं मुने

लड्डुकानां शर्कराणां स्वस्तिकानां तथैव च ॥
यवचूर्णादिपिष्टानां घृतपक्वानि तानि च

नानाप्रकारवस्त्राणि वह्निशौचानि यानि च ॥
महारत्नप्रवालानि सुवर्णरजतानि च

द्रव्याण्येतानि शैलेन्द्र कृत्वा तु विधिपूर्वकम् ॥
मङ्गलं कर्तुमारेभे तत्रैव मङ्गले दिने

संस्कारं कारयामासुः पार्वतीं पर्वतस्त्रियः ॥
स्नापयित्वा वस्त्रयुग्मं धारयामासुराशु ताः

कारयित्वा सुवेषां च रत्नभूषणभूषिताम ॥
दर्पणं धारयामासुर्दूर्वाक्षतसमन्वितम्

ददुश्चालक्तकं चारु पादांगुलिषु पादयोः ॥
गंडे पत्रावलीं रम्यां नेत्रे कज्जलमुज्ज्वलम्

कबरीं कारयामासुर्मालतीमाल्यवेष्टिताम् ॥
पट्टसूत्रपिनद्धां तां वामवक्त्रां मनोहराम्

एतस्मिन्नंतरे राधे समाजग्मुः सुरेश्वराः ॥
नीत्वा त्रिनेत्रं तत्रैव रत्नयानस्थमीश्वरम्

शैलः संभृतसंभारान्संभाषयितुमीश्वरान् ॥
शैलान्प्रस्थापयामास ब्राह्मणानपि पूजितान्

प्राङ्गणं कारयामास रम्भास्तम्भैः समन्वितम् ॥
पट्टसूत्रसन्निबद्धरसालपल्लवान्वितैः

फलपल्लवसंयुक्तैः कलशैर्जलसंयुतैः ॥
चन्दनागुरुकस्तूरीसुचारुकुसुमान्वितैः

मालतीमाल्यसंयुक्तैः संयुक्तं सुमनोहरम् ॥
देवेश्वरान्परो दृष्ट्वा प्रणनाम हिमालयः

रत्नसिंहासनं दातुं प्रेरयामास किङ्करान् ॥
नारायणो हि भगवानुवास पार्षदैः सह

विनतानन्दनात्तूर्णमवरुह्य चतुर्भुजः ॥
चतुर्भुजैः पार्षदैश्च रत्नभूषणभूषितैः

रत्नमुष्टिनिबद्धैश्च सेवितः श्वेतचामरैः ॥
ऋषिश्रेष्ठैः सुरश्रेष्ठैः स्तूयमानश्च संसदि

ईषद्धास्यप्रसन्नास्यो भक्तानुग्रहकातरः ॥
उवास च तदभ्याशे ब्रह्मा देवगणैः सह

ऋषयो मुनयश्चैव समूषुर्मङ्गले स्थले ॥
एतस्मिन्नन्तरे शम्भुरवरुह्य रथादहो

रत्नासने समुत्तिष्ठन्ददर्श पर्वतालयम्॥
समाजग्मुः शिवं द्रष्टुं शैलेन्द्रनगरस्त्रियः

वृद्धा बाला युवत्यश्च वस्त्राभरणभूषिताः॥
काश्चित्कज्जलहस्ताश्च वस्त्रहस्ताश्च काश्चन

काश्चित्सिन्दूरहस्ताश्च काश्चित्कंकतिहाकराः ॥
वेषार्धभूषिताः काश्चित्काश्चिन्नैवार्धभूषिताः

काश्चिन्निर्भूषिताः काश्चित्सर्वाभरणभूषिताः॥
सर्वा आगत्य संतस्थुः सस्मिता पर्वतालये

ऋषिकन्या देवकन्या नागकन्या मनोहराः ॥
गन्धर्वशैलकन्याश्च राजकन्याः समागताः

सर्वा अप्सरसो दिव्या रम्भाद्या समुपस्थिताः ॥
मेना कन्यागणैः सार्द्धं ददर्श शंकरं वरम्

चारुचम्पकवर्णाभमेकवक्त्रं त्रिलोचनम् ॥
ईषद्धास्यप्रसन्नास्यं रत्नाभरणभूषितम्

चन्दनागुरुकस्तूरीचारुकुङ्कुमभूषितम् ॥
मालतीमाल्यसंयुक्तं सद्रत्नमुकुटोज्ज्वलम्

वह्निशौचेनातुलेन चातिसूक्ष्मेण चारुणा ॥
अमूल्यवस्त्रयुग्मेन विचित्रेणातिभूषितम्

रत्नदर्पणहस्तं च कज्जलोज्ज्वललोचनम् ॥
सर्वया प्रभयाच्छन्नमतीव सुमनोहरम्

अतीव तरुणं रम्यैर्भूषिताङ्गैश्च भूषितम् ॥
बिभ्रन्तं रूपमतुलं परं नारायणाज्ञया

योगस्वरूपं योगेशं योगीन्द्राणां गुरोर्गुरुम् ॥
स्वेच्छामयं गुणातीतं ब्रह्म ज्योतिः सनातनम्

गुणभेदाद्रूपभेदं धत्तेऽनन्तमरूपकम् ॥
तारणं तं भवस्थानां सृष्टिस्थित्यंतकारणम्

सर्वाधारं सर्वबीजं सर्वेशं सर्वजीवनम् ॥
साक्षिरूपं निरीहं च परमानन्दमक्षरम् ३८ ॥
आद्यन्तमध्यरहितं सर्वाद्यं सर्वरूपकम् ॥
दृष्ट्वा जामातरं मेना जहौ शोकं मुदान्विता

