યોગવાસિષ્ઠ · શ્લોક 6.14-2

ચતુર્દશઃ સર્ગઃ

શ્રીવસિષ્ઠ ઉવાચ ।
અસ્તિ તાવદનન્તસ્ય તસ્ય ક્વચિદયં કિલ ।
જગદ્રૂપઃ પરિસ્પન્દો મૃગતૃષ્ણા મરાવિવ

તત્ર કારણતાં યાતો બ્રહ્મા કમલસંભવઃ ।
સ્થિતઃ પિતામહત્વેન સૃષ્ટભૂતભરભ્રમઃ

તસ્યાહં માનસઃ પુત્રો વસિષ્ઠઃ શ્રેષ્ઠચેષ્ટિતઃ ।
ઋક્ષચક્રે ધ્રુવધૃતે નિવસામિ યુગં પ્રતિ

સોઽહં કદાચિદાસ્થાને સ્વર્ગે તિષ્ઠઞ્છતક્રતોઃ ।
શ્રુતવાન્નારદાદિભ્યઃ કથાં સુચિરજીવિનામ્

કથાપ્રસઙ્ગે કસ્મિંશ્ચિદથ તત્રાભ્યુવાચ હ ।
શાતાતપો નામ મુનિમૌની માની મહામતિઃ

મેરોરીશાનકોણસ્થે પદ્મરાગમયે દિવિ ।
અસ્તિ કલ્પતરુઃ શ્રીમાઞ્છૃઙ્ગે ચૂત ઇતિ શ્રુતઃ

તસ્ય કલ્પતરોર્મૂર્ધ્નિ દક્ષિણસ્કન્ધકોટરે ।
કલધૌતલતાપ્રોતે વિદ્યતે વિહગાલયઃ

તસ્મિન્નિવસતિ શ્રીમાન્ભુશુણ્ડો નામ વાયસઃ ।
વીતરાગો બૃહત્કોશે બ્રહ્મેવ નિજપઙ્કજે

સ યથા જગતાં કોશે જીવતીહ સુરાશ્ચિરમ્ ।
ચિરંજીવી તથા સ્વર્ગે ન ભૂતો ન ભવિષ્યતિ

સ દીર્ઘાયુઃ સ નીરાગઃ સ શ્રીમાન્સ મહામતિઃ ।
સ વિશ્રાન્તમતિઃ શાન્તઃ સ કાન્તઃ કાલકોવિદઃ

સ યથા જીવતિ ખગસ્તથેહ યદિ જીવ્યતે ।
તદ્ભવેજ્જીવિતં પુણ્યં દીર્ઘં ચોદયમેવ ચ

ઇતિ તેન ભુશુણ્ડોઽસૌ ભૂયઃ પૃષ્ટેન વર્ણિતઃ ।
યથાવદેવ દેવાનાં સભાયાં સત્યમુક્તવાન્

કથાવસરસંશાન્તાવથ યાતે સુરવ્રજે ।
ભુશુણ્ડં વિહગં દ્રષ્ટુમહં યાતઃ કુતૂહલાત્

ભુશુણ્ડઃ સંસ્થિતો યત્ર મેરોઃ શ્રૃઙ્ગં તદુત્તમમ્ ।
સંપ્રાપ્તવાન્ક્ષણેનાહં પદ્મરાગમયં બૃહત્

રત્નગૈરિકકાન્તેન તેજસા વહ્નિવર્ચસા ।
મધ્વાસવરસેનેવ રઞ્જયત્કકુભાં ગણમ્

કલ્પાન્તજ્વલનોજ્જ્વાલાપિણ્ડાદ્રિમિવ સંચિતમ્ ।
ઇન્દ્રનીલશિખાધૂમમાલોકારુણિતામ્બરમ્

સર્વેષામેવ રાગાણાં રાશિમદ્રાવિવ સ્થિતમ્ ।
સર્વસંધ્યાભ્રજાલાનાં ઘનમેકમિવાકરમ્

ઉત્ક્રાન્તિં કુર્વતો મેરોર્બ્રહ્મનાડ્યેવ નિર્ગતમ્ ।
મૂર્ધાનમાગતં કાન્તં વાડવં જઠરાનલમ્

સુમેરુવનદેવ્યેવ નવાલક્તકરઞ્જિતમ્ ।
લીલયાઽઽદાતુમિન્દું ખે નીતં હસ્તશિખાઙ્ગુલિમ્

જ્વાલાભિરિવ માલાભિરરુણાભિઃ પયોમુખમ્ ।
ખં ગન્તુમિવ સસ્પન્દં શૈલસ્થમિવ વાડવમ્

તારાઃ સ્પ્રષ્ટુમિવાકાશમઙ્ગુલીભિરિવ ત્રિભિઃ ।
કચદંશુનખાગ્રાભિઃ પરિચુમ્બદિવોન્નતમ્

ગર્જજ્જીમૂતમુરજં ભૂભૃતાનાં તુ મણ્ડપમ્ ।
હસત્કુસુમગુચ્છાઢ્યં ધ્વનત્ષટ્પદપેટકમ્

દન્તતાલદલાવલ્યા પરિહાસાદિવ સ્ફુરત્ ।
દોલાલોલાપ્સરોવૃન્દમુદારમદમન્મથમ્

શિલાવિશ્રાન્તવિબુધમિથુનાશ્રિતકન્દરમ્ ।
વરામ્બરાજિનં શુભ્રગઙ્ગાયજ્ઞોપવીતિ ચ

તાપસં પિઙ્ગલમિવ વેણુદણ્ડધરં સ્થિતમ્ ।
ગઙ્ગાનિર્ઝરનિર્હ્રાદિ લતાગૃહગતામરમ્

ગન્ધર્વગીતસુભગમામોદમધુરાનિલમ્ ।
ફુલ્લહેમામ્બુજોત્તંસં તારારત્નવિભૂષિતમ્ ।
વ્યોમ્નઃ પારમિવ પ્રાપ્તં પિઙ્ગલં મૈરવં શિરઃ

સિતહરિતપીતપાટલ-
ધવલૈર્વનકુસુમરાશિનવરઙ્ગૈઃ ।
દિવિ વિહિતામલચિત્રં
લીલાચલમમરયુવતિવર્ગસ્ય

ઇત્યાર્ષે શ્રીવાસિષ્ઠમહારામાયણે વાલ્મી૦દે૦મોક્ષો૦ નિર્વાણપ્ર૦ પૂ૦ ભુશુણ્ડોપાખ્યાને મેરુશિખરવર્ણનં નામ ચતુર્દશઃ સર્ગઃ