યોગવાસિષ્ઠ · અધ્યાય 5.88

અષ્ટાશીતિતમઃ સર્ગઃ

શ્રીવસિષ્ઠ ઉવાચ ।
પ્રાપ્ય સંસૃતિસીમાન્તં દુઃખાબ્ધેઃ પારમાગતઃ ।
વીતહવ્યઃ શશામૈવમપુનર્મનને મુનિઃ

તસ્મિંસ્તથોપશાન્તે હિ પરાં નિર્વૃતિમાગતે ।
પયઃકણ ઇવામ્ભોધૌ સ્વે પદે પરિણામિનિ

તથૈવ તિષ્ઠન્નિઃસ્પન્દઃ સ કાયો મ્લાનિમાયયૌ ।
અન્તર્વિરસતાં પ્રાપ્ય માર્ગશીર્ષાન્તપદ્મવત્

તસ્ય દેહદ્રુમાન્તઃસ્થં ત્યક્ત્વા હૃન્નીડમાયયુઃ ।
પ્રોડ્ડીય વિહગાયન્તો યુન્ત્રોન્મુક્તા ઇવાસવઃ

ભૂતેષ્વેવ પ્રતિષ્ઠાનિ ભૂતાનિ સકલાન્યલમ્ ।
માંસાસ્થિયન્ત્રદેહસ્તુ વનાવનિતલેઽવસત્

ચિદર્ણવપ્રતિષ્ઠા ચિદ્ધાતવો ધાતુષુ સ્થિતાઃ ।
સ્વે સ્વરૂપે સ્થિતં સર્વં મુનાવુપશમં ગતે

એષા તે કથિતા રામ વિચારશતશાલિની ।
વિશ્રાન્તિર્વીતહવ્યસ્ય પ્રજ્ઞયૈનાં વિવેચય

એવંપ્રકારયા ચાર્વ્યા સ્વવિચારણયેદ્ધયા ।
તત્ત્વમાલોક્ય તત્સારમાતિષ્ઠોત્તિષ્ઠ રાઘવ

યદેતદખિલં રામ ભવતે વર્ણિતં મયા ।
યદિદં વર્ણયામ્યદ્ય વર્ણયિષ્યામિ યચ્ચ વા

ત્રિકાલદર્શિના નિત્યં ચિરં ચ કિલ જીવતા ।
વિચારિતં ચ દૃષ્ટં ચ મયા તદખિલં સ્વયમ્

તદેતામમલાં દૃષ્ટિમવલમ્બ્ય મહામતે ।
જ્ઞાનમાસાદય પરં જ્ઞાનાન્મુક્તિર્હિ લભ્યતે

જ્ઞાનાન્નિર્દુઃખતામેતિ જ્ઞાનાદજ્ઞાનસંક્ષયઃ ।
જ્ઞાનાદેવ પરા સિદ્ધિર્નાન્યસ્માદ્રામ વસ્તુતઃ

જ્ઞાનેન સકલામાશાં વિનિકૃત્ય સમન્તતઃ ।
શાતિતાશેષચિત્તાદ્રિર્વીતહવ્યો મુનીશ્વરઃ

વીતહવ્યાત્મિકા સંવિત્સંકલ્પજગતીતિ સા ।
અનુભૂતવતી દૃશ્યમિદમેવ ચ તજ્જગત્

વીતહવ્યો મનોમાત્રં મનોહંત્વમિવૈન્દ્રિયઃ ।
મનો જગદિદં કૃત્સ્નમન્યતાનન્યતે તુ કે

અધિગતપરમાર્થઃ ક્ષીણરાગાદિદોષઃ
સકલમલવિકારોપાધિસઙ્ગાદ્યપેતઃ ।
ચિરમનુસૃતમન્તઃ સ્વં સ્વભાવં વિવેકી
પદમમલમનન્તં પ્રાપ્તવાન્શાન્તશોકઃ

ઇત્યાર્ષે શ્રીવાસિષ્ઠમહારામાયણે વાલ્મીકીયે દે૦ મોક્ષોપાયેષૂપશમપ્રકરણે વીતહવ્યવિશ્રાન્તિર્નામાષ્ટાશીતિતમઃ સર્ગઃ