બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 4.44

॥ શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ ॥
વસિષ્ઠસ્ય વચઃ શ્રુત્વા સગણોઽપિ હિમાલયઃ ॥
વિસ્મિતો ભાર્યયા સાર્દ્ધં જહાસ પાર્વતી સ્વયમ્

અરુન્ધતી ચ તાં મેનાં બોધયામાસ કાતરામ્ ॥
નિરાહારાં રુદન્તીં તાં જહૌ શોકં મુદા ચ સા

અરુન્ધતીં ભોજયિત્વા બુભુજે ભોગમુત્તમમ્ ॥
સર્વં પ્રહૃષ્ટમનસા મઙ્ગલં ચ ચકાર હ

તતઃ સંભૃતસંભારો વસિષ્ઠસ્યાજ્ઞયા પ્રિયે ॥
પત્રં પ્રસ્થાપયામાસ નાનાસ્થાનં ત્વરાન્વિતઃ

તતઃ પ્રસ્થાપયામાસ શિવં મઙ્ગલપત્રિકામ્ ॥
નાનાપ્રકારદ્રવ્યાણિ બાહ્યાનિ ચ ચકાર હ

તન્દુલાનાં ચ શૈલાન્વૈ પૃથુકાનાં ચ સુન્દરિ ॥
તૈલાનાં ચ ઘૃતાનાં ચ દધ્નાં વાપીશ્ચકાર હ

ગુડાનામાસનાનાં ચ ક્ષીરાણાં ચ તથૈવ ચ ॥
અથો હૈયંગવીનાનાં લવણાનાં પરં મુને

લડ્ડુકાનાં શર્કરાણાં સ્વસ્તિકાનાં તથૈવ ચ ॥
યવચૂર્ણાદિપિષ્ટાનાં ઘૃતપક્વાનિ તાનિ ચ

નાનાપ્રકારવસ્ત્રાણિ વહ્નિશૌચાનિ યાનિ ચ ॥
મહારત્નપ્રવાલાનિ સુવર્ણરજતાનિ ચ

દ્રવ્યાણ્યેતાનિ શૈલેન્દ્ર કૃત્વા તુ વિધિપૂર્વકમ્ ॥
મઙ્ગલં કર્તુમારેભે તત્રૈવ મઙ્ગલે દિને

સંસ્કારં કારયામાસુઃ પાર્વતીં પર્વતસ્ત્રિયઃ ॥
સ્નાપયિત્વા વસ્ત્રયુગ્મં ધારયામાસુરાશુ તાઃ

કારયિત્વા સુવેષાં ચ રત્નભૂષણભૂષિતામ ॥
દર્પણં ધારયામાસુર્દૂર્વાક્ષતસમન્વિતમ્

દદુશ્ચાલક્તકં ચારુ પાદાંગુલિષુ પાદયોઃ ॥
ગંડે પત્રાવલીં રમ્યાં નેત્રે કજ્જલમુજ્જ્વલમ્

કબરીં કારયામાસુર્માલતીમાલ્યવેષ્ટિતામ્ ॥
પટ્ટસૂત્રપિનદ્ધાં તાં વામવક્ત્રાં મનોહરામ્

એતસ્મિન્નંતરે રાધે સમાજગ્મુઃ સુરેશ્વરાઃ ॥
નીત્વા ત્રિનેત્રં તત્રૈવ રત્નયાનસ્થમીશ્વરમ્

