યોગવાસિષ્ઠ · અધ્યાય 6.98

અષ્ટનવતિતમઃ સર્ગઃ

શ્રીવસિષ્ઠ ઉવાચ ।
વિવેકિનો વિરક્તા યે વિશ્રાન્તા યે પરે પદે ।
તેષાં તનુત્વમાયાન્તિ લોભમોહાદયોઽરયઃ

ન હૃષ્યન્તિ ન કુપ્યન્તિ નાવિશન્ત્યાહરન્તિ ચ ।
ઉદ્વિજન્તેઽપિ નો લોકાલ્લોકાન્નોદ્વેજયન્તિ ચ

ન નાસ્તિક્યાન્ન ચાસ્તિક્યાત્કષ્ટાનુષ્ઠાનવૈદિકાઃ ।
મનોજ્ઞમધુરાચારાઃ પ્રિયપેશલવાદિનઃ

સઙ્ગાદાહ્લાદયન્ત્યન્તઃ શશાઙ્કકિરણા ઇવ ।
વિવેચિતારઃ કાર્યાણાં નિર્ણેતારઃ ક્ષણાદપિ

અનુદ્વેગકરાચારા બાન્ધવા નાગરા ઇવ ।
બહિઃ સર્વસમાચારા અન્તઃ સર્વાર્થશીતલાઃ

શાસ્ત્રાર્થરસિકાસ્તજ્જ્ઞા જ્ઞાતલોકપરાવરાઃ ।
હેયોપાદેયવેત્તારો યથાપ્રાપ્તાભિપાતિનઃ

વિરુદ્ધકાર્યવિરતા રસિકા સજ્જનસ્થિતૌ ।
અનાવરણસૌગન્ધ્યૈઃ પરાસ્પદસુખાશનૈઃ

પૂજયન્ત્યાગતં ફુલ્લા ભૃઙ્ગં પદ્મા ઇવાર્થિનમ્ ।
આવર્જયન્તિ જનતાં જનતાપાપહારિણઃ

શીતલાસ્પદવત્સ્નિગ્ધાઃ પ્રાવૃષીવ પયોધરાઃ ।
ભૂભૃદ્ભઙ્ગકરં ધીરા દેશભઙ્ગદમાકુલમ્

રોધયન્ત્યાગતં ક્ષોભં ભૂકમ્પમિવ પર્વતાઃ ।
ઉત્સાહયન્તિ વિપદિ સુખયન્તિ ચ સંપદિ

ચન્દ્રબિમ્બોપમાકારા દારા ઇવ ગુણાકરાઃ ।
યશઃપુષ્પામલદિશો ભાવિસત્ફલહેતવઃ

પુંસ્કોકિલસમાલાપા માધવા ઇવ સાધવઃ ।
કલ્લોલબહુલાવર્તં વ્યામોહમકરાલયમ્

લુઠન્તમિવ હેમન્તં લોડયન્તં જનાસ્પદમ્ ।
વીચિવિક્ષોભચપલં પરચિત્તમહાર્ણવમ્

તચ્ચ રોધયિતું શક્તાસ્તટસ્થાઃ સાધુપર્વતાઃ ।
આપત્સુ બુદ્ધિનાશેષુ કલ્લોલેષ્વાકુલેષુ ચ

સંકટેષુ દુરન્તેષુ સન્ત એવ ગતિઃ સતામ્ ।
એભિશ્ચિહ્નૈરથાન્યૈશ્ચ જ્ઞાત્વા તાનુચિતાશયાન્

આશ્રયેતૈકવિશ્રાન્ત્યૈ શ્રાન્તઃ સંસારવર્ત્મના ।
યસ્માદત્યન્તવિષમઃ સંસારોરગસાગરઃ

વિના સત્સઙ્ગમન્યેન પોતકેન ન તીર્યતે ।
આસ્તાં કિં મે વિચારેણ યદ્ભવેદસ્તુ તન્મમ

ઇત્યન્તઃ કલ્કમાસાદ્ય ન સ્થેયં ગર્તકીટવત્ ।
એકોઽપિ વિદ્યતે યસ્ય ગુણસ્તં સર્વમુત્સૃજન્

અનાદૃતાન્યતદ્દોષં તાવન્માત્રં સમાશ્રયેત્ ।
ગુણાન્દોષાંશ્ચ વિજ્ઞાતુમાબાલ્યાત્સ્વપ્રયત્નતઃ

યથાસંભવસત્સઙ્ગશાસ્ત્રૈઃ પ્રાગ્ધિયમેધયેત્ ।
દોષલેશમનાદૃત્ય નિત્યં સેવેત સજ્જનમ્

સ્થૂલદોષં ત્વનિર્વાણં શનૈઃ પરિહરેત્ક્રમાત્ ।
યાતિ રમ્યમરમ્યત્વં સ્થિરમસ્થિરતામપિ

યથા દૃષ્ટં તથા મન્યે યાતિ સાધુરસાધુતામ્ ।
એષ સોઽત્યન્ત ઉત્પાતો યઃ સાધુર્યાતિ દુષ્ટતામ્

દેશકાલવશાત્પાપૈર્મહોત્પાતોઽપિ દૃશ્યતે ।
સર્વકર્માણિ સંત્યજ્ય કુર્યાત્સજ્જનસંગમમ્ ।
એતત્કર્મ નિરાબાધં લોકદ્વિતયસાધનમ્

ન સજ્જનાદ્દૂરતરઃ ક્વચિદ્ભવે-
દ્ભજેત સાધૂન્વિનયક્રિયાન્વિતઃ ।
સ્પૃશન્ત્યયત્નેન હિ તત્સમીપગં
વિસારિણસ્તદ્ગતપુષ્પરેણવઃ

ઇત્યાર્ષે શ્રીવાસિષ્ઠમહારામાયણે વાલ્મીકીયે દે૦ મો૦ નિર્વાણપ્રકરણે ઉ૦ સજ્જનસમાગમપ્રશંસા નામાષ્ટનવતિતમઃ સર્ગઃ