ब्रह्म पुराण · अध्याय 94

श्वेततीर्थम् इति ख्यातं त्रैलोक्ये विश्रुतं शुभम्
तस्य श्रवणमात्रेण सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥

श्वेतो नाम पुरा विप्रो गौतमस्य प्रियः सखा
आतिथ्यपूजानिरतो गौतमीतीरम् आश्रितः ॥

मनसा कर्मणा वाचा शिवभक्तिपरायणः
ध्यायन्तं तं द्विजश्रेष्ठं पूजयन्तं सदा शिवम् ॥

पूर्णायुषं द्विजवरं शिवभक्तिपरायणम्
नेतुं दूताः समाजग्मुर् दक्षिणाशापतेस् तदा ॥

नाशक्नुवन् गृहं तस्य प्रवेष्टुम् अपि नारद
तदा काले व्यतिक्रान्ते चित्रको मृत्युम् अब्रवीत् ॥

किं नायाति क्षीणजीवो मृत्यो श्वेतः कथं त्व् इति
नाद्याप्य् आयान्ति दूतास् ते मृत्योर् नैवोचितं तु ते ॥

ततश् च कुपितो मृत्युः प्रायाच् छ्वेतगृहं स्वयम्
बहिःस्थितांस् तदा पश्यन् मृत्युर् दूतान् भयार्दितान्
प्रोवाच किम् इदं दूता मृत्युम् ऊचुश् च दूतकाः ॥

शिवेन रक्षितं श्वेतं वयं नो वीक्षितुं क्षमाः
येषां प्रसन्नो गिरिशस् तेषां का नाम भीतयः ॥

पाशपाणिस् तदा मृत्युः प्राविशद् यत्र स द्विजः
नासौ विप्रो विजानाति मृत्युं वा यमकिंकरान् ॥

शिवं पूजयते भक्त्या श्वेतस्य तु समीपतः
मृत्युं पाशधरं दृष्ट्वा दण्डी प्रोवाच विस्मितः ॥

किम् अत्र वीक्षसे मृत्यो दण्डिनं मृत्युर् अब्रवीत् ॥

श्वेतं नेतुम् इहायातस् तस्माद् वीक्षे द्विजोत्तमम् ॥

त्वं गच्छेत्य् अब्रवीद् दण्डी मृत्युः पाशान् अथाक्षिपत्
श्वेताय मुनिशार्दूल ततो दण्डी चुकोप ह ॥

शिवदत्तेन दण्डेन दण्डी मृत्युम् अताडयत्
ततः पाशधरो मृत्युः पपात धरणीतले ॥

ततस् ते सत्वरं दूता हतं मृत्युम् अवेक्ष्य च
यमाय सर्वम् अवदन् वधं मृत्योस् तु दण्डिना ॥

ततश् च कुपितो धर्मो यमो महिषवाहनः
चित्रगुप्तं बहुबलं यमदण्डं च रक्षकम् ॥

महिषं भूतवेतालान् आधिव्याधींस् तथैव च
अक्षिरोगान् कुक्षिरोगान् कर्णशूलं तथैव च ॥

ज्वरं च त्रिविधं पापं नरकाणि पृथक् पृथक्
त्वरन्ताम् इति तान् उक्त्वा जगाम त्वरितो यमः ॥

एतैर् अन्यैः परिवृतो यत्र श्वेतो द्विजोत्तमः
तम् आयान्तं यमं दृष्ट्वा नन्दी प्रोवाच सायुधः ॥

विनायकं तथा स्कन्दं भूतनाथं तु दण्डिनम्
तत्र तद् युद्धम् अभवत् सर्वलोकभयावहम् ॥

कार्त्तिकेयः स्वयं शक्त्या बिभेद यमकिंकरान्
दक्षिणाशापतिं चापि निजघान बलान्वितम् ॥

हतावशिष्टा याम्यास् ते आदित्याय न्यवेदयन्
आदित्यो ऽपि सुरैः सार्धं श्रुत्वा तन् महद् अद्भुतम् ॥

लोकपालैर् अनुवृतो ममान्तिकम् उपागमत्
अहं विष्णुश् च भगवान् इन्द्रो ऽग्निर् वरुणस् तथा ॥

चन्द्रादित्याव् अश्विनौ च लोकपाला मरुद्गणाः
एते चान्ये च बहवो वयं याता यमान्तिकम् ॥

मृत आस्ते दक्षिणेशो गङ्गातीरे बलान्वितः
समुद्राश् च नदा नागा नानाभूतान्य् अनेकशः ॥

