યોગવાસિષ્ઠ · અધ્યાય 6.114

ચતુર્દશાધિકશતતમઃ સર્ગઃ

શ્રીવસિષ્ઠ ઉવાચ ।
અથ તેષાં તદા તત્ર તતસ્તાંસ્તાનદર્શયન્ ।
પાર્શ્વગા વનવૃક્ષાબ્ધિશૈલમેઘવનેચરાન્

દેવ પશ્યાસ્ય શૈલસ્ય યેયમભ્રંકષાગ્રભૂઃ ।
સમરુન્મધ્યદેશાદેરશ્મદેશમુપેયુષઃ

ઇમા બકુલપુન્નાગનાલિકેરકુલાકુલાઃ ।
વિપિનાવલયો વાન્તવિવિધામોદમારુતાઃ

લુનાત્યુપત્યકાં વાર્ધિઃ શૈલશાલિશિલાવલીઃ ।
વનાલીર્લહરીદાત્રૈરાપાદફલપલ્લવાઃ

અધિત્યકાસુ મેઘાલીર્નૃત્યતાં સ્વામ્બુભૂભૃતામ્ ।
ધુનોતિ જલધિર્બાલો ગૃહધૂમાવલીમિવ

રાકાબ્ધિપૂરસંપ્રોતશઙ્ખશાખાસ્તટદ્રુમાઃ ।
ચન્દ્રબિમ્બફલાઃ કલ્પવૃક્ષા ઇવ વિભાન્ત્યમી

રત્નપુષ્પભરાપૂર્ણરક્તપલ્લવપાણયઃ ।
ભવન્તં પૂજયન્તીવ લતાદારાન્વિતા દ્રુમાઃ

પ્રોતોર્મિમકરગ્રાસૈર્દૃષદ્દન્તૈરાગુહામુખૈઃ ।
ઋક્ષવાનૃક્ષવદ્ભૂભૃદ્ધત્તે ઘુરઘુરારવમ્

મહેન્દ્રો મન્દ્રગર્જાભિરભિક્ષિપતિ ગર્જતઃ ।
પર્જન્યાનૂર્જિતો જન્યઃ પ્રતિજન્યાન્યથા જડૈઃ

ચન્દનારૂષિતઃ શ્રીમાઞ્જેતું જલધિવેલ્લનાઃ ।
સમુદ્યત ઇવોચ્ચોઽસૌ મલ્લો મલયપર્વતઃ

સર્વતઃ કચિતોઽજસ્રં રત્નવીચિભિરમ્બુધિઃ ।
ભૂરત્નવલયભ્રાન્ત્યા પ્રેક્ષ્યતે સૂર્યમાર્ગગૈઃ

સરન્તિ રત્નમૂર્ધાનશ્ચલકાનિલપાયિનઃ ।
વાનપૂરાઃ પર્વતકાઃ સર્પા ઇવ નતોન્નતૈઃ

ભ્રમન્તો વીચિશ્રૃઙ્ગેષુ મકરેભાઃ કરોત્કટૈઃ ।
હરન્તિ સીકરામ્ભોદા મેઘાનુદ્રાવિતા ઇવ

આવર્તવલિતાકારઃ સીકરોત્કરકીર્ણદિક્ ।
પૂર્ણત્વાત્તુ શિરોઽશક્તો મ્રિયતેઽત્યુત્કરઃ કરી

વિવિધપ્રાણિસંપૂર્ણાઃ સજલાદ્રિનતોન્નતાઃ ।
યથૈવામ્ભોધયઃ સર્વાસ્તથૈવ દ્વીપભૂમયઃ

આવર્તાનાત્મનોઽનન્યાનપ્યન્યાનિવ ભાસ્વરાન્ ।
ગૃહ્યમાણાનસદ્રૂપાન્દૃશ્યમાનાનપિ સ્ફુટાન્

તરઙ્ગતરલાનન્તર્જડાનપ્યમ્બુધિશ્ચલાન્ ।
ધત્તે બ્રહ્મજગન્તીવ સાન્તાનપ્યન્તવર્જિતાન્

યાનન્તરિન્દ્રવદ્ભાનુમણીન્ધત્તેઽમ્બુધિર્બહૂન્ ।
મન્થાપહૃતસર્વસ્વો દેવેભ્યઃ પરિરક્ષિતાન્

