યોગવાસિષ્ઠ · શ્લોક 6.12-2

દ્વાદશઃ સર્ગઃ

શ્રીવસિષ્ઠ ઉવાચ ।
ઇતિ નિશ્ચયવન્તસ્તે મહાન્તો વિગતૈનસઃ ।
સત્યાઃ સત્યે પદે શાન્તે સમે સુખમવસ્થિતાઃ

ઇતિ પૂર્ણધિયો ધીરાઃ સમનીરાગચેતસઃ ।
ન નિન્દન્તિ ન નન્દન્તિ જીવિતં મરણં તથા

ઇત્યલક્ષ્યચમત્કારા નારાયણભુજા ઇવ ।
ઋજવઃ સ્ખલિતાકારા અપરા ઇવ મેરવઃ

રેમિરે વનખણ્ડેષુ દ્વીપેષુ નગરેષુ ચ ।
દેવોપવનમાલાસુ સ્વર્ગેષુ ચ સુરા ઇવ

ભ્રેમુઃ કુસુમપૂર્ણાસુ દોલાન્દોલચલાસુ ચ ।
વિચિત્રવનલેખાસુ મેરુશ્રૃઙ્ગશિખાસુ ચ

ચક્રુર્વિજિતશત્રૂણિ ચામરચ્છત્રવન્તિ ચ ।
વિચિત્રાર્થાનિ રાજ્યાનિ ચિત્રાચારમયાનિ ચ

અનુજગ્મુરિમાન્સર્વાન્નાનાચારવિચેષ્ટિતાન્ ।
શ્રુતિસ્મૃત્યુદિતારમ્ભામિતિકર્તવ્યતામિતિ

ઈદૃશીરમણીયેષુ લલનાહાસ્યહારિષુ ।
વિહારાહારરમ્યેષુ ભોગાભોગેષુ ભૂષિતાઃ

વિવિશુશ્ચારુચૂતાસુ મન્દારવલિતાસુ ચ ।
અપ્સરોગીતપૂર્ણાસુ નન્દનોદ્યાનભૂમિષુ

સચરાચરભૂતેષુ વિશ્રાન્તાખિલજન્તુષુ ।
યજ્ઞક્રિયાકલાપેષુ ગાર્હસ્થ્યેષુ યથાક્રમમ્

તેરુર્હતગજેન્દ્રાસુ ભ્રાન્તભૂરિશિવાસુ ચ ।
ભેરીભાંકારભીમાસુ સંગ્રામાર્ણવવીથિષુ

તસ્થુઃ પરુષચિત્તાસુ હૃતવિત્તોદ્ધતાસુ ચ ।
સંરમ્ભક્ષોભરૌદ્રીષુ સર્વાસુ દ્વન્દ્વરીતિષુ

મનસ્તેષાં તુ નીરાગમનુપાધિ ગતભ્રમમ્ ।
અસક્તં મુક્તમાશાન્તં પરં સત્વપદં ગતમ્

ન મમજ્જુઃ ક્વચિદપિ સંકટેષુ મહત્સ્વપિ ।
મહદપ્યુપયાતેષુ કુલશલાઃ સરસ્સ્વિવ

નોલ્લલાસ વિલાસિન્યા શ્રિયા પરમકાન્તયા ।
પરિપૂર્ણેન્દુલક્ષ્મ્યેવ જલરાશી રઘૂદ્વહ

ન મમ્લૌ દુઃખશોકેન ગ્રીષ્મેણેવ વનસ્થલમ્ ।
જહર્ષ ચ ન ભોગૌઘૈરવશ્યાયૈરિવૌષધીઃ

તે હિ કેવલમવ્યગ્રાઃ કુર્વન્તઃ કામમઞ્જરીઃ ।
ઇષ્ટાનિષ્ટફલં રામ નાભિલેષુર્ન તત્યજુઃ

નોદગુઃ કાર્યસંપત્તાવાક્રાન્તા નાસ્તમાયયુઃ ।
જહૃષુર્ન સુખપ્રાપ્તૌ મમ્લુર્નૈવ ચ સંકટે

મુમુહુર્ન વિમોહેષુ ન મમજ્જુર્વિપત્ક્રમૈઃ ।
ન જહર્ષુઃ શુભૈઃ શોકૈ રુરુદુર્ન ભવાનિવ

પ્રાકૃતાચારસંપ્રાપ્તે કુર્વન્તઃ કર્મ કેવલમ્ ।
સ્થિતા વિગતસંરમ્ભમપરા ઇવ મેરવઃ

તાં ત્વં દૃષ્ટિમવષ્ટભ્ય રાઘવાઽઘવિનાશિનીમ્ ।
અનહંકૃત્યહંકારો વિહરસ્વ યથાક્રમમ્

યથાભૂતામિમામેવ પશ્યત્સર્ગપરમ્પરામ્ ।
મેરુસ્થિતોઽબ્ધિગમ્ભીરઃ સમમાસ્સ્વ ગતભ્રમઃ

ચિન્માત્રં સર્વમેવેદમિત્થમાભાસતાં ગતમ્ ।
નેહ સત્યમસત્યં વા ક્વચિદસ્તિ ન કિંચન

મહત્તામલમાલમ્બ્ય ત્યક્ત્વેદમવહેલયા ।
અસક્તબુદ્ધિઃ સર્વત્ર ભવ ભવ્ય ભવક્ષયી

કિં રોદિષિ ઘનોદ્વેગં મૂઢવચ્ચાનુશોચસિ ।
ભ્રમસ્યુદ્ભાન્તચિત્તશ્ચ સૌમ્યાવર્તે તૃણં યથા

શ્રીરામ ઉવાચ ॥
અહો ન ભગવન્નૂનં સમ્યગ્જાતમલક્ષયઃ ।
ત્વત્પ્રસાદાત્પ્રબુદ્ધોઽસ્મિ સૂર્યસઙ્ગાદિવામ્બુજમ્

ભ્રાન્તિરસ્તં ગતા નૂનં મિહિકા શરદીવ મે ।
સંશાન્તાખિલસંદેહઃ કરિષ્યે વચનં તવ

વ્યપગતમદમોહો માનમાત્સર્યમુક્ત
શ્ચિરતરમુદિતાત્મા શાન્તશોકશ્ચિરેણ ।
પુનરસુખમગચ્છન્સ્વચ્છયૈકાન્તબુદ્ધ્યા
યદિહ વદસિ સાધો તત્કરિષ્યેઽવિશઙ્કં

ઇત્યાર્ષે શ્રીવાસિષ્ઠમહારામાયણે વાલ્મીકીયે દે૦ મોક્ષોપાયેષુ નિર્વાણપ્રકરણે પૂર્વાર્ધે જીવન્મુક્તસંશયનિરૂપણં નામ દ્વાદશઃ સર્ગઃ