યોગવાસિષ્ઠ · અધ્યાય 6.88

અષ્ટાશીતિતમઃ સર્ગઃ

શ્રીવસિષ્ઠ ઉવાચ ।
ભૂપીઠેન સતા તત્ર મયા તદનુ માનવ ।
અનુભૂતં નદનદીસ્વસંવેદનસંસ્થિતેઃ

ક્વચિન્મરણસાક્રન્દનારીકરુણવેદનમ્ ।
ક્વચિદુત્તાણ્ડવસ્ત્રૈણમહોત્સવમહાસુખમ્

ક્વચિદ્દુર્વારદુર્ભિક્ષદુરાક્રન્દં દુરીહિતમ્ ।
ક્વચિત્સકલસસ્યૌઘસંપન્નઘનસૌહૃદમ્

ક્વચિદગ્નિમહાદાહદગ્ધદેહોગ્રવેદનમ્ ।
ક્વચિજ્જલપ્લવાલૂનપુરપત્તનખણ્ડકમ્

ક્વચિચ્ચપલસામન્તકૃતલુણ્ઠનમણ્ડલમ્ ।
ક્વચિદુદ્દામદૌરાત્મ્યરક્ષઃપૈશાચમણ્ડલમ્

ક્વચિજ્જલાશયોલ્લાસવેલ્લનોત્પુલકાગ્રકમ્ ।
કન્દરોદરનિષ્ક્રાન્તવાતવેલ્લિતવારિદમ્

સંવિદ્બોધોન્નમત્સ્વાઙ્ગકેશોત્થાઙ્કુરલોમકમ્ ।
વારિવાહનવિક્ષોભનતોન્નતલસત્તલમ્

સશૃઙ્ગભૈરવશ્વભ્રપુરાદ્રિવનપત્તનમ્ ।
સંવિન્મણ્ડલસંચાલલેખાઙ્કમૃદુકમ્પનમ્

ક્વચિત્સામન્તસંક્ષુબ્ધસૈન્યસંહરણં રણે ।
ક્વચિત્સૌમ્યસુખાસીનસર્વસામન્તમણ્ડલમ્

અરણ્યં ક્વચિદાશૂન્યમુલ્લસદ્વાતઝંકૃતિ ।
જંગલં ક્વચિદાલૂનવ્યુપ્તસંપન્નસસ્યકમ્

હંસકારણ્ડવાકીર્ણસરઃ ફુલ્લામ્બુજં ક્વચિત્ ।
ક્વચિન્મરુસ્થલસ્થૂલસ્તમ્ભનાર્જુનમારુતમ્

ક્વચિન્નદનદીવાહહેલાનિકષઘર્ઘરમ્ ।
ક્વચિદઙ્કુરકાર્યાઙ્ગસિક્તબીજસ્ય જૃમ્ભણમ્

ક્વચિદન્તસ્તુ કીટાસ્યમૃદુસ્પન્દનવેદનમ્ ।
માં ત્વમેવાશુ બુદ્ધ્વેહ ત્રાયસ્વેતીવ બોધનમ્

શાખાપરિકરાભોગં મૃદ્ભાગાઙ્ગનિપીડનૈઃ ।
મૂલજાલમવષ્ટભ્ય ક્વચિદ્વિટપધારિણમ્

અન્યોન્યમલમાક્રમ્ય દિક્તટાઙ્ગનિપીડનૈઃ ।
ક્વચિદદ્ર્ય(?)સ્થિનિબિડૈરર્ણવોલ્લાસવેલ્લિતમ્

શુષ્કપલ્લવસંકોચનિબિડાઙ્ગનિપીડનમ્ ।
અમર્ષણૈઃ કરૈરાર્કૈઃ સ્વરસાકર્ષણં ક્વચિત્

શૃઙ્ગમન્દિરમાતઙ્ગપ્રહારાશનિભૂરુહામ્ ।
નિબિડાઙ્ગોત્કટસ્થૈર્યપરુષાપતનં ક્વચિત્

નિમીલિતૈક્ષણાનન્દતનૂનામસમાક્રમમ્ ।
ક્વચિત્સૂક્ષ્મતરોલ્લેખમઙ્કુરોલ્લાસનં નવમ્

મક્ષિકાયૌકમશકનિવાસસદૃશં ક્વચિત્ ।
કુડ્યલેશકુભૃઙ્ગારિહલહેલાનિકર્ષણમ્

શીતં શીતવિશીર્ણાઙ્ગજર્જરત્વગ્વિકીર્ણવત્ ।
પાષાણીભૂતસલિલં ક્વચિત્પરુષમારુતમ્

ઉદ્દાલીભૂતમૃદ્વઙ્ગમજ્જદન્તઃકૃમિવ્રજમ્ ।
ક્વચિદુદ્ભવદઙ્ગાદિમૂલં જલનિમજ્જનમ્

શનૈરન્તર્નિલીનામ્બુકૃતાહ્લાદં બહિશ્ચ ર-
-સોન્નામાઙ્કુરરોમૌઘં ક્વચિદ્વર્ષવિજૃમ્ભિતમ્

તનુતરપવનવિકમ્પિતકોમલનલિનીદલાસ્તરણૈઃ ।
વિહરણમિવ મે વિહિતં સરોભિરઙ્ગેષુ નિર્વાણમ્ ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીવાસિષ્ઠમહા૦ વાલ્મી૦ દે૦ મો૦ નિર્વાણપ્રકરણે ઉ૦ પાષા૦ ભૂમણ્ડલગતવિશેષવર્ણનં નામાષ્ટાશીતિતમઃ સર્ગઃ ॥૮