યોગવાસિષ્ઠ · અધ્યાય 1.5

શ્રીવાલ્મીકિરુવાચ ।
અથોનષોડશે વર્ષે વર્તમાને રઘૂદ્વહે ।
રામાનુયાયિનિ તથા શત્રુઘ્ને લક્ષ્મણેઽપિ ચ

ભરતે સંસ્થિતે નિત્યં માતામહગૃહે સુખમ્ ।
પાલયત્યવનિં રાજ્ઞિ યથાવદખિલાભિમામ્

જન્યત્રાર્થં ચ પુત્રાણાં પ્રત્યહં સહ મન્ત્રિભિઃ ।
કૃતમન્ત્રે મહાપ્રાજ્ઞે તજ્જ્ઞે દશરથે નૃપે

કૃતાયાં તીર્થયાત્રાયાં રામો નિજગૃહે સ્થિતઃ ।
જગામાનુદિનં કાર્શ્યં શરદીવામલં સરઃ

કુમારસ્ય વિશાલાક્ષં પાણ્ડુતાં મુખમાદદે ।
પાકફુલ્લદલં શુક્લં સાલિમાલમિવામ્બુજમ્

કપોલતલસંલીનપાણિઃ પદ્માસનસ્થિતઃ ।
ચિન્તાપરવશસ્તૂષ્ણીમવ્યાપારો બભૂવ હ

કૃશાઙ્ગશ્ચિન્તયા યુક્તઃ ખેદી પરમદુર્મનાઃ ।
નોવાચ કસ્યચિત્કિંચિલ્લિપિકર્માર્પિતોપમઃ

ખેદાત્પરિજનેનાસૌ પ્રાર્થ્યમાનઃ પુનઃ પુનઃ ।
ચકારાહ્નિકમાચારં પરિમ્લાનમુખામ્બુજઃ

એવંગુણવિશિષ્ટં તં રામં ગુણગણાકરમ્ ।
આલોક્ય ભ્રાતરાવસ્ય તામેવાયયતુર્દશામ્

તથા તેષુ તનૂજેષુ ખેદવત્સુ કૃશેષુ ચ ।
સપત્નીકો મહીપાલશ્ચિન્તાવિવશતાં યયૌ

કા તે પુત્ર ઘના ચિન્તેત્યેવં રામં પુનઃ પુનઃ ।
અપૃચ્છત્સ્નિગ્ધયા વાચા નૈવાકથયદસ્ય સઃ

ન કિંચિત્તાત મે દુઃખમિત્યુક્ત્વા પિતુરઙ્કગઃ ।
રામો રાજીવપત્રાક્ષસ્તૂષ્ણીમેવ સ્મ તિષ્ઠતિ

તતો દશરથો રાજા રામઃ કિં ખેદવાનિતિ ।
અપૃચ્છત્સર્વકાર્યજ્ઞં વસિષ્ઠં વદતાં વરમ્

ઇત્યુક્તશ્ચિન્તયિત્વા સ વસિષ્ઠમુનિના નૃપઃ ।
અસ્ત્યત્ર કારણં શ્રીમન્મા રાજન્દુઃખમસ્તુ તે

કોપં વિષાદકલનાં વિતતં ચ હર્ષં
નાલ્પેન કારણવશેન વહન્તિ સન્તઃ ।
સર્ગેણ સંહૃતિજવેન વિના જગત્યાં
ભૂતાનિ ભૂપ ન મહાન્તિ વિકારવન્તિ

ઇત્યાર્ષે શ્રીવાસિષ્ઠમહારામાયણે વાલ્મીકીયે વૈરાગ્યપ્રક્રણે કાર્શ્યનિવેદનંનામ પઞ્ચમઃ સર્ગઃ