યોગવાસિષ્ઠ · અધ્યાય 1.13

ત્રયોદશઃ સર્ગઃ
શ્રીરામ ઉવાચ ।
ઇયમસ્મિન્સ્થિતોદારા સંસારે પરિકલ્પિતા ।
શ્રીર્મુને પરિમોહાય સાપિ નૂનં કદર્થદા

ઉલ્લાસબહુલાનન્તકલ્લોલાનલમાકુલાન્ ।
જડાન્પ્રવહતિ સ્ફારાન્પ્રાવૃષીવ તરઙ્ગિણી ॥
ચિન્તાદુહિતરો બહ્વયો ભૂરિદુર્લલિતૈધિતાઃ ।
ચઞ્ચલાઃ પ્રભવન્ત્યસ્યાસ્તરઙ્ગાઃ સરિતો યથા

એષા હિ પદમેકત્ર ન નિબધ્નાતિ દુર્ભગા ।
દગ્ધેવાનિયતાચારમિતશ્ચેતશ્ચ ધાવતિ

જનયન્તી પરં દાહં પરામૃષ્ટાઙ્ગિકા સતી ।
વિનાશમેવ ધત્તેઽન્તર્દીપલેખેવ કજ્જલમ્

ગુણાગુણવિચારેણ વિનૈવ કિલ પાર્શ્વગમ્ ।
રાજપ્રકૃતિવન્મૂઢા દુરારૂઢાઽવલમ્બતે

કર્મણા તેનતેનૈષા વિસ્તારમનુગચ્છતિ ।
દોષાશીવિષવેગસ્ય યત્ક્ષીરં વિસ્તરાયતે

તાવચ્છીતમૃદુસ્પર્શાઃ પરે સ્વે ચ જને જનાઃ ।
વાત્યયેવ હિમં યાવચ્છ્રિયા ન પરુષીકૃતાઃ

પ્રાજ્ઞાઃ શૂરાઃ કૃતજ્ઞાશ્ચ પેશલા મૃદવશ્ચ યે ।
પાંસુમુષ્ટ્યેવ મણયઃ શ્રિયા તે મલિનીકૃતાઃ

ન શ્રીઃ સુખાય ભગવન્દુઃખાયૈવ હિ વર્ધતે ।
ગુપ્તા વિનાશનં ધત્તે મૃતિં વિષલતા યથા

શ્રીમાનજનનિન્દ્યશ્ચ શૂરશ્ચાપ્યવિકત્થનઃ ।
સમદૃષ્ટિઃ પ્રભુશ્ચૈવ દુર્લભાઃ પુરુષાસ્ત્રયઃ

એષા હિ વિષમા દુઃખભોગિનાં ગહના ગુહા ।
ઘનમોહગજેન્દ્રાણાં વિન્ધ્યશૈલમહાતટી

સત્કાર્યપદ્મરજની દુઃખકૈરવચન્દ્રિકા ।
સુદૃષ્ટિદીપિકાવાત્યા કલ્લોલૌઘતરઙ્ગિણી

સંભ્રમાભ્રાદિપદવી વિષાદવિષવર્ધિની ।
કેદારિકા વિકલ્પાનાં ખેદાયભયભોગિની

હિમં વૈરાગ્યવલ્લીનાં વિકારોલૂકયામિની ।
રાહુદંષ્ટ્રા વિવેકેન્દોઃ સૌજન્યામ્ભોજચન્દ્રિકા

ઇન્દ્રાયુધવદાલોલનાનારાગમનોહરા ।
લોલા તડિદિવોત્પન્નધ્વંસિની ચ જડાશ્રયા

ચાપલાવજિતારણ્ય નકુલી નકુલીનજા ।
વિપ્રલમ્ભનતાત્પર્યજિતોગ્રમૃગતૃષ્ણિકા

લહરીવૈકરૂપેણ પદં ક્ષણમકુર્વતી ।
ચલા દીપશિખેવાતિદુર્જ્ઞેયગતિગોચરા

સિંહીવ વિગ્રહવ્યગ્રકરીન્દ્રકુલપોથિની । ।
ખડ્ગધારેવ શિશિરા તીક્ષ્ણતીક્ષ્ણાશયાશ્રયા

નાનયાપહૃતાર્થિન્યા દુરાધિપરિલીનયા ।
પશ્યામ્યભવ્યયા લક્ષ્મ્યા કિંચિદ્દુઃખાદૃતે સુખમ્

દૂરેણોત્સારિતાઽલક્ષ્મ્યા પુનરેવ સમાદરાત્ ।
અહો બતાશ્લિષ્યતીવ નિર્લજ્જા દુર્જના સદા

મનોરમા કર્ષતિ ચિત્તવૃત્તિં
કદર્થસાધ્યા ક્ષણભઙ્ગુરા ચ ।
વ્યાલાવલીગાત્રવિવૃત્તદેહા
શ્વભ્રોત્થિતા પુષ્પલતેવ લક્ષ્મીઃ

ઇત્યાર્ષે શ્રીવાસિષ્ઠમહારામાયણે વાલ્મીકીયે વૈરાગ્યપ્રકરણે લક્ષ્મીનિરાકરણં નામ ત્રયોદશઃ સર્ગઃ