શૈલઃ સંભૃતસંભારાન્સંભાષયિતુમીશ્વરાન્ ॥
શૈલાન્પ્રસ્થાપયામાસ બ્રાહ્મણાનપિ પૂજિતાન્

પ્રાઙ્ગણં કારયામાસ રમ્ભાસ્તમ્ભૈઃ સમન્વિતમ્ ॥
પટ્ટસૂત્રસન્નિબદ્ધરસાલપલ્લવાન્વિતૈઃ

ફલપલ્લવસંયુક્તૈઃ કલશૈર્જલસંયુતૈઃ ॥
ચન્દનાગુરુકસ્તૂરીસુચારુકુસુમાન્વિતૈઃ

માલતીમાલ્યસંયુક્તૈઃ સંયુક્તં સુમનોહરમ્ ॥
દેવેશ્વરાન્પરો દૃષ્ટ્વા પ્રણનામ હિમાલયઃ

રત્નસિંહાસનં દાતું પ્રેરયામાસ કિઙ્કરાન્ ॥
નારાયણો હિ ભગવાનુવાસ પાર્ષદૈઃ સહ

વિનતાનન્દનાત્તૂર્ણમવરુહ્ય ચતુર્ભુજઃ ॥
ચતુર્ભુજૈઃ પાર્ષદૈશ્ચ રત્નભૂષણભૂષિતૈઃ

રત્નમુષ્ટિનિબદ્ધૈશ્ચ સેવિતઃ શ્વેતચામરૈઃ ॥
ઋષિશ્રેષ્ઠૈઃ સુરશ્રેષ્ઠૈઃ સ્તૂયમાનશ્ચ સંસદિ

ઈષદ્ધાસ્યપ્રસન્નાસ્યો ભક્તાનુગ્રહકાતરઃ ॥
ઉવાસ ચ તદભ્યાશે બ્રહ્મા દેવગણૈઃ સહ

ઋષયો મુનયશ્ચૈવ સમૂષુર્મઙ્ગલે સ્થલે ॥
એતસ્મિન્નન્તરે શમ્ભુરવરુહ્ય રથાદહો

રત્નાસને સમુત્તિષ્ઠન્દદર્શ પર્વતાલયમ્॥
સમાજગ્મુઃ શિવં દ્રષ્ટું શૈલેન્દ્રનગરસ્ત્રિયઃ

વૃદ્ધા બાલા યુવત્યશ્ચ વસ્ત્રાભરણભૂષિતાઃ॥
કાશ્ચિત્કજ્જલહસ્તાશ્ચ વસ્ત્રહસ્તાશ્ચ કાશ્ચન

કાશ્ચિત્સિન્દૂરહસ્તાશ્ચ કાશ્ચિત્કંકતિહાકરાઃ ॥
વેષાર્ધભૂષિતાઃ કાશ્ચિત્કાશ્ચિન્નૈવાર્ધભૂષિતાઃ

કાશ્ચિન્નિર્ભૂષિતાઃ કાશ્ચિત્સર્વાભરણભૂષિતાઃ॥
સર્વા આગત્ય સંતસ્થુઃ સસ્મિતા પર્વતાલયે

ઋષિકન્યા દેવકન્યા નાગકન્યા મનોહરાઃ ॥
ગન્ધર્વશૈલકન્યાશ્ચ રાજકન્યાઃ સમાગતાઃ

સર્વા અપ્સરસો દિવ્યા રમ્ભાદ્યા સમુપસ્થિતાઃ ॥
મેના કન્યાગણૈઃ સાર્દ્ધં દદર્શ શંકરં વરમ્

ચારુચમ્પકવર્ણાભમેકવક્ત્રં ત્રિલોચનમ્ ॥
ઈષદ્ધાસ્યપ્રસન્નાસ્યં રત્નાભરણભૂષિતમ્

ચન્દનાગુરુકસ્તૂરીચારુકુઙ્કુમભૂષિતમ્ ॥
માલતીમાલ્યસંયુક્તં સદ્રત્નમુકુટોજ્જ્વલમ્

વહ્નિશૌચેનાતુલેન ચાતિસૂક્ષ્મેણ ચારુણા ॥
અમૂલ્યવસ્ત્રયુગ્મેન વિચિત્રેણાતિભૂષિતમ્

રત્નદર્પણહસ્તં ચ કજ્જલોજ્જ્વલલોચનમ્ ॥
સર્વયા પ્રભયાચ્છન્નમતીવ સુમનોહરમ્

અતીવ તરુણં રમ્યૈર્ભૂષિતાઙ્ગૈશ્ચ ભૂષિતમ્ ॥
બિભ્રન્તં રૂપમતુલં પરં નારાયણાજ્ઞયા

યોગસ્વરૂપં યોગેશં યોગીન્દ્રાણાં ગુરોર્ગુરુમ્ ॥
સ્વેચ્છામયં ગુણાતીતં બ્રહ્મ જ્યોતિઃ સનાતનમ્

