યોગવાસિષ્ઠ · અધ્યાય 3.68

અષ્ટષષ્ટિતમઃ સર્ગઃ

શ્રીવસિષ્ઠ ઉવાચ ।
અત્રૈવોદાહરન્તીમમિતિહાસં પુરાતનમ્ ।
રાક્ષસ્યોક્તં મહાપ્રશ્નજાલમાવલિતાખિલમ્

અસ્તિ કજ્જલપઙ્કાદ્રેરિવોગ્રા શાલભઞ્જિકા ।
હિમાદ્રેરુત્તરે પાર્શ્વે કર્કટી નામ રાક્ષસી

વિષૂચિકાભિધાના ચ નામ્નાપ્યન્યાયવાધિકા ।
વિન્ધ્યાટવીવ દેહેન શુષ્કા કાર્શ્યમુપાગતા

મહાબલાગ્નિનયના રોદોરન્ધ્રાર્ધપૂરણી ।
નીલામ્બરધરા કૃષ્ણા દેહબદ્ધેવ યામિની

નીહારવસનચ્છન્ના મેદુરાભ્રશિરઃપટા ।
લમ્બાભ્રબિમ્બોલ્લસિતા નિત્યોત્થતિમિરોર્ધ્વજા

સ્થિરવિદ્યુલ્લતાનેત્રા તમાલતરુજાનુકા ।
વૈદૂર્યશૂર્પાગ્રનખી ભસ્મનીહારહાસિની

નિર્માંસનરદેહૌઘપુષ્પસ્રગ્દામભૂષિતા ।
સર્વાઙ્ગોદાત્તસંપ્રોતશવમાલાવિરાજિતા

વેતાલાવેશવિચલત્કાલકઙ્કાલકુણ્ડલા ।
અર્કાદાનોત્કદીર્ઘાગ્રભીમોગ્રભુજમણ્ડલા

તસ્યા વિપુલકાયત્વાદ્દુર્લભત્વાન્નિજાન્ધસઃ ।
અતૃપ્તોઽર્ણવલેખાયા ઇવાભૂજ્જાઠરોઽનલઃ

ન કદાચન સા તૃપ્તિમુપયાતા મહોદરી ।
વડવાનલજિહ્વેવ ચિન્તયામાસ ચૈકદા

જમ્બૂદ્વીપગતાન્સર્વાન્નિગિરામિ જનાન્યદિ ।
અનારતમનુશ્વાસં જલરાશિમિવાર્ણવઃ

મેઘેન મૃગતૃષ્ણેવ તન્મે ક્ષુદુપશામ્યતિ ।
અવિરુદ્ધૈવ સા યુક્તિર્યયાપદિ હિ જીવ્યતે

મન્ત્રૌષધતપોદાનદેવપૂજાદિરક્ષિતમ્ ।
સમમેવ જનં સર્વં નિર્બાધં કઃ પ્રબાધતે

તપઃ કરોમિ પરમમખિન્નેનૈવ ચેતસા ।
તપસૈવ મહોગ્રેણ યદ્દુરાપં તદાપ્યતે

ઇતિ સંચિન્ત્ય સા સર્વજન્તુજાતજિઘાંસયા ।
તપોર્થમથ સસ્માર પર્વતં ભૂતદુર્ગમમ્

આરુરોહ ચ તચ્છૃઙ્ગં સ્થિરવિદ્યુદ્વિલોચના ।
હસ્તપાદાદિમદ્દેહા શ્યામલેવાભ્રમણ્ડલી

તત્ર ગત્વાથ સા સ્નાત્વા તપઃ કર્તું કૃતસ્થિતિઃ ।
અતિષ્ઠદેકપાદેન ચન્દ્રાર્કાસ્પન્દલોચના

ક્રમેણ દિવસાઃ પક્ષાસ્તસ્યા માસર્તવો યયુઃ ।
શીતાતપેષુ લીનાયાઃ કૃતાયા ઇવ શૈલતઃ

સા બભૂવાભ્રમાલાયાઃ સમાસં સ્તમ્ભિતાકૃતિઃ ।
કૃષ્ણોર્ધ્વગોર્ધ્વકેશી ચ ખમાહર્તુમિવોદ્ગતા

આલોક્ય તાં પવનજર્જરિતાઙ્ગકત્વક્
ચીરાઙ્ગણાકૃતિરણત્પવનાવધૂતૈઃ ।
ઊર્ધ્વસ્થમૂર્ધજતમઃપટલૈર્દધાનાં
તારોઘમૌક્તિકમજઃ સમુપાજગામ

ઇત્યાર્ષે શ્રીવાસિષ્ઠમહારામાયણે વાલ્મીકીયે ઉત્પત્તિપ્રકરણે લીલોપાખ્યાને રાક્ષસીવર્ણનં નામાષ્ટષષ્ટિતમઃ સર્ગઃ