યોગવાસિષ્ઠ · અધ્યાય 6.40

ચત્વારિંશઃ સર્ગઃ

શ્રીવસિષ્ઠ ઉવાચ ।
રૂપાલોકમનસ્કારબુદ્ધ્યાદીન્દ્રિયવેદનમ્ ।
સ્વરૂપં વિદુરમ્લાનમસ્વભાવસ્ય વસ્તુનઃ

અસ્વભાવતનુત્વેન સ્વભાવસ્થિતિરાતતા ।
યદોદેતિ તદા સર્ગો ભ્રમાભઃ પ્રતિભાસતે

યદા સ્વભાવવિશ્રાન્તિઃ સ્થિતિમેતિ શમાત્મિકા ।
જગદ્દૃશ્યં તદા સ્વપ્નઃ સુષુપ્ત ઇવ શામ્યતિ

ભોગા ભવમહારોગા બન્ધવો દૃઢબન્ધનમ્ ।
અનર્થાયાર્થસંપત્તિરાત્મનાત્મનિ શામ્યતામ્

।
અસ્વભાવાત્મતા સર્ગઃ સ્વભાવૈકાત્મતા શિવઃ ।
ભૂયતાં પરમવ્યોમ્ના શામ્યતાં મેહ તામ્યતામ્

નાત્માનમવગચ્છામિ ન દૃશ્યં ચ જગદ્ભ્રમમ્ ।
બ્રહ્મ શાન્તં પ્રવિષ્ટોઽસ્મિ બ્રહ્મૈવાસ્મિ નિરામયઃ

ત્વમેવ પશ્યસિ ત્વન્ત્વં સત્ત્વં શબ્દાર્થજૃમ્ભિતમ્ ।
પશ્યામિ શાન્તમેવાહં કેવલં પરમં નભઃ

બ્રહ્મણ્યેવ પરાકાશે રૂપાલોકમનોમયાઃ ।
વિભ્રમાસ્તવ સંજાતકલ્પાઃ સ્પન્દા ઇવાનિલે

બ્રહ્માત્મા વેત્તિ નો સર્ગં સર્ગાત્મા બ્રહ્મ વેત્તિ નો ।
સુષુપ્તો વેત્તિ નો સ્વપ્નં સ્વપ્નસ્થો ન સુષુપ્તકમ્

પ્રબુદ્ધો બ્રહ્મજગતોર્જાગ્રત્સ્વપ્નદૃશોરિવ ।
રૂપં જાનાતિ ભારૂપં જીવન્મુક્તઃ પ્રશાન્તધીઃ

યથાભૂતમિદં સર્વં પરિજાનાતિ બોધવાન્ ।
સંશામ્યતિ ચ શુદ્ધાત્મા શરદીવ પયોધરઃ

સ્મૃતિસ્થઃ કલ્પનસ્થો વા યથાખ્યાતશ્ચ સંગરઃ ।
સદસદ્ભ્રાન્તતામાત્રસ્તથાહંત્વજગદ્ભ્રમઃ

આત્મન્યપિ નાસ્તિ હિ યા
દ્રષ્ટા યસ્યા ન વિદ્યતે કશ્ચિત્ ।
ન ચ શૂન્યં નાશૂન્યં
ભ્રાન્તિરિયં ભાસતે સેતિ

ઇત્યાર્ષે શ્રીવાસિષ્ઠમહારામાયણે વા૦ દે૦ મો૦ નિર્વાણપ્રકરણે ઉ૦ વસિષ્ઠગીતાસુ આત્મવિશ્રાન્તિકથનં નામ ચત્વારિંશઃ સર્ગઃ