યોગવાસિષ્ઠ · અધ્યાય 3.47

સપ્તચત્વારિંશઃ સર્ગઃ

શ્રીવસિષ્ઠ ઉવાચ ।
એતસ્મિન્વર્તમાને તુ ઘોરે સમરસંગમે ।
લીલાદ્વયમુવાચેદં જ્ઞપ્તિં ભગવતીં પુનઃ

લીલાદ્વયમુવાચ ।
દેવિ કસ્માદકસ્માન્નૌ ભર્તા જયતિ નૌ રણે ।
વદ ત્વય્યપિ તુષ્ટાયામસ્મિન્વિદ્રુતવારણે

શ્રીસરસ્વત્યુવાચ ।
ચિરમારાધિતાનેન વિદૂરથનૃપારિણા ।
અહં પુત્રિ જયાર્થેન ન વિદૂરથભૂભૃતા

તેનાસાવેવ જયતિ જીયતે ચ વિદૂરથઃ ।
જ્ઞપ્તિરન્તર્ગતા સંવિદેતાં માં યો યદા યથા

પ્રેરયત્યાશુ તત્તસ્ય તદા સંપાદયામ્યહમ્ ।
યો યથા પ્રેરયતિ માં તસ્ય તિષ્ઠામિ તત્ફલા

ન સ્વભાવોઽન્યતાં ધત્તે વહ્નેરૌષ્ણ્યમિવૈષ મે ।
અનેન મુક્ત એવ સ્યામહમિત્યસ્મિ ભાવિતા

પ્રતિભારૂપિણી તેન બાલે મુક્તો ભવિષ્યતિ ।
એતદીયઃ સ્વયં શત્રુઃ સિન્ધુર્નામ મહીપતિઃ

જયામ્યહં સ્યાં સંગ્રામ ઇત્યનેનાસ્મિ પૂજિતા ।
તસ્માદ્વિદૂરથો દેહં તત્પ્રાપ્ય સહ ભાર્યયા

ત્વયાનયા ચ કાલેન બાલે મુક્તો ભવિષ્યતિ ।
એતદીયઃ સ્વયં શત્રુઃ સિન્ધુર્નામ મહીપતિઃ

હત્વૈનં વસુધાપીઠે જયી રાજ્યં કરિષ્યતિ ।
શ્રીવસિષ્ઠ ઉવાચ ।
એવં દેવ્યાં વદન્ત્યા તુ બલયોર્યુધ્યમાનયોઃ

રવિર્દ્રષ્ટુમિવાશ્ચર્યમાજગામોદયાચલમ્ ।
ચેલુસ્તિમિરસંઘાતા બલાનીવારિરૂપિણઃ

અસૃજન્જીવસઙ્ઘાન્યે સંધ્યાયાં તારકા ઇવ ।
શનૈઃ પ્રકટતાં જગ્મુર્નીલાકાશાદ્રિભૂમયઃ

ભુવનં કજ્જલામ્ભોધેરિવોત્ક્ષિપ્તમરાજત ।
પેતુઃ કનકનિઃસ્યન્દસુન્દરા રવિરશ્મયઃ

શૈલેષુ વરવીરેષુ રણે રક્તચ્છટા ઇવ ।
અદૃશ્યત તતો વ્યોમ તથા રણમહીતલમ્

બાહુભિર્ભ્રાન્તભુજગં પ્રભાભિઃ કીર્ણકાઞ્ચનમ્ ।
કુણ્ડલૈઃ કીર્ણરત્નૌઘં શિરોભિર્દૃષ્ટપઙ્કજમ્

આયુધૈઃ ખડ્ગનીરન્ધ્રં શરૈઃ શલભનિર્ભરમ્ ।
રક્તાભાસ્થિરસંધ્યાઢ્યં સસિદ્ધપુરુષં શવૈઃ

હારૈઃ સસર્પનિર્મોકં કટૈરિદ્ધં સુસંકુલમ્ ।
લસલ્લતં પતાકાભિરુરુભિઃ કૃતતોરણમ્

હસ્તૈઃ પાદૈઃ પલ્લવિતં શરૈઃ શરવણોપમમ્ ।
શસ્ત્રાંશુશાદ્વલશ્યામં શસ્ત્રપૂરૈઃ સકૈતકમ્

