યોગવાસિષ્ઠ · અધ્યાય 3.8

અષ્ટમઃ સર્ગઃ

શ્રીરામ ઉવાચ ।
કયૈતજ્જ્ઞાયતે યુક્ત્યા કથમેતત્પ્રસિધ્યતિ ।
ન્યાયાનુભૂત એતસ્મિન્ન જ્ઞેયમવશિષ્યતે

શ્રીવસિષ્ઠ ઉવાચ ।
બહુકાલમિયં રૂઢા મિથ્યાજ્ઞાનવિષૂચિકા ।
જગન્નામ્ન્યવિચારાખ્યા વિના જ્ઞાનં ન શામ્યતિ

વદામ્યાખ્યાયિકા રામ યા ઇમા બોધસિદ્ધયે ।
તાશ્ચેચ્છૃણોષિ તત્સાધો મુક્ત એવાસિ બુદ્ધિમાન્

નો ચેદુદ્વેગશીલત્વાદર્ધાદુત્થાય ગચ્છસિ ।
તત્તિર્યગ્ધર્મિણસ્તેઽદ્ય ન કિંચિદપિ સેત્સ્યતિ

યોઽયમર્થં પ્રાર્થયતે તદર્થં યતતે તથા ।
સોઽવશ્યં તદવાપ્નોતિ ન ચેચ્છ્રાન્તો નિવર્તતે

સાધુસંગમસચ્છાસ્ત્રપરો ભવસિ રામ ચેત્ ।
તદ્દિનૈરેવ નો માસૈઃ પ્રાપ્નોષિ પરમં પદમ્

શ્રીરામ ઉવાચ ।
આત્મજ્ઞાનપ્રબોધાય શાસ્ત્રં શાસ્ત્રવિદાં વર ।
કિં નામ તત્પ્રધાનં સ્યાદ્યસ્મિઞ્જ્ઞાતે ન શોચ્યતે

શ્રીવસિષ્ઠ ઉવાચ ।
આત્મજ્ઞાનપ્રધાનાનામિદમેવ મહામતે ।
શાસ્ત્રાણાં પરમં શાસ્ત્રં મહારામાયણં શુભમ્

ઇતિહાસોત્તમાદસ્મતાદ્બોધઃ પ્રવર્તતે ।
સર્વેષામિતિહાસાનામયં સાર ઉદાહૃતઃ

શ્રુતેઽસ્મિન્વાડ્મયે યસ્માજ્જીવન્મુક્તત્વમક્ષયમ્ ।
ઉદેતિ સ્વયમેવાત ઇદમેવાતિપાવનમ્

સ્થિતમેવાસ્તમાયાતિ જગદ્દૃશ્યં વિચારણાત્ ।
યથા સ્વપ્ને પરિજ્ઞાતે સ્વપ્નાદાવેવ ભાવના

યદિહાસ્તિ તદન્યત્ર યન્નેહાસ્તિ ન તત્ક્વચિત્ ।
ઇમં સમસ્તવિજ્ઞાનશાસ્ત્રકોશં વિદુર્બુધાઃ

ય ઇદં શ્રૃણુયાન્નિત્યં તસ્યોદારચમત્કૃતેઃ ।
બોધસ્યાપિ પરં બોધં બુદ્ધિરેતિ ન સંશયઃ

યસ્મૈ નેદં ત્વરુચયે રોચતે દુષ્કૃતોદયાત્ ।
વિચારયતુ યત્કિંચિત્સચ્છાસ્ત્રં જ્ઞાનવાઙ્મયમ્

જીવન્મુક્તત્વમસ્મિંસ્તુ શ્રુતે સમનુભૂયતે ।
સ્વયમેવ યથા પીતે નીરોગત્વં વરૌષધે

શ્રૂયમાણે હિ શાસ્ત્રેઽસ્મિઞ્છ્રોતા વેત્ત્યેતદાત્મના ।
યથાવદિદમસ્માભિર્નનૂક્તં વરશાપવત્

નશ્યતિ સંસૃતિદુઃખમિદં તે
સ્વાત્મવિચારણયા કથયૈવ ।
નો ધનદાનતપઃશ્રુતવેદૈ-
સ્તત્કથનોદિતયત્નશતેન

ઇત્યાર્ષે શ્રીવાસિષ્ઠમહારામાયણે વાલ્મીકીયે ઉત્પત્તિપ્રકરણે સચ્છાસ્ત્રનિરૂપણં નામાષ્ટમઃ સર્ગઃ