ગુણભેદાદ્રૂપભેદં ધત્તેઽનન્તમરૂપકમ્ ॥
તારણં તં ભવસ્થાનાં સૃષ્ટિસ્થિત્યંતકારણમ્

સર્વાધારં સર્વબીજં સર્વેશં સર્વજીવનમ્ ॥
સાક્ષિરૂપં નિરીહં ચ પરમાનન્દમક્ષરમ્ ૩૮ ॥
આદ્યન્તમધ્યરહિતં સર્વાદ્યં સર્વરૂપકમ્ ॥
દૃષ્ટ્વા જામાતરં મેના જહૌ શોકં મુદાન્વિતા

પ્રશશંસુર્યુવત્યશ્ચ ધન્યા ધન્યા સતીતિ તાઃ ॥
દુર્ગા ભાગ્યવતીત્યેવમૂચુઃ કાશ્ચન કન્યકાઃ

કામેન કાશ્ચિત્કામિન્યો મૌનીભૂતાશ્ચ સ્તમ્ભિતાઃ ॥
ન દૃષ્ટો વર ઇત્યેવમસ્માભિર્જ્ઞાનગોચરે

કાશ્ચિન્નિમેષરહિતા મૂર્ચ્છામાપુશ્ચ કાશ્ચન ॥
નિનિન્દુઃ સ્વપતિં કાશ્ચિત્સ્વેચ્છાં ચક્રુશ્ચ કાશ્ચન

કાશ્ચિદ્ભાવેન રુરુદુઃ પુલકાઞ્ચિતવિગ્રહાઃ ॥
જગુર્ગન્ધર્વપતયો નનૃતુશ્ચાપ્સરોગણાઃ

દૃષ્ટ્વા શંકરરૂપં ચ પ્રહૃષ્ટાઃ સર્વદેવતાઃ ॥
નાનાપ્રકારવાદ્યાનિ ચારૂણિ મધુરાણિ ચ

વાદકા વાદયામાસુર્નાનાશિલ્પેન તત્ર વૈ ॥
એતસ્મિન્નન્તરે દુર્ગા શૈલાન્તઃપુરચારિકા

બહિશ્ચકાર સદ્રત્નાસનસ્થાં રત્નવેદિકામ્ ॥
કસ્તૂરીબિન્દુભિઃ સાન્દ્રસિન્દૂરબિન્દુભૂષિતામ્

ચારુચન્દનચન્દ્રાભાં નમ્રભાલસ્થલોજ્જ્વલામ્ ॥
રત્નેન્દ્રસારહારેણ વક્ષઃસ્થલવિભૂષિતામ્

ત્રિનેત્રદત્તનેત્રાં તામન્યવારિતલોચનામ્ ॥
અતીષદ્ધાસ્યયુક્તાસ્યાં સકટાક્ષાં મનોહરામ્

રત્નકેયૂરવલયરત્નકઙ્કણમણ્ડિતામ્ ॥
રત્નપાશકસંસક્તાં ક્વણન્મઞ્જીરરંજિતામ્

અમૂલ્યાતુલ્યચિત્રાઢ્યવસ્ત્રયુગ્મ સુશોભિતામ્॥
સદ્રત્નકુણ્ડલાભ્યાં ચ ચારુગણ્ડસ્થલોજ્જ્વલામ્

મણિસારપ્રભામુષ્ટદન્તરાજિવિરાજિતામ્

રત્નદર્પણહસ્તાં ચ ક્રીડાપદ્મં વિઘૂર્ણતીમ્

ચન્દનાગુરુકસ્તૂરીકુઙ્કુમેનાઙ્ગચર્ચિતામ્॥
મુદિતા દદૃશુઃ સર્વે જગદાદ્યાં જગત્પ્રસૂમ્

ત્રિનેત્રો નેત્રકોણેન તાં દદર્શ મુદાઽન્વિતઃ ॥
સર્વાં સત્યાકૃતિં દૃષ્ટ્વા વિજહૌ વિરહજ્વરમ્

