अष्टाध्यायी · अध्याय 8.1

सर्वस्य द्वे

तस्य परम् आम्रेडितम्

अनुदात्तं च

नित्य-वीप्सयोः

परेर् वर्जने

प्र-सम्-उप-उदः पादपूरणे

उपर्यध्यधसः सामीप्ये

वाक्यादेर् आमन्त्रितस्य असूया-सम्मति-कोप-कुत्सन-भर्त्सनेषु

एकं बहुव्रीहिवत्

आबाधे च

कर्मधारयवद् उत्तरेषु

प्रकारे गुणवचनस्य

अकृच्छ्रे प्रिय-सुखयोर् अन्यतरस्याम्

यथास्वे यथायथम्

द्वन्द्वं रहस्य-मर्यादावचन-व्युत्क्रमण-यज्ञपात्रप्रयोग-अभिव्यक्तिषु

पदस्य

पदात्

अनुदात्तं सर्वम् अपादादौ

आमन्त्रितस्य च

युष्मद्-अस्मदोः षष्ठी-चतुर्थी-द्वितीयास्थयोर् वान्-नावौ

बहुवचनस्य वस्-नसौ

तेमयाव् एकवचनस्य

त्वामौ द्वितीयायाः

न च-वा-ह-अह-एवयुक्ते

पश्यार्थैश् च अनालोचने

सपूर्वायाः प्रथमाया विभाषा

तिङो गोत्रादीनि कुत्सन-आभीक्ष्ण्ययोः

तिङ्ङ् अतिङः

न लुट्

निपातैर् यद्-यदि-हन्त-कुविन्-नेच्-चेच्-चण्-कच्चिद्-यत्रयुतम्

नह प्रत्यारम्भे

सत्यं प्रश्ने

अङ्गाप्रातिलोम्ये

हि च

छन्दस्य् अनेकम् अपि साकाङ्क्षम्

यावद्-यथाभ्याम्

पूजायां न अनन्तरम्

उपसर्गव्यपेतं च

तु-पश्यपश्यत-अहैः पूजायाम्

अहो च

शेषे विभाषा

पुरा च परीप्सायाम्

नन्व् इत्य् अनुज्ञा-एषणायाम्

किं क्रियाप्रश्ने ऽनुपसर्गम् अप्रतिषिद्धम्

लोपे विभाषा

एहि मन्ये प्रहासे लृट्

जात्वपूर्वम्

किंवृत्तं च चिदुत्तरम्

आहो उताहो च अनन्तरम्

शेषे विभाषा

गत्यर्थ-लोटा लृण् न चेत् कारकं सर्वान्यत्

लोट् च

विभाषितं सोपसर्गम् अनुत्तमम्

हन्त च

आम एकान्तरम् आमन्त्रितम् अनन्तिके

यद्-धि-तुपरं छन्दसि

चन-चिद्-इव-गोत्रादि-तद्धित-आम्रेडितेष्व् अगतेः

चादिषु च

च-वा-योगे प्रथमा

हेति क्षियायाम्

अह+इति विनियोगे च

च-अह-लोप एव+इत्य् अवधारणम्

चदिलोपे विभाषा

वै-वाव+इति च च्छन्दसि

एकान्याभ्यां समर्थाभ्याम्

यद्वृत्तान् नित्यम्

पूजनात् पूजितम् अनुदात्तं काष्ठादिभ्यः

सगतिर् अपि तिङ्

कुत्सने च सुप्य् अगोत्रादौ

गतिर् गतौ

तिङि च+उदात्तवति

आमन्त्रितं पूर्वम् अविद्यमानवत्

न आमन्त्रिते समानाधिकरणे सामान्यवचनम्

विभाषितं विशेषवचने बहुवचनम्