યોગવાસિષ્ઠ · અધ્યાય 4.20

વિંશઃ સર્ગઃ

શ્રીવસિષ્ઠ ઉવાચ ।
એતત્તે કથિતં સર્વં મનોરૂપનિરૂપણમ્ ।
મયા રાઘવ નાન્યેન કેનચિન્નામ હેતુના

દૃઢનિશ્ચયવચ્ચેતો યદ્ભાવયતિ ભૂરિશઃ ।
તત્તાં યાત્યનલાશ્લેષાદયઃપિણ્ડોઽગ્નિતામિવ

ભાવાભાવગ્રહોત્સર્ગદૃશશ્ચેતનકલ્પિતાઃ ।
નાસત્યા નાપિ સત્યાસ્તા મનશ્ચાપલકારિતાઃ

મનો મોહે તુ કર્તૃ સ્યાત્કારણં ચ જગત્સ્થિતેઃ ।
વિશ્વરૂપતયૈવેદં તનોતિ મલિનં મનઃ

મનો હિ પુરુષો નામ તં નિયોજ્ય શુભે પથિ ।
તજ્જયૈકાન્તસાધ્યા હિ સર્વા જગતિ ભૂતયઃ

પુરુષશ્ચેચ્છરીરં સ્યાત્કથં શુક્રો મહામતિઃ ।
અગમદ્વિવિધાકારં જન્માન્તરશતભ્રમમ્

અતશ્ચિત્તં હિ પુરુષઃ શરીરં ચેત્યમેવ હિ ।
યન્મયં ચ ભવત્યેતત્તદવાપ્નોત્યસંશયમ્

યદતુચ્છમનાયાસમનુપાધિ ગતભ્રમમ્ ।
યત્નાત્તદનુસંધાનં કુરુ તત્તામવાપ્સ્યસિ

અભિપતતિ મનઃસ્થિતં શરીરં
નતુ વપુરાચરિતં મનઃ પ્રયાતિ ।
અભિપતતુ તવાત્ર તેન સત્યં
સુભગ મનઃ પ્રજહાત્વસત્યમન્યત્

ઇત્યાર્ષે શ્રીવાસિષ્ઠમહારામાયણે વા૦ દે૦ મોક્ષોપાયે સ્થિતિપ્રકરણે મનોરૂપવર્ણનં નામ વિંશતિતમઃ સર્ગઃ