યોગવાસિષ્ઠ · અધ્યાય 6.7

ભુશુણ્ડ ઉવાચ ।
તતસ્તસ્ય મયા બ્રહ્મંસ્તચ્છ્રુત્વા પાવનં વચઃ ।
ઇદમુક્તં યથાપૃષ્ટં સુસ્પષ્ટપદયા ગિરા

સાધુ વિદ્યાધરાધીશ દિષ્ટ્યા બુદ્ધોઽસિ ભૂતયે ।
ભવાન્ધકૂપકુહરાચ્ચિરેણોત્થાનમિચ્છસિ

પાવનીયં તવ મતી રાજતે ઘનરૂપિણી ।
વિવેકેનાનલેનેવ કનકદ્રવસંતતિઃ

ઉપદેશગિરામર્થમાદત્તે હારિહેલયા ।
મુકુરે નિર્મલે દ્રવ્યમયત્નેનૈવ બિમ્બતિ

યદિદં વચ્મિ તત્સર્વમોમિત્યાદાતુમર્હસિ ।
અસ્માભિશ્ચિરમન્વિષ્ટં નાત્ર કાર્યા વિચારણા

યત્કિંચિત્સ્વદતેઽન્તસ્તે બુધ્યસ્વાબોધમુત્સૃજન્ ।
નાસિ ત્વં ચિરમપ્યન્તઃ પ્રેક્ષિતોઽપિ ન લભ્યસે

નાહંત્વમસ્તિ ન જગદિતિ નિશ્ચયિનસ્તવ ।
સર્વમસ્તિ શિવં તચ્ચ ન દુઃખાય સુખાય તે

કિમજ્ઞત્વાજ્જગજ્જાતં જગતોઽથ કિમજ્ઞતા ।
વિચાર્યાપીતિ નો વિદ્મ એકત્વાદલમેતયોઃ

મૃગતૃષ્ણામ્બુવદ્વિશ્વમવસ્તુત્વાત્સદપ્યસત્ ।
યશ્ચેદં ભાતિ તદ્બ્રહ્મ ન કિંચિત્કિંચિદેવ વા

મૃગતૃષ્ણામ્બુવદ્વિશ્વં નાસ્તિ ત્વમથવાસ્તિ ચ ।
પ્રતિભાસોઽપિ નાસ્ત્યત્ર તદભાવાદતઃ શિવમ્

વિશ્વબીજમહંત્વં ત્વં વિદ્ધિ તસ્માદ્ધિ જાયતે ।
સાદ્ર્યબ્ધ્યુર્વીનદીશાદિજગજ્જરઠપાદપઃ

અહંત્વબીજાદણુતો જાયતેઽસૌ જગદ્દ્રુમઃ ।
તસ્યેન્દ્રિયરસાઢ્યાનિ મૂલાનિ ભુવનાનિ હિ

તારકાજાલકલિકા ઋક્ષૌઘઃ કોરકોત્કરઃ ।
વાસનાગુચ્છવિસરાઃ પૂર્ણચન્દ્રઃ ફલાલયઃ

સ્વર્ગાદયો બૃહદ્વર્ગા મહાવિટપકોટરાઃ ।
મેરુમન્દરસહ્યાદિગિરયઃ પત્રરાજયઃ

સપ્તાબ્ધયોઽગ્રસુતયઃ પાતાલં મૂલકોટરમ્ ।
યુગાનિ ઘુણવૃન્દાનિ પર્વાણિ ગુણપઙ્ક્તયઃ

અજ્ઞાનમુત્પત્તિમહી નરા વિહગકોટયઃ ।
ઉપલમ્ભો બૃહત્સ્તમ્ભો દવો નિર્વાણનિર્વૃતિઃ

રૂપાલોકમનસ્કારા વિવિધામોદવૃત્તયઃ ।
વનં વિપુલમાકાશં શુક્તિજાલં મુખત્વચઃ

વિચિત્રશાખા ઋતવ ઉપશાખા દિશો દશ ।
સંવિદ્રસમહાપૂરો વાતસ્પન્દો નિવર્તનઃ

ચન્દ્રાર્કરુચયો લોલા મજ્જનોન્મજ્જનોન્મુખાઃ ।
રમ્યાઃ કુસુમમઞ્જર્યસ્તિમિરં ભ્રમરભ્રમઃ

પાતાલમાશાગણમન્તરિક્ષ-
માપૂર્ય તિષ્ઠત્યસદેવ સદ્વત્ ।
તસ્યાનહન્તાગ્નિહતેઽહમર્થ-
બીજે પુનર્નાસ્તિ સતોઽપિ રોહઃ

ઇત્યાર્ષે શ્રીવાસિષ્ઠમહારામાયણે વા૦ દે૦ મોક્ષો૦ નિર્વાણપ્રકરણે ઉત્ત૦ વિદ્યાધરોપાખ્યાને જગદ્વૃક્ષબીજવર્ણનં નામ સપ્તમઃ સર્ગઃ