યોગયાત્રા · અધ્યાય 8
વેદી શુભા શુલ્વ[ક્.શિલ્પ]વિધાનદૃષ્ટા દિક્સ્થાનમાનાભ્ય્ધિકા[ક્.દિક્\-.સ્થાન\-.માનાનધિકા] ન હીના।
ભ્રષ્ટપ્રમાણ[ક્.ભ્રષ્ટા પ્રમાણેન] પ્રકરોતિ[ક્.કરોતિ] ભઙ્ગં દિગ્વક્રસંસ્થા ચ ન[ક્.ન ચ] સિદ્ધિદા સ્યાત્॥
પ્રાગ્ભાગહીના નગરસ્ય નેષ્ટા પુરોધસાં[ક્.પુરોધસો] દક્ષિણભાગવક્રા।
નરેન્દ્રજાયાશુભદા પરસ્યામ્ ઉદગ્ બલેશસ્ય નૃપસ્ય મધ્યે॥
સત્ત્વૈર્ અલીઢં ન પિપીલમક્ષિકામલાવિલં વા[ક્.તદ્] વિજયપ્રદં હવિઃ।
દ્રવ્યાણ્ય્ અનૂનાનિ પટુઃ પુરોહિતો જુહોતિ સમ્યગ્ વિજયાય ભૂભૃતામ્॥
ગન્ધમાલ્યચરુકુમ્ભભાજનસ્રુક્કુશવ્યજનસર્પિષાં યદા।
ભઙ્ગવિસ્મૃતિનિપાતહીનતા પાર્થિવસ્ય ન ભવેત્ તદા શુભમ્[ક્.તદા ભવેચ્ છિવમ્]॥
શાન્તાયાં દિશિ યદિ શઙ્ખતૂર્યશબ્દાઃ સપ્તીનાં પ્લુતમિભબૃઙ્હિતાનિ[ક્.રુતગજબૃંહિતાનિ] વા સ્યુઃ।
પુંસાં વા પ્રમુદિતચેષ્ટિતપ્રલાપાઃ શ્રૂયન્તે યદિ ચ જયો ઽસ્તિ હોમકાલે॥
અપ્રતિરથઃ સમસ્તો યાત્રાલિઙ્ગસ્ તથા ઽભયશ્ ચ[ક્.ઽભયસ્ય] ગણઃ।
સ્વસ્ત્યયનશર્મવર્મા ઽપરાજિતાઃ પુષ્પસંજ્ઞાશ્ [ઽપરાજિતા ઽઽયુષ્યસંજ્ઞાશ્] ચ॥
ઇન્દ્રશ્ ચન્દ્રશ્ ચિતિ[ક્.ચન્દ્રેતિ] ગણો યત્[ક્.યં] તે ચન્દ્રશ્ ચ ભૂતભૂતેતિ।છેચ્કેદ્
સૂક્તં મહાવ્યાહૃતયો મન્ત્રાશીર્વૈષ્ણવા[ક્.સૂક્તમહાવ્યાહૃતયઃ પ્રાજાપત્યાશ્ ચ યે] મન્ત્રાઃ॥
પ્રાજાપત્યાશ્ ચોક્તા હોમે[ક્.ઉક્તાઃ કાલે (લચુન) રાજ્ઞો] નિર્ગચ્છતો ઽનુ ગમને ચ।
અગ્નિપુરોહિતસંસ્થાન્ય્ અતો[ક્.હોમે ઽગ્નિપ્રોહિતસંસ્થાનિ] નિમિત્તાનિ વક્ષ્યામિ[ક્.ગૃહ્ણીયાત્]॥
કૃતે ઽપિ યત્ને ઽતિકૃશઃ [ઊ.ઽપિ કૃzઅઃ] કૃશાનુર્ યાતવ્યકાષ્ઠાવિમુખો નતાર્ચિઃ।
વામીકૃતાવર્તશિખો [ઊ.વામે કૃતાવર્તશિખો] ઽતિધૂમો વિચ્છિન્નસાકમ્પવિલીનમૂર્તિઃ॥
શિમશિમાયતિ[ક્.શિમિશિમાયતિ,ઊ.સિમિસિમાયતિ] યસ્ય [ઊ.ચાસ્ય] હવિર્ હુતં સુર\-.ધનુઃ\-.સદૃશઃ કપિશો [ઊ.કપિલો] ઽથવા।
