યોગવાસિષ્ઠ · અધ્યાય 6.120

વિંશાધિકશતતમઃ સર્ગઃ

સહચરા ઊચુઃ ।
એવંપ્રાયાઃ કથાઃ કુર્વત્પશ્યૈનન્મિથુનં મહત્ ।
પાનં પ્રવૃત્તવત્સારં પાતું પદ્મનિભેક્ષણ

કદલીકન્દલીસ્વચ્છગુચ્છાચ્છોટનપણ્ડિતાઃ ।
વિવિધા વાયવો વાન્તિ પુષ્પકેસરમણ્ડિતાઃ

વાન્તિ વાતા વનોદ્વાન્તવિવિધામોદમાંસલાઃ ।
પીતઘર્મકણાઃ ક્રાન્તલલનાલકલાલકાઃ

કુલાચલગુહાગેહવલનોદ્યન્મૃગાધિપાઃ ।
સરન્ત્યસુરસંરમ્ભૈર્લવણાર્ણવમારુતાઃ

તમાલતાલતરલલીલાન્દોલનલાલિતાઃ ।
અનિલાજલકલ્લોલોત્ક્રાન્તકોમલપલ્લવાઃ

લલન્નવલતાવાન્તપુષ્પધૂલિવિધૂસરાઃ ।
સરન્તિ મરુતો મન્દમુદ્યાનેષુ નૃપા ઇવ

મધુરં વંશવિશ્રાન્તો ગાતુમેષ વનાનિલઃ ।
પ્રવૃત્તઃ પાણ્ડુનગરનારીભિરિવ શિક્ષિતઃ

નિકારઃ કર્ણિકારેણ પવનસ્ય યદા કૃતઃ ।
તદા પરિહરન્ત્યેનં ભ્રમરા અપિ દૂરતઃ

ન દદાતિ ફલં કિંચિદર્થિને ન ચ પલ્લવમ્ ।
તાલઃ સ્તમ્ભતયાઽઽરમ્ભં હ્યરૂપૈવ વિનાઽઽકૃતિઃ

રાગ એવ હિ શોભાયૈ નિર્ગુણાનાં જડાત્મનામ્ ।
રાજેવ રાજતે રાજન્રાગેણૈવૈષ કિંશુકઃ

આગચ્છ કર્ણિકારોઽયં વિકારસ્યૈવ ભાજનમ્ ।
નિરામોદઃ કિમેતેન નિર્ગુણેનેવ જન્તુના

વિલોલમઞ્જરીજાલતડિત્સઙ્ગસ્થિતોઽસિતઃ ।
ચાતકસ્યામ્બુદભ્રાન્તિં તમાલઃ કુરુતે મુધા

પત્રાલા ઘનસંઘાતાઃ સચ્છાયાવૃતભૂભૃતઃ ।
ગુણાનાં મહતાં યોગ્યા વંશા વંશા ઇવોન્નતાઃ

હેમસાન્વાસનસ્થોઽગ્ર્યો વાતવ્યાધિતટોઽમ્બુદઃ ।
તડિત્પીતામ્બરં ધત્તે ક્ષુબ્ધં હરિરિવોદ્ભવઃ

પ્રવેશનિર્ગમવ્યગ્રતરત્ખગશિલીમુખઃ ।
પ્રફુલ્લકિંશુકો ભાતિ વીરો રક્ત ઇવાસૃજા

મન્દારમઞ્જરીપુઞ્જપિઞ્જરામ્ભોદમન્દિરે ।
મહેન્દ્રમસ્તકે મત્તાઃ સુપ્તા ગન્ધર્વકામિનઃ

કલ્પદ્રુમવનચ્છાયા વિશ્રાન્તા વિતતાન્વિતાઃ ।
પશ્ય પાર્થિવ ગાયન્તિ સિદ્ધવિદ્યાધરાધ્વગાઃ

પશ્ય કલ્પદ્રુમસ્યાસ્ય પલ્લવે પલ્લવે વને ।
વિશ્રાન્તાઃ સુરસુન્દર્યો ગાયન્તિ ચ હસન્તિ ચ

