યોગવાસિષ્ઠ · શ્લોક 6.118-2

અષ્ટાદશાધિકશતતમઃ સર્ગ

મનુરુવાચ ।
સંકલ્પોન્મુખતાં યાતાઃ સત્યશ્ચિન્માત્રસંવિદઃ ।
આપસ્તરઙ્ગત્વમિવ યાન્તિ ભૂમિપ જીવતામ્

તે જીવાઃ સંસરન્તીહ સંસારે પૂર્વમુત્થિતે ।
સુખદુઃખદશામોહો મનસ્યેવાસ્તિ નાત્મનિ

અદૃશ્યો દૃશ્યતે રાહુર્ગૃહીતેન યથેન્દુના ।
તથાનુભવમાત્રાત્મા દૃશ્યેનાત્માવલોક્યતે

ન શાસ્ત્રૈર્નાપિ ગુરુણા દૃશ્યતે પરમેશ્વરઃ ।
દૃશ્યતે સ્વાત્મનૈવાત્મા સ્વયા સત્ત્વસ્થયા ધિયા

પથિકાઃ પથિ દૃશ્યન્તે રાગદ્વેષવિમુક્તયા ।
યથા ધિયા તથવતે દ્રષ્ટવ્યાઃ સ્વેન્દ્રિયાદયઃ

એતેષુ નાદરઃ કાર્યઃ સતા નૈવાવધીરણમ્ ।
પદાર્થમાત્રતાવિષ્ટાસ્તિષ્ઠન્ત્વેતે યથાસુખમ્

પદાર્થમાત્રં દેહાદિ ધિયા સંત્યજ્ય દૂરતઃ ।
આશીતલાન્તઃકરણો નિત્યમાત્મમયો ભવ

દેહોઽહમિતિ યા બુદ્ધિઃ સા સંસારનિબન્ધની ।
ન કદાચિદિયં બુદ્ધિરાદેયા હિ મુમુક્ષુભિઃ

નકિંચિન્માત્રચિન્માત્રરૂપોઽસ્મિ ગગનાદણુઃ ।
ઇતિ યા શાશ્વતી બુદ્ધિઃ સા ન સંસારબન્ધની

યથા વિમલતોયાનાં બહિરન્તશ્ચ ભાવનમ્ ।
તેજસ્તિષ્ઠતિ સર્વત્ર તથાત્મા સર્વવસ્તુષુ

સંનિવેશાંશવૈચિત્ર્યં યથા હેમ્નોઽઙ્ગદાદિતા ।
આત્મનસ્તદતદ્રૂપા તથૈવ જગદાદિતા

વિનાશવાડવાક્રાન્તં ભીમં કામમહાર્ણવમ્ ।
જગજ્જાલતરઙ્ગિણ્યો યાન્તિ ભૂતતરઙ્ગિકાઃ

તથાપ્યદ્યાપ્યપૂર્ણસ્ય યઃ પાતા કાલવારિધેઃ ।
તમાત્માનં મહાગસ્ત્યં રાજન્ભાવય સર્વદા

અનાત્મન્યાત્મતામસ્મિન્દેહાદૌ દૃશ્યજાલકે ।
ત્યક્ત્વા સત્ત્વમુપારૂઢો ગૂઢસ્તિષ્ઠ યથાસુખમ્

કુચકોટરસંસુપ્તં વિસ્મૃત્ય જનની સુતમ્ ।
યથા રોદિતિ પુત્રાર્થં તથાત્માર્થમયં જનઃ

અજરામરમાત્માનમબુદ્ધ્વા પરિરોદિતિ ।
હા હતોઽહમનાથોઽહં નષ્ટોઽસ્મીતિ વપુર્વ્યયે

યથા વારિ પરિસ્પન્દાન્નાનાકારં વિલોક્યતે ।
તથા સંકલ્પવશતશ્ચિદ્બ્રહ્મ પરિબૃંહતિ

સંસ્થાપ્ય સંકલ્પકલઙ્કમુક્તં
ચિત્તં ત્વમાત્મન્યુપશાન્તકલ્પઃ ।
સ્પન્દેઽપ્યસંસ્પન્દમિવેહ તિષ્ઠ
સ્વસ્થઃ સુખી રાજ્યમિદં પ્રશાધિ

ઇત્યાર્ષે શ્રીવા૦રામાયણે વાલ્મીકીયે દે૦ મોક્ષોપાયેષુ નિર્વાણપ્રકરણે પૂ૦ ઇક્ષ્વાકુમનુસંવાદેઽષ્ટાદશાધિકશતતમઃ સર્ગઃ