રુધિરપીતકબભ્રુહરિચ્છવિઃ પરુષમૂર્ત્તિર્ અનિષ્ટકરો ઽનલઃ॥
શ્વખરકરભ [ઊ.ખરકરભક]વાનરાનુરૂપો નિગડવિભીષણશસ્ત્રરૂપભૃદ્ વા।
શવરુધિરવસાસ્થિવસ્ત[ક્.ઊ.મજ્જ]ગન્ધો હુતભુગ્ અનિષ્ટફલઃ સ્ફુલિઙ્ગકૃચ્ ચ॥
ચર્મવિપાટનતુલ્યનિનાદો જર્જરમન્દવિ[ક્.મન્દ્રવિ,ઊ.દર્દુર]રૂક્ષરવો વા।
આકુલયંશ્ ચ પુરોહિતસભ્યાન્ [ઊ.પુરોહિતમર્ત્યાન્] ધૂમચયૈર્[ક્.ઊ.ધૂમલવૈર્] અશિવાય [ઊ.ન શિવાય] હુતાશઃ॥
હારકુન્દકુસુમેન્દુ[ક્.ઊ.કુમુદેન્દુ]સંનિભઃ સંહતો ઽઙ્ગસુખદો મહોદયઃ।
અઙ્કુશાબ્જજલવારણચ્છવિર્[ક્.ઊ.અઙ્કુશાતપનિવારણાકૃતિર્] હૂયતે ઽલ્પતપસાં ન [ઊ.ઽલ્પ ઉપમાન] હવ્યભુક્॥
ચામીકરાશોકકિરીટરત્ન[ક્.કુરણ્ટકાબ્જ]વૈદૂર્યનીલોત્પલસંનિભે ઽગ્નૌ।
ન ધ્વાન્તમ્ અન્તર્ ભવને ઽવકાશં કરોતિ રત્નાંશુહૃતં[ક્.હતં] નૃપસ્ય॥
યેષાં રથૌઘાર્ણવમેઘદન્તિનાં સમઃ સ્વનો[ક્.સમસ્વનો] ઽગ્નિર્ યદિ વા ઽપિ દુન્દુભેઃ।
તેષાં મદાન્ધેભઘટાવઘટ્ટિતા ભવન્તિ યાને તિમિરાબિલા [તિમિરોપમા] દિશઃ॥
ધ્વજકુમ્ભહયેભભૂભૃતામ્ અનુરૂપે વશમ્ એતિ ભૂભૃતામ્।
ઉદયાસ્તધરાધરાધરા હિમવદ્વિન્ધ્યપયોધરા ધરા॥
દ્વિરદમદમહીસરોજલાજૈર્ ઘૃતમધુના[ક્.ઘૃતમધુનોશ્] ચ હુતાશને સગન્ધે।
પ્રણતનૃપશિરોમણિપ્રભાભિર્ ભવતિ પુરશ્ છુરિતા નૃપસ્ય દીપ્તિઃ[ક્.પુરશ્ છુરિતેવ ભૂર્ નૃપસ્ય]॥
અગ્ન્યાશ્રિતં યત્ ફલમ્ ઉક્તમ્ અસ્મિંસ્ નૃજાતકર્માદિષુ[ક્.તજ્ જાતકર્માદિષુ] પૌષ્ટિકેષુ।
યજ્ઞેષુ સર્વેષુ ચ વહ્નિકાર્યેષ્વ્ એવં વદેદ્ યસ્ય યથાનુરૂપમ્॥એ19
મૂળ પાઠ: Yogayātrā · Edition: Ramacandra Jha, Darabhanga, KMSG 23, 1986 with reference to Kern, Hendrick, ``Die Yogayatra des Varahamihira, Adhyaya 1--9'' Verspreide Geschriften, Vol. 1, pp.99--168, Hague, 1913 and Bhattotpala's commentary in the Brhatsamhita · Data entry Mizue Sugita · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0