મન્દિરં મન્દપાલસ્ય મન્દરે મૃદુમન્દિરે ।
મુનેરિદમુદારસ્ય ભાર્યા સા યસ્ય પક્ષિણી

અન્યોન્યામતસિંહેભનકુલોરગકેલિકામ્ ।
પશ્ય મુન્યાશ્રમશ્રેણિં સર્વર્તુકુસુમદ્રુમામ્

વિદ્રુમદ્રુમમિશ્રાણામમ્ભોધિતટવીરુધામ્ ।
બિમ્બિતાર્કાઃ કચન્ત્યેતે પલ્લવેષૂદબિન્દવઃ

વીચયો રત્નમાણિક્યપદેષ્વાવર્તવૃત્તિભિઃ ।
વિલસન્તિ વિલાસિન્યો વક્ષઃસ્વિવ વિલાસિનામ્

નાગલોકેન્દ્રલોકસ્ત્રીગમનાગમનોદ્ભવઃ ।
દિવ્યો ભૂષણઝાંકારઃ શ્રૂયતે નભસઃ શ્રૃણુ

શ્રવણોપાન્તવિભ્રષ્ટમદમત્તાલિનીસ્વરૈઃ ।
ઐરાવણસ્નાનભુવો ગાયન્તીવ ગુહા ગિરેઃ

હ્રસતોઽનુદિનં કૃષ્ણપક્ષે કૃષ્ણાન્તલેખિકાઃ ।
દૃશ્યન્તે કૃશગાત્રસ્ય વાસ્તુકાવલયોઽમ્બુધેઃ

આમોદગન્ધશ્વસના સચ્છાયા શીતલાઙ્ગિકા ।
એકાન્તદર્શિતાકારા નાનાકુસુમપૂરિતા

વનવિન્યાસવસના નિર્ઝરામલહાસિની ।
આસ્તીર્ણપુષ્પાસ્તરણા ધન્યા વનવિલાસિની

રમન્તે નન્દનોદ્યાને ન તથોદારબુદ્ધયઃ ।
યથોપશાન્તશબ્દાસુ શુદ્ધાસુ વનભૂમિષુ

સુવિરક્તં મુનેશ્ચેતો રક્તં ચ વિષયાર્થિનઃ ।
રમયન્તિ સમં રમ્યા વિજના વનભૂમયઃ

સલિલાધૌતવપ્રાણામમ્ભોધિતટભૂભૃતામ્ ।
નૂપુરૈરિવ રત્નૌઘૈઃ પાદા ભાન્તિ ધ્વનન્તિ ચ

પુંનાગનગવિશ્રાન્તાઃ કાન્તકાઞ્ચનકાન્તયઃ ।
હેમચૂડાઃ ખગા ભાન્તિ દિવિ દેવગણા ઇવ

ભ્રમરામ્ભોદધૂમાઢ્યાઃ ફુલ્લચમ્પકકાનનાઃ ।
કમ્પન્તે પશ્ય વાતેન જ્વલિતા ઇવ પર્વતાઃ

કુર્વન્તં કરવીરાગ્રલતાન્દોલાવદોલકમ્ ।
કોકિલં કોકિલાલિઙ્ગ્ય લોલાલાપયતિ પ્રિયમ્

લસત્કલકલારાવમેતા લાવણસૈન્ધવીઃ ।
પૂર્ણાસ્તટભુવો ભૂપૈઃ પશ્યોપાયનપાણિભિઃ

આ પૂર્વાદાઽપરસ્માલ્લવણજલનિધેરોત્તરાદ્દક્ષિણાદ્વા
દેવોદગ્રાજિશિષ્ટા ઇહ નરપતયઃ પાદપીઠીક્રિયન્તાં
દીયન્તાં મણ્ડલાનાં દિશિ દિશિ ચ યથાશાસ્ત્રમસ્ત્રા-
ણ્યવન્યા
રક્ષાયૈ ક્ષાન્તિપૂર્વં ચિરમતુલબલં શાન્તયા શાસ-
નાનિ

ઇત્યાર્ષે શ્રીવાસિ૦ વા૦ દે૦ મો૦ નિર્વા૦ અવિદ્યો૦ વિપ૦ દિગન્તરવૃત્તિવાય્વાદિવર્ણનં નામ વિંશત્યધિકશતતમઃ સર્ગઃ