શિવઃ સર્વં વિસસ્માર દુર્ગાસન્યસ્તમાનસઃ ॥
પુલકાંચિતસર્વાંગો હર્ષાશ્રુયુક્તલોચનઃ

એતસ્મિન્નન્તરે શૈલઃ પ્રહૃષ્ટઃ સપુરોહિતઃ॥
તં વરં વરયામાસ વસ્ત્રચંદનભૂષણૈઃ

ભક્ત્યા પાદ્યાદિભિર્માલ્યૈર્દિવ્યગંધમનોહરૈઃ ॥
તતઃ શીઘ્રં વેદમંત્રૈઃ સંપ્રદાનં ચકાર તામ્

યૌતુકાનિ દદૌ તસ્મૈ રત્નાનિ વિવિધાનિ ચ ॥
ચારુરત્નવિકારણિ પાત્રાણિ સુન્દરાણિ ચ

ગવાં લક્ષં ગજેંદ્રાણાં સહસ્રાણિ ચ રાધિકે ॥
રત્નકંબલયુક્તાનિ સાંકુશાનિ મુદાન્વિતઃ

ત્રિંશલ્લક્ષં હયાનાં ચ સજ્જિતાનામકાતરઃ ॥
દાસીનામનુરક્તાનાં લક્ષં સદ્રત્નભૂષિતમ્

શતં દ્વિજબટૂનાં ચ પાર્વતીભ્રાતૃકલ્પકમ્ ॥
રથાનાં ચ શતં રમ્યં રત્નેન્દ્રસારનિર્મિતમ્

પાર્વતીં વસ્તુસહિતાં સ્વસ્તીત્યુચ્ચાર્ય શંકરઃ ॥
જગ્રાહાનંદમનસા યત્નાચ્છૈલસમર્પિતામ્

હિમાલયઃ સુતાં દત્ત્વા પરિહારં ચકાર તમ્ ॥
માધ્યંદિનોક્તસ્તાત્રેણ તુષ્ટાવ સંપુટાંજલિઃ

હિમાલય ઉવાચ ॥
પ્રસીદ દક્ષયજ્ઞઘ્ન નરકાર્ણવતારક ॥
સર્વાત્મરૂપ સર્વેશ પરમાનંદવિગ્રહ

ગુણાર્ણવ ગુણાતીત ગુણયુક્ત ગણેશ્વર ॥
ગુણબીજ મહાભાગ પ્રસીદ ગુણિનાં વર

યોગાધાર યોગરૂપ યોગજ્ઞ યોગકારણ ॥
યોગીશ યોગિનાં બીજ પ્રસીદ યોગિનાં ગુરો

પ્રલયપ્રલયાદ્યૈકભવપ્રલયકારણ ॥
પ્રલયાન્તે સૃષ્ટિબીજ પ્રસીદ પરિપાલક

સંહારકાલે ઘોરે ચ સૃષ્ટિસંહારકારણ ॥
દુર્નિવાર્ય દુરારાધ્ય ચાશુતોષ પ્રસીદ મે

કાલસ્વરૂપ કાલેશ કાલે ચ ફલદાયક ॥
કાલબીજૈકકાલઘ્ન પ્રસીદ કાલપાલક

શિવસ્વરૂપ શિવદ શિવબીજ શિવાશ્રય ॥
શિવભૂત શિવપ્રાણ પ્રસીદ પરમાશ્રય

ઇત્યેવં સ્તવનં કૃત્વા વિરરામ હિમાલયઃ ॥
પ્રશશંસુઃ સુરાઃ સર્વે મુનયશ્ચ ગિરીશ્વરમ્

હિમાલયકૃતં સ્તોત્રં સંયતો યઃ પઠેન્નરઃ ॥
પ્રદદાતિ શિવસ્તસ્મૈ વાઞ્છિતં રાધિકે ધ્રુવમ્

ઇતિ શ્રીબ્રહ્મવૈવર્તે મહાપુરાણે શ્રીકૃષ્ણજન્મખણ્ડે નારાયણનારદસંવાદે પાર્વતીસંપ્રદાને ચતુશ્ચત્વારિંશોઽધ્યાયઃ