યોગવાસિષ્ઠ · શ્લોક 6.15-2

પઞ્ચદશઃ સર્ગઃ

શ્રીવસિષ્ઠ ઉવાચ ।
કુસુમાપૂર્ણકલ્પાભ્રકુન્તલે તસ્ય મૂર્ધનિ ।
કલ્પાઙ્ગમહમદ્રાક્ષં શાખાચક્રમિવ સ્થિતમ્

પુષ્પરેણ્વભ્રવલિતં રત્નસ્તબકદન્તુરમ્ ।
ઉત્સેધનિર્જિતાકાશં શૃઙ્ગે શૃઙ્ગમિવાર્પિતમ્

તારાદ્વિગુણપુષ્પૌઘં મેઘદ્વિગુણપલ્લવમ્ ।
રશ્મિદ્વિગુણરેણ્વભ્રં તડિદ્દ્વિગુણમઞ્જરીમ્

સ્કન્ધેષુ કિન્નરીગીતદ્વિગુણભ્રમરસ્વનમ્ ।
દોલાલોલાપ્સરોલોકદ્વિગુણીકૃતપલ્લવમ્

સિદ્ધગન્ધર્વસંઘાતદ્વિગુણોત્થવિહંગમમ્ ।
રત્નકાન્ત્યચ્છનીહારદ્વિગુણત્વગ્વૃતાંશુકમ્

ચન્દ્રબિમ્બસમાશ્લેષદ્વિગુણાઙ્ગબૃહત્ફલમ્ ।
મૂલસંલીનકલ્પાભ્રદ્વિગુણીકૃતપર્વકમ્

સુરસંવલિતસ્કન્ધં પત્રવિશ્રાન્તકિન્નરમ્ ।
નિકુઞ્જકુઞ્જજીમૂતં કચ્છસુપ્તસુરાદિકમ્

સ્વાકારવિપુલં ભૃઙ્ગાનુત્સાર્ય વલયસ્વનૈઃ ।
અપ્સરોભ્રમરીભિશ્ચ ગૃહીતકુસુમાન્તરમ્

સુરકિંનરગન્ધર્વવિદ્યાધરવરાન્વિતમ્ ।
જગજ્જાલમિવાનન્તદશાશાકાશપૂરકમ્

નીરન્ધ્રકલિકાજાલં નીરન્ધ્રમૃદુપલ્લવમ્ ।
નીરન્ધ્રવિકસત્પુષ્પં નીરન્ધ્રવનમાલિતમ્

નીરન્ધ્રમઞ્જરીપુઞ્જં નીરન્ધ્રમણિગુચ્છકમ્ ।
નીરન્ધ્રાંશુકરત્નાઢ્યં લતાવિલસનાકુલમ્

સર્વત્ર કુસુમાપૂરૈઃ સર્વત્ર ફલપલ્લવૈઃ ।
સર્વામોદરજઃપુઞ્જૈઃ પરં વૈચિત્ર્યમાગતમ્

તસ્ય કક્ષેષુ કુઞ્જેષુ લતાપત્રેષુ પર્વસુ ।
પુષ્પેષ્વાલયસંલીનાન્વિહગાન્દૃષ્ટવાનહમ્

નિશાનાથકલાખણ્ડમૃણાલશકલૈધિતાન્ ।
અર્જુનામ્ભોજિનીકન્દકવલાન્બ્રહ્મસારસાન્

વિરંચેરથ હંસાનાં પોતકાન્સામગાયિનઃ ।
ૐકારવેદસુહૃદો બ્રહ્મવિદ્યાનુશાસનાન્

ઉદ્ગીર્ણમન્ત્રનિચયાન્સ્વાહાકારનિભસ્વનાન્ ।
અસ્થિનૈકતડિત્પુઞ્જનીલમેઘસમોપમાન્

દેવૈર્નિરીક્ષિતાન્નિત્યં યજ્ઞવેદિલતાદલાન્ ।
શુકાન્કાર્શાનવાઞ્છયામાઞ્છિશૂઞ્છિખિશિખાશિખાન્

