बोधसार · अध्याय 14.6

[प्. 266-]
पञ्चमी भूमिका ।
दशाचतुष्टयाभ्यासादसंसक्तिस्तु पंचमी ।
सुषुप्तिप्रथमावस्था साक्षात्कारनवांकुरा

साऽपरोक्षा नईव निशा शृणु तस्यास्तु लक्षणम् ।
प्रथमः स्वचमत्कारः स्वरूपानन्दलक्षणम्

ब्रह्मत्वसंस्मृतिः सैव सैव जीवत्वविस्मृतिः ।
तदेवाज्ञानमरणममृतत्वं तदेव हि

आविर्भूता तु सा नैव नाविर्भूतत्वभाक्पुनः ।
कथं भूयो भ्रमत्येष भ्रान्तिरेव गता यदि

यथा वर्तुलपाषाणा गिरेः शिखरतश्च्युताः ।
ध्वंसंत्येव न तिष्ठन्ति विकारास्तद्वदत्र हि

मुनिरर्धकटाक्षेण यं विकारमवेक्षते ।
सद्यः पतत्यसौ पृथ्व्यां नोत्तिष्ठति यथा पुनः

अविगीते न तुष्येत्तु विगीते न विषीदति ।
विस्मरत्यखिलं कार्यं रमते स्वात्मनात्मनि

भूताविष्ट इवाकस्माद्वर्णाश्रमविधिक्रमम् ।
प्रेरितः पूर्वसंस्कारैः करोति न करोत्यपि

यथैव लौकिकज्ञाने प्रमाणं चक्षुरादयः ।
ब्रह्मज्ञानस्य विषये तथैवोपनिषन्मता

यत्साक्षित्वात्प्रमाणानि तानि कस्तत्र संशयः
विधिकिङ्करतां त्यक्त्वा ह्यकिञ्चित्करतां गतः ।
अकिञ्चनत्वमापन्नो न चिन्तयति किञ्चन

संलग्नेऽप्यातपे भानोर्हिमाचलशिलेव यः ।
बहिरन्तश्च संपूर्णः शीतलत्वं न मुञ्चति

स्फटिकः स्फटिकत्वज्ञः सलिलं सलिलत्ववित् ।
गगनं गगनत्वज्ञं यदि स्यात्सा दशा चितः

बुधो यथा न मुह्येत नानारङ्गगृहेष्वपि ।
तथा मुह्यति नऽऽत्माऽयं नानारङ्गगृहेष्वपि

योगी क्रीडति निद्राति हसत्यपि वदत्यपि ।
बहिर्मुखैरपि जनैः पिशाचैरिव शंकरः

न प्राप्तपरमार्थस्य तुलामर्हति वासवः ।
वासवस्तत्पदाकांक्षी न स वासवताप्रियः

वह्निपक्वं यथा मांसं पूर्ववत्स्थितमस्थिषु ।
संसक्तमप्यसंसक्तं स्वशरीरे तथा मुनिः

तत्र श्लोकाः ।
इयं पराङ्मुखीभूय पतिं प्रत्यगवेक्षते ।
प्रेमप्रसन्नया दृष्ट्या ह्यस्या यौवनमागतम्

न खेलति वयस्याभिः शिथिला गृहकर्मणि ।
रहः पश्यति चिह्नानि प्राप्ता प्राणपतेः सुखम्

न वेषो विहितः कश्चिन्न वा वचनचातुरी ।
किन्तु प्रेमातिसातत्याद्बालया लालितो हरिः

नालङ्कृता नो कुलीना न विदग्धा न सुन्दरी ।
यस्यां तु रमते स्वामी सा सौभाग्यवती वधूः

यस्मिन्देशे सिता नास्ति तद्देश्यो वेत्ति किं सिताम् ।
स एव वेद माधुर्यं येनैवास्वादिता सिता

तृष्णां विहाय तुच्छेभ्यो मुनिर्निःशल्यतां गतः ।
स्वरसायनतृप्तात्मा दिनानुदिनमेधते