યોગવાસિષ્ઠ · અધ્યાય 3.33

શ્રીરામ ઉવાચ ।
ભગવન્યુદ્ધમેતન્મે સમાસેન મનાગ્વદ ।
શ્રુતિરાહ્લાદ્યતે શ્રોતુર્યસ્માદેતાભિરુક્તિમિઃ

શ્રીવસિષ્ઠ ઉવાચ ।
અથ તત્રૈવ તે દેવ્યૌ સંગ્રામં તમવેક્ષિતુમ્ ।
વિમાને કલ્પિતે કાન્તે રુદ્ધે રુરુહતુઃ સ્થિરે

એતસ્મિન્નન્તરે તત્ર લીલેશઃ પ્રતિપક્ષતઃ ।
તમુત્સોઢુમશક્તઃ સન્મુખવ્યતિકરે રણે

પ્રલયાર્ણવકલ્લોલ ઇવોત્પત્ત્યોદ્ભયે ભટે ।
જહૌ સાનાવિવ શિલાં ભટસ્યોરસિ મુદ્ગરમ્

અથ પ્રવૃત્તઃ પ્રસભં પ્રલયાર્ણવરંહસા ।
સેનયોઃ શસ્ત્રસંપાતઃ કિરન્નનલવિદ્યુતઃ

તરત્તરલધારાગ્રરેખાઙ્કિતનભસ્તલઃ ।
ધ્વનત્કણકણાશબ્દમધ્યલક્ષિતટાંકૃતિઃ

ધીરહુંકારમિશ્રોષ્મઘર્ઘરારવઘસ્મરઃ ।
પ્રવૃત્તશરધારાગ્રભાસ્કરાર્ચિર્વિતાનકઃ

નદત્કઙ્કટટઙ્કારપ્રોડ્ડીનકણપાવકઃ ।
પરસ્પરાહતિચ્છિન્નહેતિખણ્ડખગામ્બરઃ

વીરદોર્દ્રુમસંચારવહદ્વનનભસ્થલઃ ।
કોદણ્ડચક્રક્રેઙ્કારદ્રવદ્વૈમાનિકાઙ્ગનઃ

મહાહલહલારાવભૃઙ્ગીકૃતઘનધ્વનિઃ ।
નિર્વિકલ્પસમાધિસ્થ ઇવૈકઘનતાવશાત્

નારાચાસારધારાગ્રલૂનશૂરશિરસ્કરઃ ।
પરસ્પરાંસસંઘટ્ટરણત્કઙ્કટસંકટઃ

હુંકારહતહેત્યુગ્રસંઘટ્ટકટુટાંકૃતઃ ।
તરદ્ધારાતરઙ્ગાભ્રદન્તુરાશેષદિઙ્મુખઃ

હેતિસંઘટ્ટવિક્ષોભમુષ્ટિગ્રાહ્યઝણજ્ઝણઃ ।
ચિરમાસ્ફોટકાસ્ફોટલુઠચ્ચટચટારવઃ

પ્રવહત્ખડ્ગસીત્કારજ્વલત્કણસણધ્વનિઃ ।
સરચ્છરભરાધ્વાન્તશરત્ખરખરારવઃ

ધગદ્ધગિતિવિચ્છિન્નકણ્ઠોત્થપ્રાણલોહિતઃ ।
છિન્નબાહુશિરઃખડ્ગખણ્ડનિર્વિવરામ્બરઃ

કઙ્કટોત્થસ્ફુરદ્વહ્નિસટાસ્પૃષ્ટશિરોરુહઃ ।
રણત્પતદસિવ્રાતમત્તપીનઝણજ્ઝણઃ

કુન્તકુણ્ઠિતમાતઙ્ગતરઙ્ગોત્તુઙ્ગલોહિતઃ ।
દન્તિદન્તવિનિષ્પેષતારચીત્કારકર્કશઃ

મહામુસલસંપાતપિષ્ટકષ્ટોદ્ધુરસ્વરઃ ।
તરચ્છૂરશિરઃપદ્મપ્રકરાચ્છાદિતામ્બરઃ

વ્યોમન્યસ્તભુજાહીન્દ્રઃ પૂર્ણધૂલિમયામ્બુદઃ ।
છિન્નહેતિનરારબ્ધકેશાકેશિપ્રતિક્રિયઃ

નખાનખિનિકૃત્તાક્ષિકર્ણનાસોષ્ઠકન્ધરઃ ।
છિન્નાયુધમહામલ્લહેલોલ્લાલનલબ્ધભૂઃ

પતત્સમદમાતઙ્ગકમ્પિતોર્વીલુઠદ્રયઃ ।
રણદ્રથરયોત્પન્નક્ષરદ્રક્તસરિત્પથઃ

રજોરચિતનીહારઃ કચત્પ્રવહદાયુધઃ ।
એકીકૃતઘનક્ષોભસૈન્યસાગરગર્જિતઃ

મત્તહાસવિલાસેન મૃત્યુના પરિચર્વિતઃ ।
ગર્વિતાદ્રીન્દ્રનાગેન્દ્રખર્વિતામ્ભોદગર્જિતઃ

વૃક્ષશ્વભ્રતટીચ્છન્નચક્રશક્ત્યૃષ્ટિમુદ્ગરઃ ।
શરોર્ણાતન્તુનીરન્ધ્રઘૃષ્ટિયોધાદ્રિમેખલઃ