प्रशशंसुर्युवत्यश्च धन्या धन्या सतीति ताः ॥
दुर्गा भाग्यवतीत्येवमूचुः काश्चन कन्यकाः

कामेन काश्चित्कामिन्यो मौनीभूताश्च स्तम्भिताः ॥
न दृष्टो वर इत्येवमस्माभिर्ज्ञानगोचरे

काश्चिन्निमेषरहिता मूर्च्छामापुश्च काश्चन ॥
निनिन्दुः स्वपतिं काश्चित्स्वेच्छां चक्रुश्च काश्चन

काश्चिद्भावेन रुरुदुः पुलकाञ्चितविग्रहाः ॥
जगुर्गन्धर्वपतयो ननृतुश्चाप्सरोगणाः

दृष्ट्वा शंकररूपं च प्रहृष्टाः सर्वदेवताः ॥
नानाप्रकारवाद्यानि चारूणि मधुराणि च

वादका वादयामासुर्नानाशिल्पेन तत्र वै ॥
एतस्मिन्नन्तरे दुर्गा शैलान्तःपुरचारिका

बहिश्चकार सद्रत्नासनस्थां रत्नवेदिकाम् ॥
कस्तूरीबिन्दुभिः सान्द्रसिन्दूरबिन्दुभूषिताम्

चारुचन्दनचन्द्राभां नम्रभालस्थलोज्ज्वलाम् ॥
रत्नेन्द्रसारहारेण वक्षःस्थलविभूषिताम्

त्रिनेत्रदत्तनेत्रां तामन्यवारितलोचनाम् ॥
अतीषद्धास्ययुक्तास्यां सकटाक्षां मनोहराम्

रत्नकेयूरवलयरत्नकङ्कणमण्डिताम् ॥
रत्नपाशकसंसक्तां क्वणन्मञ्जीररंजिताम्

अमूल्यातुल्यचित्राढ्यवस्त्रयुग्म सुशोभिताम्॥
सद्रत्नकुण्डलाभ्यां च चारुगण्डस्थलोज्ज्वलाम्

मणिसारप्रभामुष्टदन्तराजिविराजिताम्

रत्नदर्पणहस्तां च क्रीडापद्मं विघूर्णतीम्

चन्दनागुरुकस्तूरीकुङ्कुमेनाङ्गचर्चिताम्॥
मुदिता ददृशुः सर्वे जगदाद्यां जगत्प्रसूम्

त्रिनेत्रो नेत्रकोणेन तां ददर्श मुदाऽन्वितः ॥
सर्वां सत्याकृतिं दृष्ट्वा विजहौ विरहज्वरम्

शिवः सर्वं विसस्मार दुर्गासन्यस्तमानसः ॥
पुलकांचितसर्वांगो हर्षाश्रुयुक्तलोचनः

एतस्मिन्नन्तरे शैलः प्रहृष्टः सपुरोहितः॥
तं वरं वरयामास वस्त्रचंदनभूषणैः

भक्त्या पाद्यादिभिर्माल्यैर्दिव्यगंधमनोहरैः ॥
ततः शीघ्रं वेदमंत्रैः संप्रदानं चकार ताम्

यौतुकानि ददौ तस्मै रत्नानि विविधानि च ॥
चारुरत्नविकारणि पात्राणि सुन्दराणि च

गवां लक्षं गजेंद्राणां सहस्राणि च राधिके ॥
रत्नकंबलयुक्तानि सांकुशानि मुदान्वितः

त्रिंशल्लक्षं हयानां च सज्जितानामकातरः ॥
दासीनामनुरक्तानां लक्षं सद्रत्नभूषितम्

शतं द्विजबटूनां च पार्वतीभ्रातृकल्पकम् ॥
रथानां च शतं रम्यं रत्नेन्द्रसारनिर्मितम्

पार्वतीं वस्तुसहितां स्वस्तीत्युच्चार्य शंकरः ॥
जग्राहानंदमनसा यत्नाच्छैलसमर्पिताम्

हिमालयः सुतां दत्त्वा परिहारं चकार तम् ॥
माध्यंदिनोक्तस्तात्रेण तुष्टाव संपुटांजलिः

हिमालय उवाच ॥
प्रसीद दक्षयज्ञघ्न नरकार्णवतारक ॥
सर्वात्मरूप सर्वेश परमानंदविग्रह

गुणार्णव गुणातीत गुणयुक्त गणेश्वर ॥
गुणबीज महाभाग प्रसीद गुणिनां वर

योगाधार योगरूप योगज्ञ योगकारण ॥
योगीश योगिनां बीज प्रसीद योगिनां गुरो

प्रलयप्रलयाद्यैकभवप्रलयकारण ॥
प्रलयान्ते सृष्टिबीज प्रसीद परिपालक

संहारकाले घोरे च सृष्टिसंहारकारण ॥
दुर्निवार्य दुराराध्य चाशुतोष प्रसीद मे

कालस्वरूप कालेश काले च फलदायक ॥
कालबीजैककालघ्न प्रसीद कालपालक

शिवस्वरूप शिवद शिवबीज शिवाश्रय ॥
शिवभूत शिवप्राण प्रसीद परमाश्रय

इत्येवं स्तवनं कृत्वा विरराम हिमालयः ॥
प्रशशंसुः सुराः सर्वे मुनयश्च गिरीश्वरम्

हिमालयकृतं स्तोत्रं संयतो यः पठेन्नरः ॥
प्रददाति शिवस्तस्मै वाञ्छितं राधिके ध्रुवम्

इति श्रीब्रह्मवैवर्ते महापुराणे श्रीकृष्णजन्मखण्डे नारायणनारदसंवादे पार्वतीसंप्रदाने चतुश्चत्वारिंशोऽध्यायः