દૃશ્યમાનાન્મહાતેજસ્તથા પાતાલતોઽપ્યલમ્ ।
પ્રતિબિમ્બવિભંગ્યાન્તરસત્યાનિવ ગોપિતાન્

તેષાં મધ્યાદેકમેકં પ્રત્યહં પશ્ચિમાર્ણવે ।
નિક્ષેપાય ક્ષિપતિ યં તેન મન્યે દિનં ભવેત્

નાનાદિગ્દેશપયસામબ્ધૌ સાધુસમાગમઃ ।
યાત્રાયામિવ લોકાનાં મિથઃ કલકલાન્વિતઃ

જલેચરાવરા નૂનં સાગરાર્ણવસંગમે ।
અન્યોન્યવેલ્લનાદ્યુદ્ધં ન કદાચન શામ્યતિ

તામ્યત્તિમિતરઙ્ગાગ્રનર્તનાવર્તવિભ્રમમ્ ।
વલયન્વાયુરાયાતિ વાન્તસીકરમૌક્તિકૈઃ

સરિન્મુક્તાલતામધ્યમધ્યસ્થાબ્દમણીશ્વરાઃ ।
દીર્ઘાઃ ખણખણાયન્તે ચઞ્ચલાઃ સર્વતોઽમ્બુધેઃ

મહેન્દ્રાદ્રેર્ગુહાગેહપરાવૃત્તાર્ણવાધ્વનામ્ ।
ભાંકારિણ્યો ભુવઃ સિદ્ધસાધ્યાનાં સુસુખાવહઃ

મન્દરઃ કન્દરોદ્ગીર્ણૈઃ પ્રસરૈર્માતરિશ્વનઃ ।
કમ્પાકુલવનાભોગઃ પુષ્પમેઘાંસ્તનોતિ ખે

ચૂતનીપકદમ્બાઢ્યગન્ધમાદનકન્દરાન્ ।
વિશન્તિ મેઘહરિણાસ્તડિત્તરલલોચનાઃ

હિમવત્કન્દરોદ્ગીર્ણા વલ્લીવલયતાણ્ડવમ્ ।
તન્વાના વાયવો યાન્તિ વિભિન્નાબ્દાબ્ધિવીચયઃ

તાત ચૂતકદમ્બાગ્રપરામર્શસુગન્ધયઃ ।
વલયન્ત્યબ્ધિકલ્લોલાન્ગન્ધમાદનવાયવઃ

જલદાન્વલયન્વાયુરલકાલકતાં ગતાન્ ।
ઇત આયાતિ પુષ્પાભ્રં રચયન્વનવીથિષુ

કુન્દમન્દારસંદોહમધુરામોદમન્થરાન્ ।
તુષારસીકરોન્મિશ્રાનિવાત્ર કલયાનિલાન્

નાલિકેરલતાલાસ્યલબ્ધતિક્તસુગન્ધયઃ ।
પતન્તિ પવનાઃ પશ્ય પારસીકપુરીઃ પુરા

ધુન્વાનાઃ પુષ્પિતેશાનવનકર્પૂરવારિદાન્।
ચાલયન્તોઽનિલા વાન્તિ કૈલાસકમલાકરાન્

કરીન્દ્રકુમ્ભનિષ્ક્રાન્તમદમન્થરમૂર્તયઃ ।
ઇમે શુકશુકાયન્તે વિન્ધ્યકન્દરવાયવઃ

શબરીણાં શરીરેષુ શીર્ણપર્ણોત્કરે ગિરૌ ।
નારાચૈઃ પર્ણશબરૈર્વનાલી નગરાયતે

અબ્ધ્યદ્રિસરિદમ્ભોદવનલેખાઙ્ગિકા દિશઃ ।
ત્વત્પ્રતાપબલૈરેતા હસન્તીવાર્કરશ્મિભિઃ

અત્રોપશૈલવનવીથિષુ પુષ્પશય્યા
વિદ્યાધરીવિરચિતાઃ પરિવર્ણયન્તિ ।
પાર્શ્વદ્વયસ્થપરિવૃત્તપદાત્સમુદ્રા-
દ્વ્યાવૃત્તમુગ્ધવનિતાપુરુષાયિતાનિ

ઇત્યાર્ષે શ્રીવાસિષ્ઠમહારામાયણે વા૦ દે૦ મો૦ નિર્વા૦ ઉ૦ અવિ૦ વિપ૦ દિગ્દર્શનં નામ ચતુર્દશાધિકશતતમઃ સર્ગઃ