યોગવાસિષ્ઠ · અધ્યાય 6.27

સપ્તવિંશઃ સર્ગઃ

શ્રીવસિષ્ઠ ઉવાચ ।
નિર્વાણો ભવ શાન્તાત્મા યથાપ્રાપ્તાનુવૃત્તિમાન્ ।
સન્નેવાસત્સમઃ સૌમ્ય સ્ફટિકાદિવ નિર્મિતઃ

એકસ્મિન્નેવ સર્વસ્મિન્સંસ્થિતે વિતતાત્મનિ ।
નૈકસ્મિન્ન ચ સર્વસ્મિન્નાનાતાકલના કુતઃ

આદ્યન્તરહિતં સર્વં વ્યોમ ચિત્તત્ત્વનિર્ભરમ્ ।
શરીરોત્પત્તિનાશેષુ કા ચિત્તત્ત્વસ્ય ખણ્ડના

સ્ફુરન્તિ હિ જડક્રીડાશ્ચિચ્ચમત્કારચાપલાત્ ।
અચાપલાત્પ્રતીયન્તે તરઙ્ગા ઇવ વારિણિ

યથા શુભ્રામ્બુદે વસ્ત્રશઙ્કા ન ફલભાગિની ।
દેહોઽયમહમિત્યેષા તથા શઙ્કા ન વાસ્તવી

માઽવસ્તુનિ નિમગ્નસ્ત્વં ભવ ભૂરિભવપ્રદે ।
વસ્ત્વનન્તસુખાયાદ્યં ભવ્યં ભાવય ભૂતયે

ચિદ્વ્યોમાનન્તમેવાસ્મિન્નેયત્તાસ્તિ સમાત્મનઃ ।
ઇત્યેવ પરમં વસ્તુ વસ્તુ તત્પરમસ્તુ તે

એવં નિશ્ચયવાન્નામ ત્વમેવાસિ નિરઞ્જનઃ ।
ધ્યાતા ધ્યેયં તથા ધ્યાનં સત્યં ચાપિ ન કિંચન

દ્રષ્ટા દૃશ્યં દર્શનં ચ ચિત એવ વિભૂતયઃ ।
અતત્તત્સંવિદો નાન્યદધ્યાનં ધ્યેયમસ્તિ ચ

ઉદ્યતિ પ્રતિપચ્ચન્દ્રે વહતિ પ્રલયાનિલે ।
આત્મતત્ત્વં સમં સૌમ્યં ન ક્ષુભ્યતિ ન શામ્યતિ

યથા નૌયાયિનઃ સ્થાણુતરુશૈલાદિવેપનમ્ ।
યથા શુક્તૌ રજતધીસ્તથા દેહાદિ ચેતસઃ

યથા દેહાદિ ચિત્તસ્ય તથા દેહસ્ય ચિત્તકમ્ ।
તથૈવ જીવઃ પરમે પદે દ્વૈતમતઃ કુતઃ

સર્વમેકમિદં શાન્તં બ્રહ્મ બૃંહિતવેદનાત્ ।
ન કિંચિજ્જગદાદ્યસ્તિ ભ્રાન્તિરન્યા ન વિદ્યતે

ન વિદ્યતે યથા વ્યોમ્નિ વનં સ્નેહશ્ચ સૈકતે ।
વિદ્યુચ્છશાઙ્કબિમ્બે ચ તથા દેહાદિ ચેતસિ

અવિદ્યમાન એવાસ્મિન્મા બિભીહિ જગદ્ભ્રમે ।
એતદેવ પરં સત્યં વિદ્ધિ સત્યવિદાં વર

જગદસ્તિ ન સત્તેતિ યાસીદ્ભ્રાન્તિસ્તવાદ્ય સા ।
શાન્તા મદુપદેશેન કિમન્યદ્બન્ધકારણમ્

સ્થાલ્યુદઞ્ચનકુમ્ભાદિ યથા મૃન્માત્રકં તથા ।
ચિત્તમાત્રં જગદિદં ક્ષીણં તચ્ચ વિચારણાત્

આપત્સુ સંપત્સુ ભવાભવેષુ
શાન્તૈષણાહર્ષવિષાદસંવિત્ ।
સૌમ્યાદહંભાવવિદા વિમુક્તો
યથાસ્થિતં તિષ્ઠ વિલીય માસ્વ

યથાસ્થિતં વસ્ત્વધિગમ્ય રામ
સ્થિતોઽસિ ચેદ્વા સ્વકુલામ્બરેન્દો ।
તદ્ધર્ષશોકૈષણદૂષણાદિ
વિમુચ્ય વા તિષ્ઠ યથેચ્છમાસ્વ

ઇત્યાર્ષે શ્રીવાસિષ્ઠમહારામાયણે વાલ્મીકીયે દે૦ મોક્ષોપાયેષુ નિર્વાણપ્રકરણે ઉ૦ મુખ્યયોગોપદેશો નામ સપ્તવિંશઃ સર્ગઃ