યોગવાસિષ્ઠ · અધ્યાય 6.69

અપૂર્ણ
એકોનસપ્તતિતમઃ સર્ગઃ

શ્રીવસિષ્ઠ ઉવાચ ।
જગદઙ્ગમનાભાસમદૃશ્યં દૃશ્યવત્સ્થિતમ્ ।
પરયા દૃશ્યતે દૃષ્ટ્યા તદ્બ્રહ્મૈવ નિરામયમ્

તત્ર શૈલસરિત્સ્રોતોલોકાલોકાન્તરભ્રમાઃ ।
ભાન્તિ તે પરમાદર્શે મહાવ્યોમનિ બિમ્બિતાઃ

સા પ્રવિષ્ટા તતઃ સર્ગં તમનર્ગલચેષ્ટિતા ।
અહમપ્યવિશં તત્ર સંકલ્પાત્મા તયા સહ

યાવત્સા તત્ર વૈરિઞ્ચં લોકમાસાદ્ય સોદ્યમા ।
ઉપવિષ્ટા વિરિઞ્ચસ્ય પુરઃ પરમશોભના

વક્ત્યયં મુનિશાર્દૂલ પતિર્મે પાતિ મામિમામ્ ।
વિવાહાર્થમનેનાહં જનિતા મનસા પુરા

પુરાણઃ પુરુષોઽપ્યેષ મામપ્યદ્ય જરાગતામ્ ।
ન વિવાહિતવાંસ્તેન વિરાગમહમાગતા

વિરાગમેષોઽપ્યાયાતો ગન્તુમિચ્છતિ તત્પદમ્ ।
યત્ર ન દ્રષ્ટતા નૈવ દૃશ્યતા ન તુ શૂન્યતા

મહાપ્રલય આસન્નો જગત્યસ્મિંશ્ચ સંપ્રતિ ।
ધ્યાનાન્ન ચ ચલત્યેષુ શૈલમૌનાદિવાચલઃ

તસ્માન્મામેનમપિ ચ બોધયિત્વા મુનીશ્વર ।
આમહાકલ્પસર્ગાદૌ પરમે પથિ યોજય

ઇત્યુક્ત્વા મામસૌ તસ્ય બોધાયેદમુવાચ હ ।
નાથાયં મુનિનાથોઽદ્ય સદ્મ સંપ્રાપ્તવાનિદમ્

એષોઽન્યસ્મિઞ્જગદ્ગેહે બ્રહ્મણસ્તનયો મુનિઃ ।
પૂજયૈનં ગૃહાયાતં ગૃહસ્થગૃહપૂજયા

બુધ્યતામર્ઘ્યપાદ્યેન પૂજ્યતાં મુનિપુઙ્ગવઃ ।
મહન્મહત્સપર્યાભિર્મહાત્મભ્યો હિ રોચતે

તયેત્યુક્તે મહાબુદ્ધિર્બુબુધે સ સમાધિતઃ ।
સ્વસંવિત્તિદ્રવાત્મત્વાદાવર્ત ઇવ વારિધૌ

શનૈરુન્મીલયામાસ નયને નયકોવિદઃ ।
મધુઃ શિશિરસંશાન્તાવવનૌ કુસુમે યથા

શનૈઃ પ્રકટયામાસુસ્તાન્યઙ્ગાન્યસ્ય સંવિદમ્ ।
મધુપલ્લવજાલાનિ નવાનીવ નવં રસમ્

સુરસિદ્ધાપ્સરઃસઙ્ઘાઃ સમાજગ્મુઃ સમંતતઃ ।
યથા હંસાલયો લોલાઃ પ્રાતર્વિકસિતં સરઃ

દદર્શાસૌ પુરઃપ્રાપ્તં માં ચ તાં ચ વિલાસિનીમ્ ।
ઉવાચાથ વચો વેધાઃ પ્રણવસ્વરસુન્દરમ્

અન્યજગદ્બ્રહ્મોવાચ ।
કરામલકવદ્દૃષ્ટસંસારાસારસાર હે ।
જ્ઞાનામૃતમહામ્ભોદ મુને સ્વાગતમસ્તુ તે

પદવીમસિ સંપ્રાપ્ત ઇમામતિદવીયસીમ્ ।
દૂરાધ્વસુપરિશ્રાન્ત ઇદમાસનમાસ્યતામ્

ઇત્યુક્તે તેન ભગવન્નભિવાદય ઇત્યહમ્ ।
વદન્મણિમયે પીઠે નિવિષ્ટો દૃષ્ટિદર્શિતે

અથામરર્ષિગન્ધર્વમુનિવિદ્યાધરોદિતાઃ ।
પ્રસ્તુતાઃ સ્તુતયઃ પૂજા નતયઃ સ્થિતિનીતયઃ

તતો મુહૂર્તમાત્રેણ સર્વભૂતગણોદિતે ।
શાન્તે પ્રણતિસંરમ્ભે તસ્યોક્તં બ્રહ્મણો મયા

કિમિદં ભૂતભવ્યેશ યદિયં મામુપાગતા ।
વક્તિ જ્ઞાનગિરાસ્માંસ્ત્વં બોધયેતિ પ્રયત્નતઃ

ભવાન્ભૂતેશ્વરો દેવ સકલજ્ઞાનપારગઃ ।
ઇયં તુ કામમૂર્ખા કિં બ્રૂતે બ્રૂહિ જગત્પતે

કથમેષા ત્વયા દેવ જાયાર્થં જનિતા સતી ।
નેહ જાયાપદં નીતા નીતા વિરસતાં કથમ્

અન્યજગદ્બ્રહ્મોવાચ ।
મુને શૃણુ યથાવૃત્તમિદં તે કથયામ્યહમ્ ।
યથાવૃત્તમશેષેણ કથનીયં યતઃ સતામ્

અસ્તિ તાવદજં શાન્તમજરં કિંચિદેવ સત્ ।
તતશ્ચિત્કચનૈકાન્તરૂપિણઃ કચિતોઽસ્મ્યહમ્