तत्राजग्मुः सुरेशानं द्रष्टुं वैवस्वतं यमम्
तं दृष्ट्वा हतसैन्यं च यमं देवा भयार्दिताः
कृताञ्जलिपुटाः शंभुम् ऊचुः सर्वे पुनः पुनः ॥

भक्तिप्रियत्वं ते नित्यं दुष्टहन्तृत्वम् एव च
आदिकर्तर् नमस् तुभ्यं नीलकण्ठ नमो ऽस्तु ते
ब्रह्मप्रिय नमस् ते ऽस्तु देवप्रिय नमो ऽस्तु ते ॥

श्वेतं द्विजं भक्तम् अनायुषं ते नेतुं यमादिः सकलो ऽसमर्थः
संतोषम् आप्ताः परमं समीक्ष्य भक्तप्रियत्वं त्वयि नाथ सत्यम्

ये त्वां प्रपन्नाः शरणं कृपालुं नालं कृतान्तो ऽप्य् अनुवीक्षितुं तान्
एवं विदित्वा शिव एव सर्वे त्वाम् एव भक्त्या परया भजन्ते

त्वम् एव जगतां नाथ किं न स्मरसि शंकर
त्वां विना कः समर्थो ऽत्र व्यवस्थां कर्तुम् ईश्वरः ॥

एवं तु स्तुवतां तेषां पुरस्ताद् अभवच् छिवः
किं ददामीति तान् आह इदम् ऊचुः सुरा अपि ॥

अयं वैवस्वतो धर्मो नियन्ता सर्वदेहिनाम्
धर्माधर्मव्यवस्थायां स्थापितो लोकपालकः ॥

नायं वधम् अवाप्नोति नापराधी न पापकृत्
विना तेन जगद्धातुर् नैव किंचिद् भविष्यति ॥

तस्माज् जीवय देवेश यमं सबलवाहनम्
प्रार्थना सफला नाथ महत्सु न वृथा भवेत् ॥

ततः प्रोवाच भगवाञ् जीवयेयम् असंशयम्
यमं यदि वचो मे ऽद्य अनुमन्यन्ति देवताः ॥

ततः प्रोचुः सुराः सर्वे कुर्मो वाक्यं त्वयोदितम्
हरिब्रह्मादिसहितं वशे यस्याखिलं जगत् ॥

ततः प्रोवाच भगवान् अमरान् समुपागतान्
मद्भक्तो न मृतिं यातु नेत्य् ऊचुर् अमराः पुनः ॥

अमराः स्युस् ततो देव सर्वलोकाश् चराचराः
अमर्त्यमर्त्यभेदो ऽयं न स्याद् देव जगन्मय ॥

पुनर् अप्य् आह ताञ् शंभुः शृण्वन्तु मम भाषितम्
मद्भक्तानां वैष्णवानां गौतमीम् अनुसेवताम् ॥

वयं तु स्वामिनो नित्यं न मृत्युः स्वाम्यम् अर्हति
वार्त्ताप्य् एषां न कर्तव्या यमेन तु कदाचन ॥

आधिव्याध्यादिभिर् जातु कार्यो नाभिभवः क्वचित्
ये शिवं शरणं यातास् ते मुक्तास् तत्क्षणाद् अपि ॥

सानुगस्य यमस्यातो नमस्याः सर्व एव ते
तथेत्य् ऊचुः सुरगणा देवदेवं शिवं प्रति ॥

ततश् च भगवान् नाथो नन्दिनं प्राह वाहनम् ॥

गौतम्या उदकेन त्वम् अभिषिञ्च मृतं यमम् ॥

ततो यमादयः सर्वे अभिषिक्तास् तु नन्दिना
उत्थिताश् च सजीवास् ते दक्षिणाशां ततो गताः ॥

उत्तरे गौतमीतीरे विष्ण्वाद्याः सर्वदैवताः
स्थिता आसन् पूजयन्तो देवदेवं महेश्वरम् ॥

तत्रासन्न् अयुतान्य् अष्ट सहस्राणि चतुर्दश
तथा षट् च सहस्राणि पुनः षट् च तथैव च ॥

षड् दक्षिणे तथा तीरे तीर्थानाम् अयुतत्रयम्
पुण्यम् आख्यानम् एतद् धि श्वेततीर्थस्य नारद ॥

यत्रासौ पतितो मृत्युर् मृत्युतीर्थं तद् उच्यते
तस्य श्रवणमात्रेण सहस्रं जीवते समाः ॥

तत्र स्नानं च दानं च सर्वपापप्रणाशनम्
श्रवणं पठनं चापि स्मरणं च मलक्षयम्
करोति सर्वलोकानां भुक्तिमुक्तिप्रदायकम् ॥