યોગવાસિષ્ઠ · અધ્યાય 5.30

ત્રિંશઃ સર્ગઃ

શ્રીવસિષ્ઠ ઉવાચ ।
અથેમં પરમં રામ વિજ્ઞાનાભિગમે ક્રમમ્ ।
શ્રૃણુ દૈત્યેશ્વરઃ સિદ્ધઃ પ્રહ્રાદઃ સ્વાત્મના યથા

આસીત્પાતાલકુહરે વિદ્રાવિતસુરાસુરઃ ।
હિરણ્યકશિપુર્નામ નારાયણપરાક્રમઃ

આક્રાન્તભુવનાભોગઃ સ જહાર હરેર્જગત્ ।
ષટ્પદસ્ય બૃહત્પત્રં રાજહંસ ઇવામ્બુજમ્

ચકાર જગતાં રાજ્યં સમાક્રાન્તસુરાસરઃ ।
દન્તી નિરસ્તહંસૌઘો નલિન્યામલિનામિવ

અથાસાવસુરાધીશઃ કુર્વંસ્ત્રિભુવનેશતામ્ ।
કાલેન સુષુવે પુત્રાનઙ્કુરાનિવ માધવઃ

તેઽવર્ધન્તાચિરેણૈવ તેજસ્યૂર્જિતબાલકાઃ ।
દશાર્કાંશુશતાનીવ વ્યોમાક્રાન્તિવિલાસિનઃ

પ્રહ્રાદનામા બલવાન્પ્રધાનાત્મા બભૂવ હ ।
તેષાં મધ્યે મહાર્હાણાં મણીનામિવ કૌસ્તુભઃ

તેનારાજત પુત્રેણ હિરણ્યકશિપુર્ભૃશમ્ ।
સર્વસૌન્દર્યયુક્તેન વસન્તેનેવ વત્સરઃ

અથ પુત્રસહાયોઽસૌ બલકોશસમન્વિતઃ ।
આજગામ મદં દૈત્યસ્ત્રિગણ્ડગલિતેભવત્

તત્તાપાક્રાન્તિતાપેન ત્રિજગન્તિ વિકાસિના ।
કલ્પાન્તસૂર્યગણવન્નવયૈવ કરશ્રિયા

અખિદ્યન્તાસ્ય તેનાથ સૂર્યેન્દુપ્રમુખાઃ સુરાઃ ।
દુર્વિલાસવિલોલસ્ય બાલસ્યેવ સ્વબન્ધવઃ

પ્રાર્થયાંચક્રિરેઽથાજં દૈત્યેન્દ્રેભપતેર્વધે ।
ન ક્ષમન્તે મહાન્તોપિ પૌનઃપુન્યેન દુષ્ક્રિયામ્

તતઃ પ્રલયપર્યસ્તજગદ્ધર્ઘરજૃમ્ભિતમ્ ।
દિગ્દન્તિદશનપ્રખ્યનખવજ્રાદિજૃમ્ભિતમ્

સ્થિરવિદ્યુલ્લતાજાલભાસુરદ્વિજમણ્ડલમ્ ।
દશદિક્કોટરોદ્ભાન્તજ્વલજ્જ્વલનકુણ્ડલમ્

સમસ્તકુલશૈલેન્દ્રપિણ્ડપીઠોદ્ભટોદરમ્ ।
દોર્દ્રુમાધૂતનિર્ધૂતસ્ફુરદ્બ્રહ્માણ્ડખર્પરમ્

વદનોદરનિષ્ક્રાન્તવાતોત્સારિતપર્વતમ્ ।
ત્રિજગદ્દહનોદ્યુક્તકોપકલ્પાગ્નિગર્વિતમ્

સટાવિકટપીનાંસસ્પન્દપ્રેરિતભાસ્કરમ્ ।
રોમકૂપલસદ્વહ્નિપુઞ્જાપિઞ્જરપર્વતમ્

કુલાચલમહાકુડ્યઘટનોદ્ભટદિક્તટમ્ ।
સર્વાવયવનિષ્ક્રાન્તપટ્ટિશપ્રાસતોમરમ્

નારસિંહં વપુઃ કૃત્વા માધવોઽહન્મહાસુરમ્ ।
લસત્કટકટારાવં તુરઙ્ગમમિવ દ્વિપઃ

પૌરમાસુરમુદ્વાન્તૈદદાહેક્ષણવહ્નિભિઃ ।
સ સર્વભૂતકલ્પાન્તે જગજ્જાલમિવાનલઃ

નૃસિંહમારુતે તસ્મિન્ભૃશં ક્ષોભમુપાગતે ॥
વિસ્ફૂર્જિતઘનાસ્ફોટૈરેકાર્ણવ ઇવાકુલે

દુદ્રુવુર્દાનવૌઘાસ્તે દિગ્જ્વલન્મશકા ઇવ ।
ઉપાયયુરદૃશ્યત્વં દીપા ઇવ ગતત્વિષઃ

અથ વિદ્રુતદૈત્યેન્દ્રં દગ્ધાન્તઃપુરમણ્ડલમ્ ।
બભૂવ પાતાલતલં કલ્પક્ષુણ્ણજગત્સમમ્

અકાલકલ્પાન્તવિધૌ હત્વા દૈત્યં શનૈર્વિભૌ ।
ક્વાપિ યાતે સમાશ્વસ્તસુરસંરમ્ભપૂજિતે

મૃતશિષ્ટા દનુસુતાઃ પ્રહ્રાદપરિપાલિતાઃ ।
દગ્ધં તં દેશમાજગ્મુઃ સરઃ શુષ્કમિવાણ્ડજાઃ

તત્ર કાલોચિતાં કૃત્વા સ્વનાશપરિદેવનામ્ ।
ઔર્ધ્વદેહિકસત્કારં ચક્રુઃ પ્રેતેષુ બન્ધુષુ

હતબન્ધુજનં પ્લુષ્ટબન્ધુબાન્ધવમણ્ડલમ્ ।
શનૈરાશ્વાસયામાસુર્મૃતશિષ્ટં સ્વકં જનમ્

ચિત્રાર્પિતોપમદુરાકૃતયો નિરીહા
દીનાશયા હિ મહતામ્બુરુહોપમાનાઃ ।
શોકોપતપ્તમનસોઽસુરનાયકાસ્તે
દગ્ધદ્રુમા ઇવ નિરસ્તવિકારમાસન્

ઇત્યાર્ષે શ્રીવાસિષ્ઠમહારામાયણે વાલ્મીકીયે મો૦ ઉપશમપ્રકરણે પ્રહ્લાદવિશ્રાન્તૌ હિરણ્યકશિપુવધો નામ ત્રિંશઃ સર્ગઃ