યોગવાસિષ્ઠ · અધ્યાય 6.15

પઞ્ચદશઃ સર્ગઃ

ભુશુણ્ડ ઉવાચ ।
યત્રાહંત્વં જગત્તત્ર પૂર્વમાગત્ય તિષ્ઠતિ ।
પરાણ્વન્તરપીન્દ્રસ્ય ત્રસરેણૂદરે યથા

ભ્રમસ્ય જાગતસ્યાસ્ય જાતસ્યાકાશવર્ણવત્ ।
અહંભાવોઽભિમન્તાત્મા મૂલમાદ્યમુદાહૃતમ્

વાસનારસસંસિક્તાદહંબીજકણાદયમ્ ।
બ્રહ્માદ્રૌ વ્યોમવિપિને જાયતે ત્રિજગદ્દ્રુમઃ

તારકાપુષ્પનિકરો વિલીનાચલપલ્લવઃ ।
સરિત્સારશિરાપૂરો વાસનાસારતત્ફલઃ

અહંત્વસલિલસ્યેદં જગત્સ્પન્દ ઉદાહૃતઃ ।
ચિઞ્ચમત્કરણસ્વાદુર્વાસનાવિસરદ્રવઃ

તારકાસીકરાસારો નભોનન્તનિખાતવાન્ ।
ભાવાભાવમહાવર્તો નાનાગિરિતરઙ્ગકઃ

ત્રિલોકીવિલિખલ્લેખો વિલોલાલોકફેનિલઃ ।
બ્રહ્માણ્ડબુદ્બુદોદ્ભેદઃ કવાટાપીડપીવરઃ

ભૂપીઠદૃઢડિણ્ડીરપિણ્ડશ્ચિદ્ધનમદ્ગુમાન્ ।
ચિત્રાજવં જવીભાવમજ્જનોન્મજ્જનાત્મકઃ

જરામરણમોહાદિવીચીચયચમત્કૃતિઃ ।
ઉત્પન્નધ્વંસિદેહાદિબિન્દુવૃન્દૈકબન્ધુરઃ

અહંત્વપવનસ્પન્દો જગદિત્યવગમ્યતામ્ ।
અહંત્વપદ્મસૌગન્ધ્યં જગદિત્યવબુધ્યતામ્

નાહંત્વજગતી ભિન્ને પવનસ્પન્દવત્સદા ।
પયો દ્રવત્વમિવ ચ વહ્નિરૌષ્ણ્યમિવાપિ ચ

જગદસ્ત્યહમર્થેઽન્તરહમસ્તિ જગદ્ધૃદિ ।
અન્યોન્યભાવિની ત્વેતે આધારાધેયવત્સ્થિતે

જગદ્બીજમહંત્વં યો માર્ષ્ટિ વોધાદવેદનાત્ ।
અલં ચિત્રં જલેનેવ તેન ધૌતં જગન્મલમ્

અર્હત્વં નામ તત્કિંચિદ્વિદ્યાધર ન વિદ્યતે ।
અકારણમવસ્તુત્વાચ્છશશૃઙ્ગમિવોદિતમ્

બ્રહ્મણ્યતિતતેઽનન્તે સંકલ્પોલ્લેખવર્જિતે ।
અહંત્વકારણાભાવાન્ન કદાચન સન્મયમ્

અવસ્તુન્યેતિ સર્ગાદૌ ન સંભવતિ કારણમ્ ।
અતોઽહંત્વાદિ નાસ્ત્વેવવન્ધ્યાસુત ઇવ ક્વચિત્

તદભાવાજ્જગન્નાસ્તિ ચિત્ત્વં જગદભાવતઃ ।
શિષ્ટં નિર્વાણમેવાતઃ શાન્તમાસ્સ્વ યથાસુખમ્

અભાવાદુપપત્તિસ્થાદેવં જગદહંત્વયોઃ ।
રૂપાલોકમનસ્કારાઃ શાન્તાસ્તવ ન ચેતરત્

યન્નાસ્તિ તત્તુ નાસ્ત્યેવ શેષં શાન્તમસિ ધુવમ્ ।
સંપ્રબુદ્ધોઽસિ મા ભૂયો નિર્મલાં ભ્રાન્તિમાહર

વ્યપગતકલનાકલઙ્કશુદ્ધઃ
શિવમસિ શાન્તમસીશ્વરોઽસિ નિત્યઃ ।
સ્વમપિ ભવતિ પર્વતોપમાનં
જગદપિ વા પરમાણુરૂપમેવ

ઇત્યાર્ષે શ્રીવાસિષ્ઠમહારામાયણે વાલ્મીકીયે દે૦ મો૦ નિર્વાણપ્રકરણે ઉત્તરાર્ધે વિ૦ વિદ્યાધરનિર્વાણં નામ પઞ્ચદશઃ સર્ગઃ