ગૌરીરક્ષિતબર્હૌઘાન્કૌમારાન્વરબર્હિણઃ ।
સ્કન્દોપન્યસ્તનિઃશેષશૈવવિજ્ઞાનકોવિદાન્

વ્યોમ્નૈવ જાતનષ્ટાનાં મહતાં વ્યોમપક્ષિણામ્ ।
બન્ધૂનાબદ્ધનિલયાઞ્છરદભ્રસમાકૃતીન્

વિરંચિહંસજાનન્યાનન્યાનગ્નિશુકોદ્ભવાન્ ।
કૌમારબર્હિજાનન્યાનન્યાનમ્બરપક્ષિજાન્

દ્વિતુણ્ડાંશ્ચ ભરદ્વાજાન્હેમચૂડાન્વિહંગમાન્ ।
કલવિઙ્કબલાન્ગૃધ્રાન્કોકિલાન્ક્રૌઞ્ચકુક્કુટાન્

ભાસચાષબલાકાદીન્બહૂનન્યાંશ્ચ રાઘવ ।
ભૂતૌઘં જગતીવાહં દૃષ્ટવાંસ્તત્ર પક્ષિણઃ

દક્ષિણસ્કન્ધશાખાયાં સ્થિતાયાં વૈ દવીયસિ ।
અથાહં દૃષ્ટવાન્પુષ્ટપત્રાયામમ્બરસ્થિતઃ

કાલે કાકોલવલયં મઞ્જરીજાલમાલિતમ્ ।
લોકાલોકાચલેઽરણ્યે કલ્પાભ્રૌઘમિવ સ્થિતમ્

તત્ર પશ્યામ્યહં યાવદેકાન્તે સ્કન્ધકોટરે ।
વિચિત્રકુસુમાસ્તીર્ણે વિવિધામોદશાલિનિ

પુણ્યકૃદ્યોષિતાં સ્વર્ગે પ્રિયસ્તબકવાસિતાઃ ।
અપરિક્ષુભિતાકારાઃ સભાયાં વાયસાઃ સ્થિતાઃ

વિભેદ્યમેઘા વાતેન સમેનેવાપસારિતાઃ ।
તેષાં મધ્યે સ્થિતઃ શ્રીમાન્ભુશુણ્ડઃ પ્રોન્નતાકૃતિઃ

મધ્યે ચ કાચખણ્ડાનામિન્દ્રનીલ ઇવોન્નતઃ ।
પરિપૂર્ણમના માની સમઃ સર્વાઙ્ગસુન્દરઃ

પ્રાણસ્પન્દાવધાનેન નિત્યમન્તર્મુખઃ સુખી ।
ચિરંજીવીતિ વિખ્યાતશ્ચિરજીવિતયા તયા

જગદ્વિદિતદીર્ઘાયુર્ભુશુણ્ડ ઇતિ વિશ્રુતઃ ।
યુગાગમાપાયદશાદશનપ્રૌઢમાનસઃ

પ્રતિકલ્પં ચ ગણયન્ખિન્નશ્ચક્રપરમ્પરામ્ ।
જન્મનાં લોકપાલાનાં શર્વશક્રમરુત્વતામ્

સંસ્મર્તા સમતીતાનાં સુરાસુરમહીભૃતામ્ ।
પ્રસન્નગમ્ભીરમનાઃ પેશલઃ સ્નિગ્ધમુગ્ધવાક્

અવ્યક્તવક્તા વિજ્ઞાતા નિર્મમો નિરહંકૃતિઃ ।
સુહૃદ્બન્ધુસ્તથા મિત્રં મૃત્યુપુત્રો ગુરુપ્રભુઃ ।
સર્વદા સર્વથા સત્યં સર્વં સર્વસ્ય સંસ્તવે

સૌમ્યઃ પ્રસન્નમધુરો રસવાન્મહાત્મા
હૃદ્યઃ સરોવર ઇવાન્તરખણ્ડશૈત્યઃ ।
હૃત્પુણ્ડરીકકુહરં વ્યવહારવેત્તા
ગામ્ભીર્યમચ્છમજહાત્પ્રકટાશયશ્રીઃ

ઇત્યાર્ષે શ્રીવાસિષ્ઠમહારામાયણે વા૦ દે૦ મોક્ષોપાયેષુ નિર્વાણપ્રકરણે પૂ૦ ભુશુણ્ડોપાખ્યાને ભુશુણ્ડદર્શનં નામ પઞ્ચદશઃ સર્ગઃ