યોગવાસિષ્ઠ · અધ્યાય 4.12

દ્વાદશઃ સર્ગઃ

કાલ ઉવાચ ।
સુરાસુરનરાકારા ઇમા યાઃ સંવિદો મુને ।
બ્રહ્માર્ણવાદભિન્નાસ્તાઃ સત્યમેતન્મૃષેતરત્

મિથ્યાભાવનયા બ્રહ્મન્સ્વવિકલ્પકલઙ્કિતાઃ ।
ન બ્રહ્મ વયમિત્યન્તર્નિંશ્ચયેન હ્યધોગતાઃ

બ્રહ્મણો વ્યતિરિક્તત્વં બ્રહ્માર્ણવગતા અપિ ।
ભાવયન્ત્યો વિમુહ્યન્તિ ભીમાસુ ભવભૂમિષુ

યા એતાઃ સંવિદો બ્રાહ્મ્યો મનનૈકકલઙ્કિતાઃ ।
એતત્તત્કર્મણાં બીજમપ્યકર્મૈવ વિદ્ધિ તાઃ

સંકલ્પરૂપયૈવાન્તર્મુને કલનયૈતયા ।
કર્મજાલકરઞ્જાનાં બીજમુષ્ટ્યા કરાલયા

ઇમા જગતિ વિસ્તીર્ણાઃ શરીરોપલપઙ્ક્તયઃ ।
તિષ્ઠન્તિ પરિવલ્ગન્તિ રુદન્તિ ચ હસન્તિ ચ

આબ્રહ્મસ્તમ્બપર્યન્તં સ્પન્દનૈઃ પવનો યથા ।
ઉલ્લસન્તિ નિલીયન્તે મ્લાયન્તિ વિહસન્તિ ચ

તા એતાઃ કાશ્ચિદત્યચ્છા યથા હરિહરાદયઃ ।
કાશ્ચિદલ્પવિમોહસ્થા યથોરગનરામરાઃ

કાશ્ચિદત્યન્તમોહસ્થા યથા તરુતૃણાદયઃ ।
કાશ્ચિદજ્ઞાનસંમૂઢાઃ કૃમિકીટત્વમાગતાઃ

કાશ્ચિચત્તૃણવદુહ્યન્તે દૂરે બ્રહ્મમહોદધેઃ ।
અપ્રાપ્તભૂમિકા એતા યથોરગનગાદયઃ

સત્ત્વમાત્રં સમાલોક્ય કાશ્ચિદેવમુપાગતાઃ ।
જાતાજાતા નિખન્યન્તે કૃતાન્તજરઠાખુના

કાશ્ચિદન્તરમાસાદ્ય બ્રહ્મતત્ત્વમહામ્બુધેઃ ।
ગતાસ્તત્તાં સમં કાર્યૈર્હરિબ્રહ્મહરાદિકાઃ

અલ્પમોહાત્મિકાઃ કાશ્ચિત્તમેવ બ્રહ્મવારિધિમ્ ।
અદૃષ્ટપારભૂમ્યૌઘમવલમ્બ્ય વ્યવસ્થિતાઃ

કાશ્ચિદ્ભોક્તવ્યજન્મૌઘભુક્તજન્મૌઘકોટયઃ ।
વન્ધ્યાઃ પ્રકાશતામસ્યઃ સંસ્થિતા ભૂતજાતયઃ

કાશ્ચિદૂર્ધ્વાદધો યાન્તિ યથા હસ્તાન્મહત્ફલમ્ ।
ઊધ્વાદૂર્ધ્વતરં કાશ્ચિદધસ્તાત્કાશ્ચિદપ્યધઃ

બહુસુખદુઃખકરાકરાક્ષયેયં
પરમપદાસ્મરણાત્સમાગતેહ ।
પરમપદાવગમાત્પ્રયાતિ નાશં
વિહગપતિસ્મરણાદ્વિષવ્યથેવ

ઇત્યાર્ષે શ્રીવાસિષ્ઠમહારામાયણે વા૦ મો૦ સ્થિતિપ્રકરણે ભાર્ગવોપાખ્યાને સંસારોત્પત્તિવિસ્તારવર્ણનં નામ દ્વાદશઃ સર્ગઃ