યોગવાસિષ્ઠ · અધ્યાય 4.30

ત્રિંશઃ સર્ગઃ

શ્રીવસિષ્ઠ ઉવાચ ।
ઇતિ તુષ્ટેષુ દેવેષુ દાનવેષુ હતેષુ ચ ।
દામવ્યાલકટા દીના બભૂવુર્ભયવિહ્વલાઃ

જજ્વાલ કુપિતઃ ક્વેતિ કલ્પાન્તાગ્નિરિવ જ્વલન્ ।
શમ્બરઃ શમિતાનીકો દામવ્યાલકટાન્પ્રતિ

શમ્બરસ્ય ભયાદ્ગત્વા પાતાલમથ સપ્તમમ્ ।
દામવ્યાલકટાસ્તસ્થુસ્ત્યક્ત્વાથ નિજમણ્ડલમ્

યમસ્ય કિઙ્કરા યત્ર યે કાલત્રાસનક્ષમાઃ ।
કુતૂહલેન તિષ્ઠન્તિ નરકાર્ણવપાલકાઃ

તે તેષામથ યાતાનાં દત્ત્વા ભયમભીરવઃ ।
ચિન્તા ઇવ ઘનાકારાઃ કુમારીશ્ચ દદુઃ ક્રમાત્

તૈઃ સાર્ધં નીતવન્તસ્તે તત્ર દામાદયોઽવધિમ્ ।
દશવર્ષસહસ્રાન્તમાત્તાનન્તકુવાસનાઃ

ઇયં મે કામિની કન્યા મમેયં પ્રભુતેતિ ચ ।
દુરૂઢસ્નેહબન્ધાનાં કાલસ્તેષાં વ્યવર્તત

ધર્મરાજોઽથ તં દેશં કદાચિત્સમુપાયયૌ ।
મહાનરકકાર્યાણાં વિચારાર્થં યદૃચ્છયા

અપરિજ્ઞાતમેનં તે ધર્મરાજં ત્રયોઽસુરાઃ ।
ન પ્રણેમુર્વિનાશાય સામાન્યમિવ કિઙ્કરમ્

અથ વૈવસ્વતેનૈતે જ્વલિતાસૂગ્રભૂમિષુ ।
વિહિતભ્રૂપરિસ્પન્દમાત્રેણૈવ નિવેશિતાઃ

તત્ર તે કરુણાક્રન્દાઃ સસુહૃદ્દારબન્ધવઃ ।
પ્રદગ્ધાઃ પર્ણવિટપા વૃક્ષા ઇવ વનાનિલૈઃ

સ્વયા વાસનયા જાતાસ્તયૈવ ક્રૂરયા પુનઃ ।
બન્ધકર્મકરાકારાઃ કિરાતા રાજકિઙ્કરાઃ

તજ્જન્માથ પરિત્યજ્ય જાતાઃ શ્વભ્રેષુ વાયસાઃ ।
તદન્તે ગૃધ્રતાં યાતાસ્તતોઽપિ શુક્લતાં ગતાઃ

સૂકરત્વં ત્રિગર્તેષુ મેષત્વં પર્વતેષુ ચ ।
મગધેષ્વથ કીટત્વં બભ્રુસ્તે ચ કુબુદ્ધયઃ

અનુભૂયેતરામન્યાં ચિત્રાં યોનિપરમ્પરામ્ ।
અદ્ય મત્સ્યાઃ સ્થિતા રામ કાશ્મીરારણ્યપલ્વલે

દાવાગ્નિક્વથિતાલ્પાલ્પપઙ્કકલ્પામ્બુપાયિનઃ ।
ન મ્રિયન્તે ન જીવન્તિ જરજ્જમ્બાલજર્જરાઃ

વિચિત્રયોનિસંરમ્ભમનુભૂય પુનઃપુનઃ ।
ભૂત્વા ભૂત્વા પુનર્નષ્ટાસ્તરઙ્ગા જલધાવિવ

ભવજલધિગતાસ્તે વાસનાતન્તુનુન્ના-
સ્તૃણમિવ ચિરમૂઢા દેહરૂપૈસ્તરઙ્ગૈઃ ।
ઉપશમમુપયાતા રામ નાદ્યાપ્યનન્તં
પરિકલય મહત્ત્વં દારુણં વાસનાયાઃ

ઇત્યાર્ષે શ્રીવાસિષ્ઠમહારામાયણે વા૦ દે૦ મોક્ષોપાયે સ્થિતિપ્રકરણે દામવ્યાલકટજન્માન્તરચિત્રવર્ણનં નામ ત્રિંશઃ સર્ગઃ