आयुर्वेदमहोदधौ अन्नपानविधि · अध्याय 3

॥ इति काष्ठतप्तोदकवर्गः ॥
अथ भाजनभदेन गुणाविशेषाः ।
हेमपात्रे च सुस्वादु विपाके शीतलं मधु ।
त्रिदोषशमनं वीर्यबलमेधाकरं शुभम्

त्रपुपात्रोदकं यच् च पिच्छलं मधुरं रसे ।
वीर्ये कफप्रदं चाग्निशकृन्मारुतवर्धनम्

घोषपात्रे यद् उदकं विपाके कटुकं गुरु
पित्तश्लेष्मप्रदं वृद्धे यथाकालं बलाय च (वृद्धौ व्यथाकालानुरूपितम्)

धारापातपयःपानं घ्राणोपरि सुशीतलम्
श्वसेबनान्नपतयो (आसेचनं च नयने) त्रिदोषशमनं हितम्

ताम्रभाजनके वारि सोष्णं स्वादे सकृत्कटु ।
पित्तानिलप्रदं वृद्धे शकृन्मारुतनाशनम् (कोपनम्)

रीतिकापचितं तोयं कटु श्लेष्मविनाशनम् ।
पित्तलं सकटूष्णं च मेहरोगविवर्धनम्

लोहभाजनसंस्थं च पयः पानं च दूषितम् ।
रक्तपित्तह(क)रं कण्डूत्रिदोषशमनं परम् (मददोषाग्निकारकम्)

लोहभाजनसंतप्तं कण्डूमन्दाग्निकारकम् ।
मलानां रेचने चोक्तम् आशयक्षालने हितम्

मधूदुम्बरपात्रेण तापितं चोदकोत्तमम् ।
वपुः कान्तिप्रदं पित्ते (प्रोक्तं) वह्निमान्द्यकरं सकृत् (च तत्)

भाजने मृन्मये तप्तं मलानां क्षालने हितम्
धातुसाम्यकरं वीर्यबलौजःपरिवर्धनम्