મેઘવિશ્રાન્તવિચ્છિન્નપતાકાપટચામરઃ ।
યન્ત્રપાષાણચક્રૌઘદૂરવિદ્રુતખેચરઃ

મરણવ્યગ્રકૃત્તાઙ્ગયોધાક્રન્દાતિઘર્ઘરઃ ।
કુઠારાઘાતસંઘાતવિદલન્મસ્તકવ્રજઃ

દૂરોડ્ડીનકચત્ખડ્ગખણ્ડતારકિતામ્બરઃ ।
શક્તિનિર્મુક્તશક્ત્યૌઘવિભિન્નેભાવૃતાવનિઃ

સૈન્યવ્યાકુલવેતાલલલનોન્મુક્તમુદ્ગરઃ ।
ગગનોત્તમ્ભિતોત્તુઙ્ગશૂરતોમરતોરણઃ

ભુશુણ્ડીભગ્નખડ્ગૌઘખણ્ડાલીવ્યોમકુન્તલઃ ।
કુન્તવેણુવનન્યસ્તતાપામ્બરકચચ્છવિઃ

ખડ્ગર્ષ્ટિવૃષ્ટિસંપુષ્ટરાજપૂજિતસૈનિકઃ ।
શૂલોત્તમ્ભિતસચ્છૂરગ્રહણોદ્યમિતાપ્સરાઃ

ગદાતુષારવિગલત્સ્ફુરિતાઙ્ગદદિઙ્મુખઃ ।
પ્રાસપ્રસભસંપિષ્ટકષ્ટચેષ્ટતયોત્કટઃ

ચક્રક્રકચસંચારચ્છિન્નાશ્વનરવારણઃ ।
પરશુવ્રાતસંપાતપતત્સમદવારણઃ

લકુટોલ્લોડનોડ્ડીનપ્રોડ્ડામરચટદ્ભટઃ ।
યન્ત્રપાષાણસંપાતપિષ્ટકેતુરથદ્રુમઃ

કરવાલવિલૂનાગ્રચ્છત્રપઙ્કજપાણ્ડુરઃ ।
ક્ષેપણક્ષોભસંક્ષીણસૈન્યક્ષોભોઽપ્યલક્ષણઃ

કબન્ધબન્ધસંનેતૃપાતસંપિષ્ટપાર્શ્વગઃ ।
સાઙ્કુશાઙ્કિતસંખ્યસ્થવીરવારિતવારણઃ

પરશુવ્રાતસંપાતપતત્સમદવારણઃ ।
પાશાપ્રાશિવિશેષજ્ઞવીરાતિપરિદેવનઃ

ક્ષુરિકાકુક્ષિનિર્ભેદગલત્પદ્મપતજ્જનઃ ।
ત્રિશૂલવલનોન્મત્તશૂવરસંકરનર્તતઃ

ધાવદ્ધાનુષ્કસંપૂર્ણકુલકૂજિતકાકલિઃ ।
ભિન્દિપાલસટાટોપહુંકારારભટીનટઃ

વજ્રમુષ્ટિવિનિષ્પિષ્ટપિષ્ટસદ્ભટસંકટઃ ।
શ્યેનવદ્વ્યોમપદવીપ્રોત્પતત્પટુપટ્ટિશઃ

અઙ્કુશાકૃષ્ટશૂરેશરથેભહયકેતનઃ ।
હલાહલિહતાલૂનહેલાકુલકુલાચલઃ

સુતાલોત્તાલકુદ્દાલનિખાતવનભૂતલઃ ।
ધનુર્દ્વિગુણમાત્રાસ્તલૂનલોકશિલાવલિઃ

ક્રકચોભયપાર્શ્વેભચ્છિન્નમત્તમતઙ્ગજઃ ।
સંગ્રામોલૂખલક્ષુણ્ણલોકતણ્ડુલમૌસલી

અસ્ત્રાભાશૃઙ્ખલાજાલબદ્ધસેનાવિહઙ્ગમઃ ।
લોલાસિવીરનિસ્ત્રિંશનીતવાદિગૃહાઙ્ગણાઃ

ગણશો નીયમાનાગ્ર્યશ્વાપદારાવનિર્ભરઃ ।
નખાઙ્ગુષ્ઠખનત્પુઙ્ખપ્રેઙ્ખારણરણારવૈઃ

મરિચૈર્વ્યઞ્જનાનીવ રઞ્જયન્સકલારવાન્ ।
સૈન્યનિક્ષિપ્તકુમ્ભાગ્નિદગ્ધયોધેરિતાયુધઃ ।
સૈન્યનિક્ષિપ્તકુમ્ભાગ્નિદગ્ધયોધોજ્ઝિતાયુધઃ

સૈન્યનિક્ષિપ્તકુમ્ભસ્થતપ્તાઙ્ગારહતેક્ષણઃ ।
સૈન્યનિક્ષિપ્તકુમ્ભસ્થવિષવારિદલજ્જનઃ

નારાચવર્ષવરવારિદવીરપૂર-
મત્તાભ્રસંભ્રમસનૃત્તકબન્ધબર્હી ।
કલ્પાન્તકાલ ઇવ વેગવિવર્તમાન-
માતઙ્ગશૈલવલિતો રણસંભ્રમોઽભૂત્

ઇત્યાર્ષે શ્રીવાસિષ્ઠમહારામાયણે વાલ્મીકીયે ઉત્પત્તિપ્રકરણે સેનયોઃ પ્રથમપાતવર્ણનં નામ ત્રયસ્ત્રિંશઃ સર્ગઃ