કીર્ણમાયુધમાલાભિરુન્મત્તમિવ ભૈરવમ્ ।
ફુલ્લાશોકવનાકારં શસ્ત્રસંઘટ્ટવહ્નિભિઃ

ઉદઘુંઘુમહાશબ્દૈર્વિદ્રવત્સિદ્ધનાયકૈઃ ।
સૌવર્ણનગરાકારં બાલાર્કકચિતાયુધૈઃ

પ્રાસાસિશક્તિચક્રર્ષ્ટિમુદ્ગરારણિતામ્બરમ્ ।
વહદ્રક્તનદીરંહઃ પ્રોહ્યમાનશવોત્કરમ્

ભુશુણ્ડીશક્તિકુન્તાસિશૂલપાષાણસંકુલમ્ ।
શૂલશસ્ત્રાહતિચ્છન્નકબન્ધપતનાન્વિતમ્

કાલતાણ્ડવવેતાલકુલારબ્ધહલારવમ્ ।
શૂન્યે રણાઙ્ગણે દીપ્તૌ પદ્મસિન્ધ્વો રથૌ ચલૌ

અદૃશ્યેતાં નભશ્ચિહ્નૌ ચન્દ્રસૂર્યૌ દિવીવ તૌ ।
ચક્રશૂલભુશુણ્ડ્યૃષ્ટિપ્રાસાયુધસમાકુલા

સહસ્રેણ સહસ્રેણ વીરાણાં પરિવારિતૌ ।
વિચરન્તૌ યથાકામં મણ્ડલૈર્વિતતારવૈઃ

સચીત્કારમહાચક્રપિષ્ટાનેકમૃતામૃતૌ ।
તરન્તૌ રક્તસરિતૌ મત્તવારણલીલયા

કેશશૈવલસંપન્ને ચક્રચક્રજલેન્દુકે ।
વહચ્ચક્રાહતિક્ષોભપાતિતાકુલવારણૌ

મણિમુક્તાઝણત્કારરણત્કૂબરકારવૌ ।
વાતાહતપતાકાગ્રપટત્પટપટારવૌ

અનુયાતૌ મહાવીરૈર્ભૂરિમિર્ભીરુસૈનિકૈઃ ।
ધારા વમદ્ભિઃ કુન્તાનાં શરાણાં ધનુષામપિ

શક્તીનાં પ્રાસશઙ્કૂનાં ચક્રાણાં કચતાં રણે ।
તત્ર તૌ ક્ષણમાવૃત્યે મણ્ડલે ભૂમિકુણ્ડલે

ઉભૌ વ્યતિબભૂવાતે સંમુખાવાયુધાવુભૌ ।
નારાચધારાનિકરવિક્ષેપકરકધ્વનૌ

અન્યોન્યમપિ ગર્જન્તૌ મત્તાબ્ધિજલદાવિવ ।
તયોઃ પ્રહરતોર્બાણા વસુધાનરસિંહયોઃ

પાષાણમુસલાકારા વ્યોમવિસ્તારિણોઽભવન્ ।
કરવાલમુખાઃ કેચિન્મુદ્ગરાનનકાઃ પરે

શિતચક્રમુખાઃ કેચિત્કેચિત્પરશુવક્ત્રકાઃ ।
કેચિચ્છક્તિમુખાઃ કેચિત્કેચિચ્છૂલશિલામુખાઃ ।
ત્રિશૂલવદનાઃ કેચિત્સ્થૂલા ઇવ મહાશિલાઃ

પ્રલયપવનપાતિતાઃ શિલૌઘા
ઇવ નિપતન્તિ શિલીમુખાસ્તદા સ્મ ।
પ્રમિલિતમભવત્તયોસ્તદાનીં
પ્રલયવિજૃમ્ભિતસિન્ધુસંભ્રમેણ

ઇત્યાર્ષે શ્રીવાસિષ્ઠમહારામાયણે વાલ્મીકીયે ઉત્પત્તિપ્રકરણે લી૦ વિદૂરથસિન્ધુસમાગમો નામ સપ્તચત્વારિંશઃ સર્ગઃ