યોગવાસિષ્ઠ · અધ્યાય 6.78

અષ્ટસપ્તતિતમઃ સર્ગઃ

શ્રીવસિષ્ઠ ઉવાચ ।
વાતવર્ષહિમોત્પાતપાતભગ્ને ધરાતલે ।
જડવેગોઽગમદ્વૃદ્ધિં કલાવિવ મહીપતિઃ

ગઙ્ગાપ્રવાહપતિતધારાપાતવિવર્ધિતઃ ।
સરિત્સહસ્રૈઃ સહસા મેરુમન્દરભાસુરૈઃ

આદિત્યપથસંપ્રાપ્તકન્દરો જડમન્થરઃ ।
એકાર્ણવઃ સમુચ્છૂન આસીન્મૂર્ખ ઇવેશ્વરઃ

વિપુલાવર્તવૃત્ત્યાત્તવિવૃત્તાદ્રિજરત્તૃણઃ ।
સ્ફુરત્તુઙ્ગતરઙ્ગાગ્રનિગીર્ણાદિત્યમણ્ડલઃ

મેરુમન્દરકૈલાસવિન્ધ્યસહ્યજલેચરઃ ।
ગલિતાવનિપઙ્કાન્તર્લીનવ્યાલમૃણાલકઃ

અર્ધદગ્ધદ્રુમવનવ્યૂહશૈવલસંકટઃ ।
ત્રૈલોક્યભસ્મસંસૃષ્ટ આસીત્કર્દમકુત્સિતઃ

નભઃસ્તમ્ભવૃહદ્ધાનોત્તાલભાસ્કરપુષ્કરઃ ।
ધારાજાલમહામ્ભોદવિલીનનલિનીદલઃ

ડિણ્ડીરપર્વતપ્રાન્તનદદુન્મત્તવારિદઃ ।
ભ્રમદિન્દ્રાનિલાર્કેન્દુપુરપત્તનપૂરણૈઃ

કાષ્ઠવત્પ્રોહ્યમાણોગ્રસુરાસુરજનોત્કરઃ ।
શનૈઃ ક્રમોચ્છૂનતયા લિહન્નાદિત્યમણ્ડલમ્

તરત્તારતરારાવધારાધરસમુદ્ભવૈઃ ।
બુદ્બુદૈઃ પરિસંદિગ્ધપ્રોહ્યમાણમહાચલઃ

ભ્રમદ્બુદ્બુદવિશ્રાન્તભ્રાન્તકલ્પાન્તવારિદઃ ।
ઉત્તાલૈસ્તૈરનાધારૈઃ પશ્યન્નપરવારિદમ્

મહાપ્રવાહવાર્યોઘઘોષઘુંઘુમિતામ્બરઃ ।
એકપ્રવાહમહિતસવ્યોમકુલપર્વતઃ

ચણ્ડવાતકૃતાપૂર્વજલૌઘકુલપર્વતૈઃ ।
મહાઘુરઘુરારાવઘર્ઘરોગ્રમહારયઃ

બ્રહ્માણ્ડખણ્ડસંઘટ્ટપરાવૃત્તિભિરુદ્ધતઃ ।
કુર્વન્યોજનલક્ષાણિ વિતતાન્યુન્નતાનિ ચ

તૃણૈરિવ તરઙ્ગેષુ દોલાન્દોલનમદ્રિભિઃ ।
કુર્વદ્ભિરુપલાઘાતભગ્નભાસ્કરમણ્ડલઃ

શૂન્યબ્રહ્માણ્ડવિષુલજલઘાતકુલાયકે ।
નીલાનચલકાકોલાઞ્જહન્સલિલજાલકૈઃ

મૃતામૃતમહદ્ભૂતમજ્જનોન્મજ્જનાકુલાન્ ।
તરંગમકરાવર્તપ્રતિબિમ્બાન્વિતાનિવ

મૃતશિષ્ટાન્પુરભ્રષ્ટાન્ફેનાદ્રિતટિકોટિષુ ।
દધજ્જલબલશ્રાન્તાંસ્ત્રિદશાન્મશકાનિવ

વિપુલાદ્યતનાકાશવિપુલાનમ્બુબુદુદાન્ ।
સદ્વસ્રસંખ્યાન્કલયંલ્લોચનાનીવ વાસવઃ

શરદ્વ્યોમસમાભ્ગેગૈર્વલદ્ભિર્બુદ્ગુદેક્ષણૈઃ ।
પશ્યન્નિવ નદીધારાન્ભેઘાનાતામ્રપૂરકાન્

પુષ્કરાવર્તકાભ્રાણાં બહુભિર્વીચિમણ્ડલૈઃ ।
કુર્વન્નાલિઙ્ગનાનીવ સપક્ષાદ્રિવદુત્થિતૈઃ

ત્રિજગદ્ગ્રાસસંતૃપ્તઃ પ્રગાયન્નિવ ઘર્ઘરૈઃ ।
સ્વૈર્નૃત્યન્નિવ ચોગ્રાદ્રિકટકૈર્વીચિદોર્દ્રુમૈઃ

નદીધારાધરૈરૂર્ધ્વે મધ્યે દગ્ધૈર્ધરાધરૈઃ ।
અધો ધરાધરૈર્નાગૈરધરઃ પઙ્કગૈર્વૃતઃ

ધારાત્રિપથગાપૂરૈર્નિપતદ્ભિર્નિરન્તરમ્ ।
મગ્નોન્મગ્નો હ્યમાનાદ્રિશૃઙ્ગડિણ્ડીરબુદ્બુદઃ

ઉહ્યમાનદલત્સ્વર્ગખણ્ડક્રન્દન્નભશ્ચરઃ ।
વહદ્વિદ્યાધરીવૃન્દપદ્મિનીસુન્દરાન્તરઃ

એકાર્ણવપયઃપૂરૈર્ઘર્ઘરારાવરંહસિ ।
ત્રૈલોક્યખણ્ડસંહારે પ્રોહ્યમાણે મહામ્ભસિ

નાસીત્કશ્ચિત્પરિત્રાતા હન્તાઽવીચિવશોઽપિ ચ ।
શક્નોતિ કઃ પરિત્રાતું કાલેન કવલીકૃતમ્

નાકાશમાસીન્ન દિગન્ત આસી-
દધોઽપિ નાસીન્ન તદૂર્ધ્વમાસીત્ ।
ભૂતં ન આસીન્ન ચ સર્ગ આસી-
દાસીત્પરં કેવલમેવ વારિ

ઇત્યાર્ષે શ્રીવાસિષ્ઠમહારામાયણે વાલ્મીકીયે દે૦ મોક્ષોપાયેષુ નિર્વાણપ્રકરણે ઉ૦ પા૦ એકાર્ણવવર્ણનં નામાષ્ટસપ્તતિતમઃ સર્ગઃ