યોગવાસિષ્ઠ · અધ્યાય 3.23

શ્રીવસિષ્ઠ ઉવાચ ।
ઇતિ સંકથનં કૃત્વા તસ્યાં નિશિ વરાઙ્ગને ।
સુપ્તે પરિજને નૂનમથાન્તઃપુરમણ્ડપે

દૃઢાખિલાર્ગલદ્વારગવાક્ષે દક્ષચેતસિ ।
પુષ્પપ્રકરનિષ્ઠયૂતમાંસલામોદમન્થરે

અમ્લાનમાલાવસનશવપાર્શ્વાસનસ્થિતે ।
સકલામલપૂર્ણેન્દુવદનદ્યોતિતાસ્પદે

સમાથિસ્થાનકં ગત્વા તસ્થતુર્નિશ્ચલાઙ્ગિકે ।
રત્નસ્તમ્ભાદિવોત્કીર્ણે ચિત્રે ભિત્તાવિવાર્પિતે

સર્વાસ્તત્યજતુશ્ચિન્તાઃ સંકોચં સમુપાગતે ।
દિવસાન્ત ઇવાબ્જિન્યૌ પ્રસૃતામોદલેખિકે ॥
બભૂવતુર્ભૃશં શાન્તે શુદ્ધે સ્પન્દવિવર્જિતે ।
ગિરૌ શરદિ નિર્વાત ઇવ ભ્રષ્ટાભ્રમાલિકે

નિર્વિકલ્પસમાધાનાજ્જહતુર્બાહ્યસંવિદમ્।
યથા કલ્પલતે કાન્તે પૂર્વમૃત્વન્તરે રસમ્

અહં જગદિતિ ભ્રાન્તિદૃશ્યસ્યાદાવનુદ્ભવઃ ।
યદા તાભ્યામવગતસ્યવત્યન્તાભાવનાત્મકઃ

તદા દૃશ્યપિશાચોઽયમલમસ્તં ગતો દ્વયોઃ ।
અસત્ત્વાદેવ ચાસ્માકં શશશૃઙ્ગમિવાનઘ

આદાવેવ હિ યન્નાસ્તિ વર્તમાનેઽપિ તત્તથા ।
ભાતં વાઽભાતમેવાતો મૃગતૃષ્ણામ્બુવજ્જગત્

સ્વભાવકેવલં શાન્તં સ્ત્રીદ્વયં તદ્બભૂવ હ ।
ચન્દ્રાર્કાદિપદાર્થૌઘૈર્દૂરમુક્તમિવામ્બરમ્

તેનૈવ જ્ઞાનદેહેન ચચાર જ્ઞપ્તિદેવતા ।
માનુષી ત્વિતરેણાશુ ધ્યાનજ્ઞાનાનુરૂપિણા

ગેહાન્તરેવ પ્રાદેશમાત્રમારુહ્ય સંવિદા ।
બભૂવતુશ્ચિદાકાશરૂપિણ્યૌ વ્યોમગાકૃતી

અથ તે લલને લીલાલોલે લલિતલોચને ।
સ્વભાવાચ્ચેત્યસંવિત્તેર્નભો દૂરમિતો ગતે

તત્રસ્થે વાથ ચિદ્વૃત્ત્યા પુપ્લુવાતે નભસ્થલમ્ ।
કોટિયોજનવિસ્તીર્ણં દૂરાદ્દૂરતરાન્તરમ્

દૃશ્યાનુસન્ધાનનિજસ્વભાવા-
દાકાશદેહે અપિ તે મિથોઽત્ર ।
પરસ્પરાકારવિલોકનેન
બભૂવતુઃ સ્નેહપરે વયસ્યે

ઇત્યાર્ષે શ્રીવાસિષ્ઠમહારામાયણે વાલ્મીકીયે ઉત્પત્તિપ્રકરણે લીલાપ્રજ્ઞાદેવ્યોર્જ્ઞાનદેહાકાશગમનં નામ ત્રયોવિંશઃ સર્ગઃ