યોગવાસિષ્ઠ · અધ્યાય 6.201

એકાધિકદ્વિશતતમઃ સર્ગઃ

શ્રીવાલ્મીકિરુવાચ ।
અથાર્વાક્સાધુવાદેષુ પ્રશાન્તેષુ શનૈઃશનૈઃ ।
જ્ઞાનોપદેશમાસાદ્ય પ્રોલ્લસત્સ્વિવ રાજસુ

પ્રશાન્તસંસૃતિભ્રાન્તૌ જને ચરિતમાત્મનઃ ।
સ્વયં હસતિ ચિત્તેન સત્યં સમનુધાવતા

વલચ્ચિત્તકલં જ્ઞાનસમાસ્વાદનતત્પરે ।
વિવેકિનિ સભાલોકે શાન્તે ધ્યાનમિવાસ્થિતે

બદ્ધપદ્માસને રામે સભ્રાતરિ ગુરોઃ પુરઃ ।
સ્થિતે કૃતાઞ્જલૌ દીપ્તગુરુવક્રગતેક્ષણે

પાર્થિવે કિમપિ ધ્યાનમિવાસ્વાદયતિ સ્થિતિમ્ ।
જીવન્મુક્તાત્મિકામન્તરાદિમધ્યાન્તપાવનીમ્

ગ્રહીતુમર્ચાં ભક્તાનાં માનિતાર્થજનો મુનિઃ ।
તૂષ્ણીં ક્ષણમિવ સ્થિત્વા પ્રોવાચાનાકુલાક્ષરમ્

સ્વકુલાકાશશીતાંશો રામ રાજીવલોચન ।
કિમન્યદિચ્છસિ શ્રોતું કથયામિમતેચ્છયા

સ્થિતિં ચ કીદૃશીમેનામદ્યાનુભવસિ સ્વયમ્ ।
કિંરૂપમિદમાભાસં જાગતં વદ પશ્યસિ

ઇત્યુક્તે મુનિના તેન પ્રાહ રાજકુમારકઃ ।
અવિહ્વલં મૃદુ સ્પષ્ટં ગુરોરાલોકયન્મુખમ્

શ્રીરામ ઉવાચ ।
ત્વત્પ્રસાદેન યાતોઽસ્મિ પરાં નિર્મલતાં પ્રભો ।
શાન્તાશેષકલઙ્કાઙ્કં શરદીવ નભસ્તલમ્

સર્વા એવોપશાન્તા મે ભ્રાન્તયો ભવભઙ્ગદાઃ ।
સ્વરૂપેણાવદાતેન તિષ્ઠામ્યચ્છમિવામ્બરમ્

સ્થિતોઽહં ગલિતગ્રન્થિઃ શાન્તાશેષવિશેષણઃ ।
સ્ફટિકાલયમધ્યસ્થસ્ફટિકામલધીરહમ્

અન્યચ્છ્રોતુમથાહર્તું શાન્તં નેચ્છતિ મે મનઃ ।
પરાં તૃપ્તિમુપાયાન્તં સુષુપ્તમિવ સંસ્થિતમ્

શાન્તાશેષપરામર્શં વિગતાશેષકૌતુકમ્ ।
સંત્યક્તાશેષસંકલ્પં શાન્તં મમ મુને મનઃ

પરિનિર્વામિ શામ્યામિ જાગ્રદેવ જગત્સ્થિતૌ ।
અસ્વપ્નમપુનર્બોધં સ્વપિમીવ નિરામયમ્

આશાવિધુરિતામાત્મસંસ્થિતિં પ્રાક્તનીં તનૌ ।
પ્રવિહસ્ય સ્ફુરત્સૂક્તૈઃ સ્વસ્થસ્તિષ્ઠામ્યસંશયમ્

નોપદેશેન નાર્થેન ન શાસ્ત્રૈર્ન ચ બન્ધુભિઃ ।
ત્યાગેન ચ ન ચૈતેષામધુના મમ કારણમ્

સામ્રાજ્યસ્યાથવા વ્યોમ્નિ યા સ્થિતિઃ ક્ષોભવર્જિતા ।
તામેવાનુભવામ્યત્ર મચ્ચિત્તામનપાયિનીમ્

ખાદપ્યતિતરામચ્છં ચિદાકાશાંશમાત્રકમ્ ।
જગદિત્યેવ પશ્યામિ લોચનાદ્યઙ્ગતાં ગતઃ

આકાશમાત્રમેવેદં જગદિત્યેકનિશ્ચયઃ ।
દૃશ્યનામ્નિ નભસ્યસ્મિન્ક્ષયે જાગર્મિ ચાક્ષયઃ

યથાકામં યથાપ્રાપ્તં યથાસ્થિતમિવ સ્થિતમ્ ।
યદ્વક્તિ તદવિઘ્નેન કરોમ્યપગતૈષણમ્

ન તુષ્યામિ ન હૃષ્યામિ ન પુષ્યામિ ન રોદિમિ ।
કાર્યં કાર્યં કરોમ્યેકો ભ્રાન્તિર્દૂરં ગતા મમ

અન્યતામેતુ સર્ગોઽયં વાતુ વા પ્રલયાનિલઃ ।
સૌમ્યો ભવતુ વા દેશઃ સ્વસ્થોઽહં સ્વાત્મનિ સ્થિતઃ

વિશ્રાન્તોસ્મિ વિલક્ષ્યોસ્મિ દુર્લક્ષ્યોસ્મિ નિરામયઃ ।
નાશાભિર્બન્ધમાપ્નોમિ મુને ખમિવ મુષ્ટિભિઃ

યથા તરુગતાત્પુષ્પાદ્ગન્ધઃ પ્રાપ્ય નભઃપદમ્ ।
તિષ્ઠત્યેવમહં દેહાદતીતઃ સંસ્થિતઃ સમઃ

યથૈવ સર્વે રાજાનો વિહરન્તિ યથાસુખમ્ ।
અપ્રબુદ્ધાઃ પ્રબુદ્ધાશ્ચ રાજ્યેષુ બહુકર્મસુ

શાન્તહર્ષવિષાદાશઃ સ્થિરૈકસમદર્શનઃ ।
સ્થિત આત્મનિ નિઃશઙ્કં તથૈવ વિહરામ્યહમ્

સર્વસ્યોપર્યપિ સુખી સુખં નેહામિ મે પ્રભો ।
જનસામ્યેન તિષ્ઠામિ યથેચ્છં માં નિયોજય

બાલો લીલામિવ ત્યક્તશઙ્કં સંસારસંસ્થિતિમ્ ।
યાવદ્દેહમિમાં સાધો પાલયામ્યમલૈકદૃક્

ભુઞ્જે પિબામિ તિષ્ઠામિ પાલયામિ નિજક્રિયામ્ ।
જાતોઽહં વિગતાશઙ્કસ્ત્વત્પ્રસાદાન્મુનીશ્વર

શ્રીરામ ઉવાચ ।
અહો બત મહાપુણ્યં પદમાસાદિતં ત્વયા ।
અનાદિમધ્યપર્યન્તમિદં યત્ર ન શોચ્યતે

સમ્યક્સમસમાભોગે શીતલે સ્વાત્મનિ સ્વયમ્ ।
નભસીવ નભઃ શાન્તે વિશ્રાન્તિમસિ લબ્ધવાન્

દિષ્ટયા જાતો વિશોકસ્ત્વં દિષ્ટ્યા સમ્યગવસ્થિતઃ ।
દિષ્ટયા લોકદ્વયેઽનર્થશઙ્કા તે શમમાગતા

દિષ્ટયા રઘૂણાં તનય સંજ્ઞઃ પાવિતવાનસિ ।
ભૂતભવ્યભવિષ્યસ્થાં બોધેન કુલસંતતિમ્

અધુના મુનિનાથસ્ય વિશ્વામિત્રસ્ય રાઘવ ।
પૂરયિત્વાર્થિતાં ભુક્ત્વા પિત્રા સહ મહીમિમામ્

ત્વયાન્વિતાઃ સતનયભૃત્યબાન્ધવાઃ
પદાતયઃ સરથંગજાશ્વમણ્ડલાઃ ।
નિરામયા વિગતભયાઃ સ્થિરશ્રિયઃ
સદોદયાઃ સુભગ ભવન્તુ રાઘવાઃ

ઇત્યાર્ષે શ્રીવાસિષ્ઠમહારામાયણે વા૦ દે૦ મો૦ નિર્વાણપ્રકરણે ઉત્તરાર્ધે વિશ્રાન્તિપ્રકટીકરણં નામૈકાધિકદ્વિશતતમઃ સર્ગઃ